การระบาดของอีโบลาในคองโกและยูกันดา: ทำไมสายพันธุ์ Bundibugyo ถึงน่ากังวล

เจ้าหน้าที่สาธารณสุขเตือนว่าจำนวนจริงอาจสูงกว่านี้ เพราะการเฝ้าระวังโรคในพื้นที่ห่างไกลทำได้ยาก

จุดเริ่มต้นของการระบาดและการแพร่กระจาย

การระบาดเริ่มต้นใน จังหวัดอิตูรี (Ituri Province) ทางตะวันออกเฉียงเหนือของ DRC ซึ่งพบกลุ่มผู้ป่วยและผู้เสียชีวิตจากอาการไข้เลือดออกรุนแรงหลายพื้นที่

ต่อมามีรายงานว่าการระบาดได้ขยายไปยัง อย่างน้อย 9 เขตสุขภาพ ในภาคตะวันออกของประเทศ

นอกจากนี้ยังพบการแพร่เชื้อข้ามพรมแดน โดย ยูกันดายืนยันผู้ติดเชื้อที่เดินทางมาจาก DRC ทำให้สถานการณ์กลายเป็นวิกฤตระดับภูมิภาค

ทำไมสายพันธุ์ Bundibugyo จึงน่ากังวล

การระบาดของอีโบลาหลายครั้งในช่วงทศวรรษที่ผ่านมาเกิดจากสายพันธุ์ Zaire ebolavirus ซึ่งมีวัคซีนและการรักษาที่พัฒนาขึ้นแล้ว

แต่การระบาดครั้งนี้เกิดจาก Bundibugyo virus ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่พบไม่บ่อย

ความกังวลหลักมีสองประเด็นสำคัญ

• ยังไม่มีวัคซีนที่ได้รับอนุญาตสำหรับสายพันธุ์นี้
• ยังไม่มีการรักษาเฉพาะที่ได้รับการรับรอง

เมื่อไม่มีเครื่องมือทางการแพทย์เหล่านี้ ทีมควบคุมโรคจึงต้องพึ่งพามาตรการพื้นฐาน เช่น

• การแยกผู้ป่วย
• การติดตามผู้สัมผัสโรค
• การให้ความรู้กับชุมชน

ซึ่งมักใช้เวลามากกว่าและทำได้ยากในพื้นที่ที่ไม่มั่นคง

ทำไมการติดตามผู้สัมผัสโรคจึงยาก

หนึ่งในกุญแจสำคัญของการหยุดการระบาดของอีโบลาคือการ ค้นหาและติดตามผู้ที่สัมผัสกับผู้ติดเชื้ออย่างรวดเร็ว

แต่ในภาคตะวันออกของ DRC เจ้าหน้าที่ต้องเผชิญความท้าทายหลายด้าน เช่น

• พื้นที่ห่างไกลและเข้าถึงยาก
• ความขัดแย้งและปัญหาความปลอดภัย
• การอพยพของประชากร
• ระบบสาธารณสุขและโครงสร้างพื้นฐานจำกัด

ปัจจัยเหล่านี้ทำให้การ

• ตรวจพบผู้ป่วยเร็ว
• ติดตามผู้สัมผัส
• ขนส่งผู้ป่วย
• จัดการพิธีฝังศพอย่างปลอดภัย

เป็นเรื่องยาก และ WHO เตือนว่าการระบาดอาจ มีขนาดใหญ่กว่าตัวเลขทางการมาก

ประเทศที่มีความเสี่ยงสูง

การแพร่เชื้อข้ามพรมแดนทำให้หลายประเทศในแอฟริกากลางและแอฟริกาตะวันออกอยู่ในภาวะเฝ้าระวัง

WHO ระบุว่าประเทศที่มีพรมแดนติดกับ DRC และยูกันดา มีความเสี่ยงสูงต่อการพบผู้ติดเชื้อเพิ่มเติม

ศูนย์ควบคุมโรคแห่งแอฟริกา (Africa CDC) ยังเตือนว่าประเทศต่อไปนี้อาจได้รับผลกระทบด้วย ได้แก่

• แองโกลา
• บุรุนดี
• สาธารณรัฐแอฟริกากลาง
• สาธารณรัฐคองโก
• เอธิโอเปีย
• เคนยา
• รวันดา
• ซูดานใต้
• แทนซาเนีย
• แซมเบีย

หลายประเทศเหล่านี้มีพรมแดนติดกับพื้นที่ระบาดหรือมีการเดินทางและการค้ากับพื้นที่ดังกล่าว

การตอบสนองจากองค์กรระหว่างประเทศ

องค์การอนามัยโลกและสหประชาชาติ

WHO ได้ส่งผู้เชี่ยวชาญและเพิ่มปฏิบัติการฉุกเฉินเพื่อช่วยรัฐบาลของ DRC และยูกันดา โดยเน้นไปที่

• การเฝ้าระวังโรค
• การรักษาและการแยกผู้ป่วย
• การป้องกันการติดเชื้อ
• การสื่อสารกับชุมชน

การประกาศ PHEIC ยังช่วยระดมเงินทุนระหว่างประเทศและกระตุ้นให้ประเทศเพื่อนบ้านเตรียมแผนรับมือ

ธนาคารโลก

ธนาคารโลกได้ส่งเจ้าหน้าที่และทรัพยากรไปยังภาคตะวันออกของ DRC และกำลังเตรียม แพ็กเกจเงินทุนฉุกเฉิน เพื่อสนับสนุนการควบคุมการระบาด แม้ว่ายังไม่มีการเปิดเผยวงเงินอย่างเป็นทางการ

สหรัฐอเมริกา

สหรัฐฯ ได้เพิ่มการตอบสนองผ่าน ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค (CDC) โดยมีมาตรการ เช่น

• สนับสนุนการเฝ้าระวังและห้องปฏิบัติการใน DRC และยูกันดา
• ส่งผู้เชี่ยวชาญผ่านสำนักงาน CDC ในประเทศ
• เพิ่มมาตรการคัดกรองผู้เดินทางและข้อจำกัดการเข้าประเทศสำหรับผู้ที่เพิ่งเดินทางจากพื้นที่ระบาด

แม้จะมีมาตรการดังกล่าว เจ้าหน้าที่สหรัฐยังระบุว่า ความเสี่ยงที่อีโบลาจะแพร่เข้าสหรัฐยังอยู่ในระดับต่ำ

แนวโน้มของสถานการณ์

ผู้เชี่ยวชาญด้านสาธารณสุขประเมินว่า ความเสี่ยงในระดับภูมิภาคยังคงสูง แต่ความเสี่ยงระดับโลกยังต่ำ เนื่องจากอีโบลาติดต่อผ่านการสัมผัสของเหลวในร่างกายโดยตรง ไม่ได้แพร่ผ่านอากาศ

อย่างไรก็ตาม การผสมกันของปัจจัยต่อไปนี้ทำให้การระบาดครั้งนี้น่ากังวล

• ไวรัสสายพันธุ์หายาก
• ไม่มีวัคซีนหรือการรักษาเฉพาะ
• พื้นที่ระบาดมีความขัดแย้งและเข้าถึงยาก

ด้วยเหตุนี้ ความพยายามของชุมชนสาธารณสุขทั่วโลกจึงมุ่งไปที่การ ตรวจพบผู้ป่วยให้เร็วที่สุด ตัดวงจรการแพร่เชื้อ และป้องกันไม่ให้การระบาดขยายไปยังประเทศอื่นในแอฟริกา