ยูเอ็นเตือนการเนรเทศผู้ลี้ภัยอัฟกัน: เสี่ยงละเมิดกฎหมายและทำให้ผู้กลับประเทศเผชิญอันตรายร้ายแรง

มีชาวอัฟกันถูกส่งกลับมากแค่ไหนในปี 2026

ข้อมูลจากหน่วยงานผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติ (UNHCR) และรายงานที่เกี่ยวข้องชี้ว่า การส่งกลับยังคงเกิดขึ้นในวงกว้างในปี 2026

• มีชาวอัฟกัน เกือบ 270,000 คนถูกส่งกลับตั้งแต่ต้นปี 2026
• ส่วนใหญ่ถูกส่งกลับจาก อิหร่านและปากีสถาน ซึ่งเป็นสองประเทศที่รับผู้ลี้ภัยอัฟกันจำนวนมากที่สุด
• UNHCR ระบุว่า 177,600 คนกลับจากปากีสถานภายในวันที่ 9 พฤษภาคม 2026
• ในช่วง สามเดือนแรกของปี 2026 เพียงอย่างเดียว มี 55,202 คนถูกส่งกลับจากปากีสถาน

ก่อนหน้านี้ ตั้งแต่เดือนตุลาคม 2023 เป็นต้นมา มีชาวอัฟกันประมาณ 5.4 ล้านคนกลับจากอิหร่านและปากีสถานรวมกัน หลายคนกลับภายใต้แรงกดดันหรือการบังคับ

ความเสี่ยงที่ผู้กลับประเทศต้องเผชิญภายใต้ตาลีบัน

หน่วยงานของสหประชาชาติและองค์กรด้านสิทธิมนุษยชนรายงานว่า ผู้ที่ถูกส่งกลับไปยังอัฟกานิสถานอาจเผชิญการละเมิดสิทธิมนุษยชนหลายรูปแบบ เช่น

• การประหัตประหารหรือการตอบโต้ทางการเมือง
• การจับกุมและคุมขังโดยพลการ
• การทรมานหรือการปฏิบัติที่โหดร้าย
• การข่มขู่และการใช้ความรุนแรง

กลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงเป็นพิเศษ ได้แก่

• ผู้หญิงและเด็กผู้หญิง ซึ่งเผชิญข้อจำกัดด้านสิทธิอย่างเข้มงวด
• อดีตเจ้าหน้าที่รัฐบาลหรือกองกำลังความมั่นคงของอัฟกานิสถาน
• นักข่าวและบุคลากรสื่อ
• นักเคลื่อนไหวด้านสิทธิมนุษยชนและภาคประชาสังคม
• บุคคลที่ถูกมองว่าเป็นฝ่ายต่อต้านตาลีบัน

หลักการ “Non‑Refoulement” คืออะไร

ประเด็นสำคัญของการวิพากษ์วิจารณ์ในกรณีนี้คือหลักการกฎหมายระหว่างประเทศที่เรียกว่า non‑refoulement

หลักการนี้กำหนดว่า รัฐต้องไม่ขับไล่ ส่งตัว หรือเนรเทศบุคคลไปยังประเทศที่มีเหตุผลชัดเจนว่าจะทำให้พวกเขาเผชิญการประหัตประหาร การทรมาน หรือการละเมิดสิทธิมนุษยชนร้ายแรง

กฎหมายดังกล่าวเป็นรากฐานสำคัญของระบบคุ้มครองผู้ลี้ภัยทั่วโลก และใช้กับบุคคลทุกคน ไม่ว่าพวกเขาจะมีสถานะทางกฎหมายด้านการย้ายถิ่นหรือไม่ก็ตาม

ด้วยเหตุนี้ ยูเอ็นจึงเตือนว่าการบังคับส่งผู้ลี้ภัยชาวอัฟกันกลับประเทศในสถานการณ์ปัจจุบัน อาจเข้าข่ายละเมิดหลักการ non‑refoulement และกฎหมายระหว่างประเทศ หากผู้ถูกส่งกลับต้องเผชิญอันตรายร้ายแรงเมื่อกลับถึงอัฟกานิสถาน

ประเด็นถกเถียงระดับนานาชาติ

การเนรเทศผู้ลี้ภัยอัฟกันกำลังกลายเป็นประเด็นถกเถียงระดับโลก หลายประเทศ—including ประเทศเพื่อนบ้านของอัฟกานิสถานและบางประเทศในยุโรป—กำลังเผชิญแรงกดดันทั้งจากนโยบายควบคุมการย้ายถิ่นและข้อกังวลด้านสิทธิมนุษยชน

ฝ่ายสิทธิมนุษยชนจึงเรียกร้องให้รัฐบาลต่าง ๆ หยุดการส่งกลับโดยบังคับ และรับประกันว่าการกลับประเทศของชาวอัฟกันจะต้องเกิดขึ้นโดยสมัครใจ ปลอดภัย และสอดคล้องกับกฎหมายระหว่างประเทศเท่านั้น