การแข่งขันสร้าง “AI Payments Stack” เมื่อยักษ์เทคและการเงินเลือกคุมคนละชั้นของระบบ

การแข่งขันเพื่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานสำหรับ AI agents ที่สามารถจ่ายเงิน ซื้อบริการ หรือเข้าถึงข้อมูลได้ด้วยตัวเอง ได้เริ่มขึ้นแล้ว

แทนที่จะมีมาตรฐานเดียว บริษัทเทคโนโลยีและการเงินรายใหญ่กำลังสร้างชิ้นส่วนต่าง ๆ ของสิ่งที่เรียกว่า AI payments stack

• Coinbase พยายามทำให้การจ่ายเงินเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างเว็บ
• Stripe กำลังสร้างโปรโตคอลสำหรับการประสานการจ่ายเงินของเครื่อง
• Google กำหนดวิธีพิสูจน์ว่า AI มีสิทธิ์ใช้เงินแทนผู้ใช้จริง
• Visa สร้างโครงสร้างให้ร้านค้ารับการจ่ายเงินจาก AI agents ได้อย่างปลอดภัย

เมื่อมองรวมกัน จะเห็นว่าการแข่งขันนี้ไม่ใช่เรื่องว่าใครจะชนะทั้งหมด แต่เป็นการแย่งตำแหน่งสำคัญในโครงสร้างเศรษฐกิจที่ AI จะใช้ในอนาคต

4 แนวทางหลักของการจ่ายเงินสำหรับ AI agents

Coinbase: x402 และการฝังการจ่ายเงินลงใน HTTP

Coinbase เสนอโปรโตคอล x402 ที่ฝังระบบจ่ายเงินเข้าไปในกลไกพื้นฐานของเว็บ โดยใช้ HTTP status code ที่แทบไม่เคยถูกใช้มาก่อนคือ 402 “Payment Required”

กระบวนการทำงานมีลักษณะดังนี้

• ไคลเอนต์หรือ AI agent เรียกใช้ API หรือทรัพยากร
• เซิร์ฟเวอร์ตอบกลับด้วย HTTP 402 Payment Required พร้อมเงื่อนไขการจ่ายเงิน
• ไคลเอนต์สร้างธุรกรรมจากกระเป๋าเงินดิจิทัล (มักใช้ stablecoin)
• ส่งคำขอเดิมอีกครั้งพร้อมหลักฐานการชำระเงิน
• เมื่อยืนยันแล้ว เซิร์ฟเวอร์จะส่งข้อมูลหรือบริการที่ร้องขอ

เนื่องจากทำงานบน HTTP โดยตรง ระบบนี้จึงสามารถสร้าง การจ่ายเงินแบบโปรแกรมต่อโปรแกรม โดยไม่ต้องมีบัญชีผู้ใช้หรือขั้นตอน checkout แบบเดิม

รูปแบบนี้เหมาะกับการใช้งานอย่าง

• การคิดค่าบริการ API
• การเข้าถึงข้อมูลแบบจ่ายต่อครั้ง
• ซอฟต์แวร์อัตโนมัติที่ต้องซื้อบริการระหว่างกัน

การชำระเงินจริงมักเกิดผ่าน stablecoin บนบล็อกเชน ทำให้รองรับ micropayments ได้ง่าย

Stripe และ Tempo: Machine Payments Protocol

Stripe ร่วมกับสตาร์ตอัป Tempo ที่ได้รับการสนับสนุนจาก Paradigm เปิดตัว Machine Payments Protocol (MPP) เพื่อสร้างมาตรฐานสำหรับการจ่ายเงินอัตโนมัติของเครื่อง

MPP ทำหน้าที่เป็น ชั้นการประสานการจ่ายเงินแบบโปรแกรม ที่ให้ AI agents และบริการออนไลน์สามารถร้องขอและดำเนินการชำระเงินได้เอง

ตัวโปรโตคอลรองรับการใช้งานหลายแบบ เช่น

• micropayments
• การจ่ายแบบสมัครสมาชิก
• escrow หรือการพักเงินก่อนส่งมอบบริการ

ในหลายระบบปัจจุบัน MPP ทำงานบน Tempo ซึ่งเป็นบล็อกเชนที่ออกแบบมาเฉพาะสำหรับการทำธุรกรรม stablecoin ความเร็วสูงระหว่างเครื่อง

ขั้นตอนพื้นฐานของธุรกรรมมีลักษณะคล้ายการเรียก API

• agent ขอใช้บริการหรือข้อมูล
• ระบบตอบกลับด้วยเงื่อนไขการจ่ายเงิน
• agent อนุมัติการจ่ายเงินแบบอัตโนมัติ
• เมื่อยืนยันแล้ว ระบบจึงส่งทรัพยากรให้

แนวคิดของ Stripe คือทำให้ MPP เป็น ชั้นโปรโตคอลที่สามารถเชื่อมต่อได้หลายระบบการเงิน ทั้งคริปโตและการจ่ายเงินแบบดั้งเดิมในระบบของ Stripe

Google: Agent Payments Protocol (AP2)

Google เลือกแก้ปัญหาอีกด้านหนึ่ง คือ จะพิสูจน์ได้อย่างไรว่า AI agent มีสิทธิ์ใช้เงินจริง

บริษัทจึงพัฒนา Agent Payments Protocol (AP2) ซึ่งเป็นส่วนขยายของระบบสื่อสารระหว่าง agent อย่าง Agent2Agent (A2A) และ Model Context Protocol (MCP)

AP2 ไม่ใช่ระบบโอนเงินโดยตรง แต่เป็น เฟรมเวิร์กด้านการอนุญาตและความน่าเชื่อถือ

หัวใจสำคัญของระบบคือสิ่งที่เรียกว่า “Mandates” ซึ่งเป็น credential ที่ลงลายเซ็นแบบเข้ารหัสเพื่อยืนยันคำสั่งของผู้ใช้

ตัวอย่างการอนุญาต เช่น

• ให้ agent จองตั๋วเครื่องบินถ้าราคาไม่เกินที่กำหนด
• ซื้อสินค้าภายในงบประมาณที่ตั้งไว้
• จ่ายค่า API หรือค่า compute อัตโนมัติ

ร้านค้าและผู้ให้บริการชำระเงินสามารถตรวจสอบ Mandate เพื่อยืนยันว่า AI agent ทำธุรกรรมตามความตั้งใจของผู้ใช้จริง และยังมีบันทึกสำหรับการตรวจสอบย้อนหลังในกรณีเกิดความผิดพลาดหรือการทุจริต

เวอร์ชันใหม่ของ AP2 ยังรองรับธุรกรรมแบบ “Human Not Present” ซึ่งอนุญาตให้ AI ทำการจ่ายเงินตามคำสั่งที่ได้รับล่วงหน้า โดยไม่ต้องมีผู้ใช้กดจ่ายเงินทุกครั้ง

Visa: Intelligent Commerce Connect

Visa มุ่งแก้ปัญหาที่ปลายทางของธุรกรรม นั่นคือ ร้านค้าจะรับการจ่ายเงินจาก AI agents อย่างไร

แพลตฟอร์ม Intelligent Commerce Connect เปิดให้ธุรกิจเชื่อมต่อเพียงครั้งเดียวเพื่อรับการชำระเงินจาก AI agents

ระบบนี้จัดการหลายเรื่องสำคัญ เช่น

• การยืนยันตัวตนของ agent
• tokenization ของข้อมูลบัตร
• การตั้งเพดานการใช้เงิน
• การเริ่มต้นธุรกรรมอย่างปลอดภัย

ผ่าน Visa Acceptance Platform ร้านค้าสามารถ

• รับการจ่ายเงินจาก agent ผ่านเครือข่ายบัตร
• ตรวจสอบว่า AI ทำธุรกรรมแทนลูกค้าจริง
• ใช้ระบบป้องกันการทุจริตของ Visa
• กำหนดขีดจำกัดการใช้เงิน

แพลตฟอร์มนี้ยังสามารถเชื่อมกับหลายโปรโตคอลของ AI commerce ทำให้ร้านค้าเข้าร่วมเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วย AI ได้โดยไม่ต้องสร้างระบบใหม่ทั้งหมด

ใครกำลังควบคุมชั้นไหนของ AI payments stack

หากมองภาพรวม การแข่งขันนี้ไม่ได้เป็นการสร้างโปรโตคอลเดียวที่ครองตลาด แต่เป็นการแย่ง ตำแหน่งสำคัญในแต่ละชั้นของระบบ

Coinbase

• การจ่ายเงินผ่านเว็บแบบ native
• โครงสร้างกระเป๋าเงินและ stablecoin
• micropayments ในคำขอ HTTP

Stripe / Tempo

• โปรโตคอลสำหรับการประสานการจ่ายเงินของเครื่อง
• เครือข่าย settlement สำหรับเศรษฐกิจ AI
• การเชื่อมทั้งคริปโตและ fiat

Google

• การยืนยันสิทธิ์ของ AI agent
• มาตรฐานการสื่อสารระหว่าง agent ร้านค้า และระบบชำระเงิน
• หลักฐานยืนยันความตั้งใจของผู้ใช้

Visa

• โครงสร้างรับชำระเงินของร้านค้า
• tokenization และระบบป้องกันการทุจริต
• การเชื่อมกับเครือข่ายบัตรทั่วโลก

อนาคตของ AI commerce จะเป็นแบบไหน

สัญญาณจากโปรโตคอลหลายตัวบ่งชี้ว่า AI commerce น่าจะไม่รวมศูนย์อยู่ที่ระบบเดียว

โครงสร้างน่าจะคล้ายอินเทอร์เน็ตยุคแรก ซึ่งประกอบด้วยหลายชั้นที่ทำงานร่วมกัน

ตัวอย่างการแบ่งบทบาทที่เป็นไปได้

ระบบคริปโตอาจเด่นใน

• micropayments ระหว่างเครื่อง
• การคิดค่าบริการ API
• การจ่ายเงินข้ามประเทศ
• ซอฟต์แวร์อัตโนมัติ

เครือข่ายบัตรแบบดั้งเดิมอาจยังสำคัญใน

• การซื้อสินค้าออนไลน์ของผู้บริโภค
• ระบบ dispute และ chargeback
• การออก credential ตามกฎระเบียบ
• ร้านค้าขนาดใหญ่

แพลตฟอร์มของ Visa เองก็สะท้อนแนวคิดนี้ เพราะรองรับการจ่ายเงินจาก AI ผ่านหลายเครือข่ายและโปรโตคอลในอินทิเกรชันเดียว

โครงสร้างที่มีโอกาสเกิดขึ้นมากที่สุด: ระบบไฮบริด

ภาพรวมของสถาปัตยกรรม AI commerce ในอนาคตอาจมีลักษณะดังนี้

• Authorization layer: โปรโตคอลอย่าง AP2 ของ Google สำหรับพิสูจน์เจตนาของผู้ใช้
• Payment coordination layer: โปรโตคอลอย่าง MPP ของ Stripe
• Settlement rails: บล็อกเชน stablecoin หรือเครือข่ายบัตร
• Acceptance layer: แพลตฟอร์มอย่าง Visa Intelligent Commerce Connect

ในโลกแบบนี้ AI agent อาจเลือกวิธีจ่ายเงินที่เหมาะสมที่สุดในแต่ละครั้ง เช่น

• ใช้คริปโตสำหรับการจ่ายเงินระหว่างซอฟต์แวร์
• ใช้บัตรสำหรับการซื้อสินค้าในร้านค้า

ดังนั้นแทนที่เทคโนโลยีใหม่จะมาแทนที่ระบบเดิมทั้งหมด สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นคือ การเชื่อม AI agents เข้ากับระบบการเงินโลกที่มีอยู่ จนเกิดเป็นสแต็กใหม่ที่ทั้งคริปโตและระบบการเงินดั้งเดิมต้องทำงานร่วมกัน