EU Chips Act II: แผนใหม่ของยุโรปเพื่อลดความเสี่ยงซัพพลายชิป หลังวิกฤต Nexperia

สหภาพยุโรปกำลังเตรียมเสนอ EU Chips Act II ซึ่งเป็นกฎหมายด้านเซมิคอนดักเตอร์ฉบับต่อยอดจาก European Chips Act ปี 2023 โดยมีเป้าหมายหลักเพื่อทำให้ห่วงโซ่อุปทานชิปของยุโรปมีความยืดหยุ่นและปลอดภัยมากขึ้น โดยเฉพาะในภาคอุตสาหกรรมที่พึ่งพาชิปอย่างหนัก เช่น อุตสาหกรรมยานยนต์

แผนนี้เกิดขึ้นหลังเหตุการณ์สะเทือนวงการในปี 2025 ที่เกี่ยวข้องกับบริษัทผู้ผลิตชิป Nexperia ซึ่งทำให้ผู้นำยุโรปตระหนักว่าห่วงโซ่อุปทานเซมิคอนดักเตอร์ของภูมิภาคยังมีความเปราะบางสูง และอาจได้รับผลกระทบจากความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ได้ง่าย

EU Chips Act II คืออะไร

EU Chips Act II คือข้อเสนอทางกฎหมายที่คณะกรรมาธิการยุโรปวางแผนจะเผยแพร่ในปี 2026 หลังจากเปิดรับความคิดเห็นสาธารณะในปี 2025 เพื่อประเมินว่ากฎหมายเดิมควรปรับปรุงอย่างไร

กฎหมาย Chips Act ฉบับแรกมีเป้าหมายสำคัญ ได้แก่

• เสริมความแข็งแกร่งของระบบนิเวศเซมิคอนดักเตอร์ของยุโรป
• ลดการพึ่งพาซัพพลายเออร์จากต่างภูมิภาค
• เพิ่มความสามารถด้านการออกแบบและการผลิตชิป

สหภาพยุโรปยังตั้งเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ว่า ภายในปี 2030 ยุโรปควรมีส่วนแบ่งในตลาดเซมิคอนดักเตอร์โลกประมาณ 20%

ดังนั้น Chips Act II จึงถูกมองว่าเป็น “เฟสต่อไป” ของยุทธศาสตร์นี้ มากกว่าจะเป็นกฎหมายใหม่ที่มาแทนที่ของเดิม

ทำไมยุโรปต้องการให้ค่ายรถกระจายซัพพลายเออร์ชิป

หนึ่งในแนวคิดที่ถูกพูดถึงในการร่างกฎหมายคือการกำหนดให้ผู้ผลิตรถยนต์ต้องลดการพึ่งพาซัพพลายเออร์เพียงรายเดียว

รายงานล่าสุดระบุว่า กฎใหม่อาจกำหนดให้ผู้ผลิตรถยนต์ จัดหาชิปจากอย่างน้อยสองซัพพลายเออร์ในบางกรณี และต้องนำปัจจัยด้านความยืดหยุ่นของซัพพลายเชนมารวมในกระบวนการจัดซื้อ

เหตุผลสำคัญคือ

• รถยนต์สมัยใหม่ใช้ชิปจำนวนมาก ตั้งแต่ระบบเบรก ระบบช่วยขับ ไปจนถึงระบบอินโฟเทนเมนต์
• หากชิปเพียงตัวเดียวขาดแคลน สายการผลิตทั้งโรงงานอาจหยุดทันที
• โมเดลการจัดซื้อแบบเดิมเน้นต้นทุนต่ำมากกว่าการบริหารความเสี่ยง

นโยบายใหม่จึงพยายามเปลี่ยนแนวคิดจาก “ประสิทธิภาพด้านต้นทุน” ไปสู่ “ความมั่นคงของซัพพลายเชน”

วิกฤต Nexperia ปี 2025 เปิดโปงจุดอ่อนอะไร

เหตุการณ์ที่ถูกพูดถึงมากคือวิกฤตที่เกี่ยวข้องกับ Nexperia ผู้ผลิตชิปที่มีสำนักงานใหญ่ในเนเธอร์แลนด์ แต่มีความเชื่อมโยงกับบริษัทจีน

ในช่วงปลายปี 2025 รัฐบาลเนเธอร์แลนด์เข้าแทรกแซงการดำเนินงานของบริษัทด้วยเหตุผลด้านความมั่นคงทางเทคโนโลยี ส่งผลให้เกิดความตึงเครียดทางการเมืองและการค้ากับจีน

ต่อมา จีนตอบโต้ด้วยมาตรการจำกัดการส่งออกที่เกี่ยวข้องกับการผลิตของบริษัท ซึ่งทำให้เกิดความกังวลว่าชิปบางประเภทที่ใช้ในรถยนต์จะขาดแคลน

เหตุการณ์นี้ทำให้เห็นชัดว่า

• อุตสาหกรรมยานยนต์ยุโรปพึ่งพาซัพพลายเออร์บางรายมากเกินไป
• ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์สามารถกระทบการผลิตรถยนต์ได้อย่างรวดเร็ว
• แม้แต่ชิป “รุ่นเก่า” ที่ใช้ในรถยนต์ก็สามารถกลายเป็นคอขวดของทั้งอุตสาหกรรม

มาตรการที่อาจอยู่ใน Chips Act II

แม้กฎหมายยังไม่เผยแพร่อย่างเป็นทางการ แต่แนวคิดที่กำลังถูกหารือมีหลายด้าน เช่น

1. กฎจัดหาชิปแบบกระจายความเสี่ยง
อาจกำหนดให้บางอุตสาหกรรมต้องมีซัพพลายเออร์หลายราย เพื่อลดการพึ่งพาแหล่งเดียว

2. เงินสนับสนุนที่มีเงื่อนไข
คล้ายกับกฎหมายเดิม ที่ใช้เงินสาธารณะสนับสนุนโรงงานผลิตชิปหรือโครงการที่ช่วยเพิ่มความมั่นคงของซัพพลายเชน

3. เครื่องมือการลงทุนระดับสหภาพยุโรป
มีข้อเสนอจากภาคอุตสาหกรรมให้สร้างกองทุนกลางของ EU สำหรับโครงการเซมิคอนดักเตอร์เชิงยุทธศาสตร์

4. เสริมความแข็งแกร่งทั้งห่วงโซ่อุตสาหกรรม
ยุโรปต้องการเพิ่มทั้งการวิจัย การออกแบบ การผลิต และการขยายกำลังการผลิตในภูมิภาค

ส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ “อธิปไตยทางเทคโนโลยี” ของยุโรป

ในภาพใหญ่ Chips Act II เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามของสหภาพยุโรปในการสร้าง “อธิปไตยด้านเทคโนโลยี” หรือความสามารถในการพึ่งพาตนเองในเทคโนโลยีสำคัญ

ยุทธศาสตร์นี้รวมถึง

• การเพิ่มกำลังผลิตชิปในยุโรป
• การพัฒนาความสามารถด้านการออกแบบและนวัตกรรม
• การลดความเสี่ยงจากซัพพลายเชนที่กระจุกตัวในภูมิภาคอื่น

เนื่องจากเซมิคอนดักเตอร์เป็นหัวใจของเทคโนโลยีสมัยใหม่ ตั้งแต่รถยนต์ไฟฟ้า โทรคมนาคม ไปจนถึง AI

สิ่งที่ยังต้องรอดู

แม้ทิศทางนโยบายจะค่อนข้างชัด แต่ต้องย้ำว่า EU Chips Act II ยังเป็นเพียงข้อเสนอที่กำลังเตรียมเผยแพร่ และยังไม่ใช่กฎหมายที่มีผลบังคับใช้

รายละเอียดสำคัญ เช่น การบังคับให้ผู้ผลิตรถยนต์มีซัพพลายเออร์หลายราย หรือเงื่อนไขเงินอุดหนุน ยังอยู่ในขั้นการหารือและอาจเปลี่ยนแปลงได้ก่อนที่กฎหมายจะผ่านกระบวนการนิติบัญญัติของสหภาพยุโรป

อย่างไรก็ตาม เหตุการณ์อย่างวิกฤต Nexperia ได้ทำให้ผู้กำหนดนโยบายยุโรปเห็นชัดขึ้นว่า ความมั่นคงของชิปไม่ใช่แค่ประเด็นอุตสาหกรรม แต่เป็นเรื่องยุทธศาสตร์ทางเศรษฐกิจและภูมิรัฐศาสตร์ของทั้งภูมิภาค