การระบาดของไวรัส Andes Hantavirus บนเรือ MV Hondius เกิดขึ้นได้อย่างไร

การระบาดของ Andes hantavirus บนเรือสำราญสัญชาติดัตช์ MV Hondius ในปี 2026 กลายเป็นเหตุการณ์ด้านสาธารณสุขระหว่างประเทศที่ได้รับความสนใจอย่างมาก แม้จำนวนผู้ป่วยจะไม่มาก แต่กรณีนี้ทดสอบระบบเฝ้าระวังโรคและการประสานงานของห้องปฏิบัติการทั่วโลกแบบเรียลไทม์

ข้อมูลล่าสุด ณ 22 พฤษภาคม 2026 ระบุว่ามี ผู้ติดเชื้อรวม 11 ราย (ยืนยันในห้องปฏิบัติการ 9 ราย) และเสียชีวิต 3 ราย ที่เชื่อมโยงกับการเดินทางครั้งนี้

จุดเริ่มต้นของการระบาด

เหตุการณ์เริ่มต้นเมื่อผู้โดยสารบางส่วนบนเรือสำราญเริ่มมีอาการ ป่วยทางระบบหายใจอย่างรุนแรง ระหว่างการเดินทางในมหาสมุทรแอตแลนติกใต้

เมื่อวันที่ 2 พฤษภาคม 2026 เนเธอร์แลนด์ได้แจ้งเตือน European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) ผ่านระบบ Early Warning and Response System ของสหภาพยุโรป หลังพบกลุ่มผู้ป่วยปริศนาบนเรือ MV Hondius

เรือลำนี้มีผู้โดยสารและลูกเรือจาก 23 ประเทศ ทำให้เหตุการณ์ถูกจัดเป็นความเสี่ยงด้านสาธารณสุขระหว่างประเทศทันที

เมื่อเรือเข้าใกล้เมือง ปรายา (Praia) ประเทศเคปเวิร์ด มีผู้ป่วยอาการหนักหลายรายจนต้อง ส่งตัวขึ้นฝั่งเพื่อรักษาอย่างน้อย 3 คน และเก็บตัวอย่างตรวจหาเชื้อ

ไทม์ไลน์จำนวนผู้ป่วย

จำนวนผู้ติดเชื้อเพิ่มขึ้นตามการตรวจและติดตามผู้สัมผัสหลังผู้โดยสารเดินทางกลับประเทศต่าง ๆ

• 8 พฤษภาคม 2026 (รายงาน WHO): พบผู้ป่วย 8 ราย เสียชีวิต 3 ราย
• 22 พฤษภาคม 2026 (อัปเดต ECDC): พบผู้ป่วยรวม 11 ราย ยืนยันในห้องปฏิบัติการ 9 ราย และผู้ต้องสงสัย 2 ราย

หลังจากกลุ่มผู้ป่วยแรก ยัง ไม่มีรายงานผู้เสียชีวิตเพิ่มเติม

ห้องปฏิบัติการนานาชาติกับการระบุไวรัสอย่างรวดเร็ว

ตัวอย่างชีวภาพจากผู้ป่วยที่ถูกส่งขึ้นฝั่งในเคปเวิร์ดถูกส่งไปตรวจวิเคราะห์ รวมถึงที่ Institut Pasteur de Dakar ในประเทศเซเนกัล ซึ่งยืนยันว่าผู้ป่วย 2 จาก 3 รายมีการติดเชื้อ Andes virus ซึ่งเป็นหนึ่งในกลุ่มไวรัสฮันตา

ต่อมาห้องปฏิบัติการหลายแห่งทั่วโลกได้เข้าร่วมการวิเคราะห์เพิ่มเติม

การถอดรหัสพันธุกรรมของตัวอย่างไวรัสยืนยันว่าเชื้อที่พบคือ Andes hantavirus (ANDV) และ ไม่พบการกลายพันธุ์ใหม่ ซึ่งช่วยลดความกังวลว่าเป็นสายพันธุ์ใหม่ที่อันตรายกว่าเดิม

ตัวอย่างจากผู้ป่วยที่เกี่ยวข้องกับฝรั่งเศสยังถูกส่งไปวิเคราะห์ที่ Institut Pasteur ในปารีส ซึ่งเป็นศูนย์อ้างอิงระดับชาติด้านฮันตาไวรัสของฝรั่งเศส เพื่อยืนยันผลตรวจ

การวิเคราะห์ทางพันธุกรรมอย่างรวดเร็วนี้ช่วยให้หน่วยงานสาธารณสุขเข้าใจธรรมชาติของไวรัสและกำหนดมาตรการควบคุมได้เร็วขึ้น

ทำไม Andes hantavirus จึงสร้างความกังวล

โดยทั่วไป ฮันตาไวรัส มักแพร่จากสัตว์ฟันแทะสู่มนุษย์ แต่ Andes virus ซึ่งพบในบางพื้นที่ของ อาร์เจนตินาและชิลี มีลักษณะพิเศษคือ

• มีรายงาน การแพร่จากคนสู่คนได้ในบางกรณี

เส้นทางการเดินเรือของ MV Hondius ให้เบาะแสสำคัญ เพราะการเดินทางเริ่มต้นจาก เมืองอูซัวยา (Ushuaia) ในอาร์เจนตินา ใกล้พื้นที่ที่ไวรัสชนิดนี้พบในธรรมชาติ

นักระบาดวิทยาจึงพิจารณาความเป็นไปได้หลักสองแบบ

• ผู้โดยสารบางคนอาจติดเชื้อมาก่อนขึ้นเรือ
• หรือเกิดการแพร่เชื้อแบบจำกัดในกลุ่มผู้สัมผัสใกล้ชิดระหว่างการเดินทาง

จนถึงปัจจุบันยัง ไม่สามารถระบุผู้ป่วยรายแรก (index case) ได้อย่างชัดเจน และสายการแพร่เชื้อยังอยู่ระหว่างการสอบสวน

ความท้าทายของเหตุการณ์การสัมผัสหลายประเทศ

หลังพบการระบาด ผู้โดยสารจำนวนมากได้เดินทางกลับประเทศของตนแล้ว ทำให้หน่วยงานสาธารณสุขต้องดำเนินการข้ามพรมแดนทันที เช่น

• ติดตามผู้สัมผัสใกล้ชิดของผู้โดยสาร
• ตรวจหาเชื้อในผู้ที่มีอาการหลังเดินทางกลับ
• เฝ้าระวังผู้ป่วยทุติยภูมิในหลายประเทศ

ต่อมาเรือ MV Hondius ได้เข้าเทียบท่าที่ เมืองรอตเตอร์ดัม ประเทศเนเธอร์แลนด์ เพื่อทำความสะอาดและสอบสวนเพิ่มเติม

อีกบททดสอบพร้อมกัน: การระบาดอีโบลาสายพันธุ์ Bundibugyo

ในช่วงเวลาใกล้กัน โลกยังต้องรับมือกับการระบาดอีกเหตุการณ์หนึ่ง

ใน เดือนพฤษภาคม 2026 มีการตรวจพบการระบาดของ ไวรัสอีโบลาสายพันธุ์ Bundibugyo ใน สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก (DRC) และต่อมาพบในยูกันดา

การวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการที่ระบุสายพันธุ์ไวรัสดำเนินการโดย Institut National de Recherche Biomédicale (INRB) ในกรุงกินชาซา

ไทม์ไลน์สำคัญของเหตุการณ์นี้ ได้แก่

• 15 พฤษภาคม 2026: Africa CDC รายงานการระบาด
• 17 พฤษภาคม 2026: องค์การอนามัยโลกประกาศภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุขระหว่างประเทศ (PHEIC)

เหตุการณ์นี้สะท้อนว่า ห้องปฏิบัติการในแอฟริกามีบทบาทสำคัญมากขึ้นในการตรวจจับโรคระบาดระดับโลก แทนที่จะต้องส่งตัวอย่างไปตรวจในยุโรปหรืออเมริกาเหมือนในอดีต

บทเรียนต่อความพร้อมรับมือโรคระบาดโลก

แม้การระบาดบน MV Hondius จะมีขนาดจำกัด แต่กรณีนี้แสดงให้เห็นชัดเจนว่าระบบเฝ้าระวังโรคในโลกยุคใหม่ทำงานอย่างไร

ปัจจัยสำคัญที่ช่วยจำกัดการระบาด ได้แก่

• การแจ้งเตือนระหว่างประเทศอย่างรวดเร็ว ผ่านเครือข่าย WHO และ ECDC
• เครือข่ายห้องปฏิบัติการหลายประเทศ ที่ช่วยตรวจยืนยันและวิเคราะห์ไวรัส
• การถอดรหัสพันธุกรรมไวรัสอย่างรวดเร็ว ซึ่งช่วยยืนยันสายพันธุ์และตัดความเป็นไปได้ของไวรัสกลายพันธุ์ใหม่

ท้ายที่สุด การระบาดนี้มีผู้ป่วย 11 ราย และเสียชีวิต 3 ราย แต่กรณีนี้กลายเป็นตัวอย่างสำคัญของการตอบสนองโรคระบาดในโลกยุคใหม่—ที่อาศัยการแจ้งเตือนรวดเร็ว การวิเคราะห์จีโนม และเครือข่ายห้องปฏิบัติการข้ามทวีป โดยเฉพาะบทบาทที่เพิ่มขึ้นของสถาบันวิจัยในแอฟริกาในการเฝ้าระวังโรคระดับโลก