การระบาดอีโบลาในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก: เกิดอะไรขึ้น และเหตุใด WHO จึงยกระดับความเสี่ยงเป็น “สูงมาก”

การระบาดครั้งนี้เกิดจาก ไวรัสอีโบลาสายพันธุ์ Bundibugyo ซึ่งพบไม่บ่อย และที่สำคัญคือ ยังไม่มีวัคซีนหรือยารักษาที่ได้รับการอนุมัติสำหรับสายพันธุ์นี้โดยเฉพาะ ทำให้การควบคุมโรคยากกว่าสายพันธุ์ที่พบทั่วไป เช่น Zaire ebolavirus

ด้านล่างคือข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับสถานการณ์ล่าสุด เหตุผลที่ความเสี่ยงถูกยกระดับ และมาตรการตอบสนองของหน่วยงานสาธารณสุขทั่วโลก

ความรุนแรงของการระบาดในขณะนี้

การระบาดเริ่มต้นใน จังหวัดอีตูรี (Ituri Province) ทางตะวันออกเฉียงเหนือของ DRC ก่อนจะขยายไปยังพื้นที่อื่น ๆ ของประเทศ

ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคของสหรัฐ (CDC) ระบุว่า การระบาดได้ส่งผลกระทบต่อ อย่างน้อย 9 เขตสุขภาพใน DRC ซึ่งสะท้อนว่าการติดเชื้อไม่ได้จำกัดอยู่ในพื้นที่เล็ก ๆ อีกต่อไป

ข้อมูลล่าสุดจากหน่วยงานสาธารณสุขยุโรปและองค์การอนามัยโลก ระบุว่า ณ ปลายเดือนพฤษภาคม 2026 มีตัวเลขประมาณดังนี้

• ผู้ป่วยต้องสงสัยเกือบ 600 ราย
• เสียชีวิตประมาณ 139 รายในกลุ่มผู้ป่วยต้องสงสัย
• ผู้ป่วยยืนยันใน DRC จำนวน 51 ราย
• ผู้ป่วยยืนยันที่นำเข้ายูกันดา 2 ราย

ตัวเลขเหล่านี้เปลี่ยนแปลงค่อนข้างเร็ว เนื่องจากการตรวจยืนยันทางห้องปฏิบัติการและระบบเฝ้าระวังต้องใช้เวลา ก่อนหน้านี้ในช่วงกลางเดือนพฤษภาคม รายงานยังระบุเพียง 246 ผู้ป่วยต้องสงสัยและ 80 ผู้เสียชีวิต ซึ่งแสดงให้เห็นว่าการระบาดขยายตัวอย่างรวดเร็ว

เหตุผลที่ WHO ยกระดับความเสี่ยงเป็น “สูงมาก”

ในเดือนพฤษภาคม 2026 WHO ได้ประกาศให้การระบาดครั้งนี้เป็น PHEIC ซึ่งเป็นระดับการเตือนภัยด้านสาธารณสุขระดับสูงที่ใช้เมื่อการระบาดมีความเสี่ยงข้ามพรมแดนและต้องการการประสานงานระหว่างประเทศ

ปัจจัยหลักที่ทำให้ WHO ยกระดับความเสี่ยงภายใน DRC เป็นระดับ “สูงมาก” ได้แก่

• การแพร่ระบาดต่อเนื่องในหลายภูมิภาคของประเทศ
• การพบการติดเชื้อข้ามพรมแดนไปยังยูกันดา
• ความไม่แน่นอนเกี่ยวกับจำนวนผู้ติดเชื้อที่แท้จริงและเครือข่ายการแพร่เชื้อที่อาจยังตรวจไม่พบ

WHO ประเมินว่า ความเสี่ยงอยู่ในระดับสูงในระดับประเทศและภูมิภาค แต่ยังต่ำในระดับโลก หมายความว่าการแพร่ระบาดทั่วโลกยังไม่ใช่สถานการณ์ที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในตอนนี้

ทำไมสายพันธุ์ Bundibugyo จึงน่ากังวล

ไวรัสที่ทำให้เกิดการระบาดครั้งนี้คือ Bundibugyo ebolavirus ซึ่งเป็นหนึ่งในสายพันธุ์ของไวรัสอีโบลา แต่พบได้น้อยกว่าสายพันธุ์ Zaire ที่เคยทำให้เกิดการระบาดใหญ่ในอดีต

ความท้าทายสำคัญคือ

ยังไม่มีวัคซีนหรือยารักษาที่ได้รับการอนุมัติสำหรับ Bundibugyo โดยเฉพาะ เนื่องจากวัคซีนและแอนติบอดีที่มีอยู่ในปัจจุบันถูกพัฒนาสำหรับสายพันธุ์ Zaire เป็นหลัก

ด้วยเหตุนี้ การควบคุมโรคจึงต้องพึ่งพามาตรการสาธารณสุขแบบดั้งเดิมเป็นหลัก เช่น

• การตรวจพบผู้ป่วยอย่างรวดเร็ว
• การแยกผู้ติดเชื้อ
• การติดตามผู้สัมผัสใกล้ชิด
• มาตรการป้องกันการติดเชื้อในสถานพยาบาล
• การทำงานร่วมกับชุมชนและการจัดพิธีฝังศพอย่างปลอดภัย

หากไม่สามารถ ตัดวงจรการแพร่เชื้อได้อย่างรวดเร็ว การระบาดอาจขยายตัวต่อไป โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีระบบสาธารณสุขจำกัด

การแพร่กระจายไปยังยูกันดา

การพบผู้ติดเชื้อในยูกันดาเกิดจาก การเดินทางข้ามพรมแดนจาก DRC

องค์การอนามัยโลกระบุว่า ผู้ติดเชื้อรายแรกในยูกันดาเป็น ชายชาวคองโกที่เดินทางเข้าประเทศและเสียชีวิตในกรุงกัมปาลา เมืองหลวงของยูกันดา ก่อนที่เจ้าหน้าที่สาธารณสุขจะตรวจพบเชื้อ

ต่อมามีการยืนยัน ผู้ป่วยที่เกี่ยวข้องกับการเดินทางจาก DRC จำนวน 2 ราย ซึ่งแสดงให้เห็นว่าการเคลื่อนย้ายของประชากรสามารถทำให้การระบาดข้ามพรมแดนได้อย่างรวดเร็ว

การตอบสนองขององค์กรระหว่างประเทศ

หน่วยงานสาธารณสุขหลายแห่งได้เริ่มการตอบสนองร่วมกันเพื่อควบคุมการระบาด

องค์การอนามัยโลก (WHO)

WHO ได้ส่งทีมตอบสนองฉุกเฉินและอุปกรณ์ทางการแพทย์ไปยังพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ พร้อมทั้งทำงานร่วมกับกระทรวงสาธารณสุขของประเทศต่าง ๆ

มาตรการสำคัญประกอบด้วย

• การเฝ้าระวังและค้นหาผู้ป่วย
• การสนับสนุนการตรวจในห้องปฏิบัติการ
• การติดตามผู้สัมผัสใกล้ชิด
• โครงการตอบสนองการระบาดในระดับชุมชน

WHO เน้นว่าการควบคุมการระบาดของอีโบลาจะสำเร็จได้ก็ต่อเมื่อ การตอบสนองเกิดขึ้นในระดับชุมชน

Africa CDC

Africa Centres for Disease Control and Prevention (Africa CDC) ซึ่งเป็นหน่วยงานสาธารณสุขของสหภาพแอฟริกา ได้ประกาศให้เหตุการณ์นี้เป็น Public Health Emergency of Continental Security เมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม 2026 เพื่อระดมทรัพยากรและการประสานงานระดับทวีป

การสนับสนุนประกอบด้วย

• การเฝ้าระวังข้ามพรมแดน
• ทีมตอบสนองฉุกเฉิน
• การตรวจทางห้องปฏิบัติการและการติดตามสถานการณ์

การตอบสนองของสหรัฐอเมริกา

สหรัฐฯ ได้เปิดใช้กลไกตอบสนองผ่าน ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรค (CDC) และทำงานร่วมกับรัฐบาล DRC และยูกันดา

มาตรการหลัก ได้แก่

• ส่งผู้เชี่ยวชาญและทีมสนับสนุนไปยังพื้นที่ระบาด
• ประสานงานกับองค์กรระหว่างประเทศ
• ติดตามผู้เดินทางและเพิ่มมาตรการคัดกรอง

เจ้าหน้าที่สหรัฐระบุว่า ความเสี่ยงต่อประชาชนในสหรัฐยังอยู่ในระดับต่ำ และยังไม่มีรายงานผู้ติดเชื้อที่เชื่อมโยงกับการระบาดครั้งนี้ในสหรัฐอเมริกา

สรุปสถานการณ์

การระบาดของอีโบลาใน DRC ปี 2026 ถูกมองว่าเป็นสถานการณ์ที่ต้องจับตาอย่างใกล้ชิด เพราะ

• การระบาดกำลังขยายไปหลายพื้นที่
• มีการแพร่กระจายข้ามพรมแดนไปยังประเทศเพื่อนบ้าน
• เกิดจากสายพันธุ์ที่ ยังไม่มีวัคซีนหรือยารักษาที่ได้รับการอนุมัติ

แม้ความเสี่ยงระดับโลกยังถือว่าต่ำ แต่สถานการณ์ยังเปลี่ยนแปลงได้อย่างรวดเร็ว และความสำเร็จในการควบคุมโรคจะขึ้นอยู่กับ การเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด การตอบสนองอย่างรวดเร็ว และความร่วมมือระหว่างประเทศ