กลยุทธ์ของสิงคโปร์ในศึก AI โลก: สร้างคน สร้างสนามทดสอบ และสร้างความเชื่อถือ

การแข่งขันด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในระดับโลกมักถูกมองว่าเป็นสนามประลองของมหาอำนาจอย่างสหรัฐอเมริกาและจีน ที่แข่งขันกันด้านพลังประมวลผล ชิป และโมเดลขนาดใหญ่ แต่สิงคโปร์เลือกเดินเกมอีกแบบหนึ่ง

ประเทศเมืองขนาดเล็กแห่งนี้กำลังวางตำแหน่งตัวเองให้เป็น ศูนย์กลางสำหรับการทดลอง ทดสอบ และนำ AI ไปใช้งานจริงในเศรษฐกิจจริง มากกว่าการแข่งขันสร้างโมเดลที่ใหญ่ที่สุดในโลก

แนวทางนี้ผสมผสานหลายองค์ประกอบเข้าด้วยกัน ทั้งการพัฒนาทักษะแรงงาน โครงสร้างพื้นฐานสำหรับการทดลอง เทคโนโลยี AI ที่เหมาะกับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และกรอบกำกับดูแลที่เน้นความโปร่งใสและความเชื่อถือ

ยุทธศาสตร์ระดับชาติที่เน้น “AI ใช้งานจริง”

แผนหลักของประเทศคือ National AI Strategy 2.0 (NAIS 2.0) ซึ่งเปิดตัวในปี 2023 โดยกำหนดแนวทางปฏิบัติ 15 ด้านในช่วง 3–5 ปี เพื่อยกระดับศักยภาพ AI ของประเทศและนำไปใช้ในหลายอุตสาหกรรม เช่น

• การผลิตขั้นสูง
• การเงิน
• สาธารณสุข
• การศึกษา
• บริการภาครัฐ

แนวคิดสำคัญคือ “ทั้งเศรษฐกิจใช้ AI” (whole‑of‑economy approach) ไม่ใช่แค่การวิจัยในห้องทดลอง แต่ให้ AI กลายเป็นเครื่องมือในงานประจำวันของธุรกิจและภาครัฐ เพื่อเพิ่มผลิตภาพและการเติบโตทางเศรษฐกิจ

สร้างแรงงานที่ “พูดภาษา AI ได้” ทั่วประเทศ

หนึ่งในเสาหลักของยุทธศาสตร์คือการยกระดับทักษะของแรงงานทั้งประเทศ

ในปี 2026 สิงคโปร์เปิดตัว National AI Impact Programme (NAIIP) เพื่อช่วยทั้งบริษัทและแรงงานนำ AI มาใช้ในงานจริง โดยตั้งเป้าชัดเจนว่า

• ฝึกแรงงาน 100,000 คนให้มีทักษะ AI ภายในปี 2029
• สนับสนุน 10,000 บริษัท ให้เริ่มใช้ AI ในกระบวนการทำงาน

แนวคิดคือสร้างแรงงานแบบ “AI‑bilingual” หรือคนทำงานที่มีความเชี่ยวชาญในสาขาของตัวเอง เช่น นักบัญชี แพทย์ หรือทนายความ แต่สามารถใช้เครื่องมือ AI ได้อย่างคล่องแคล่ว

โครงการสำคัญที่ช่วยขับเคลื่อน ได้แก่

• การขยายโครงการ TechSkills Accelerator เพื่อฝึกผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีและ AI
• หลักสูตรจำนวนมากในโครงการ SkillsFuture ที่เปิดให้ประชาชนเรียนรู้ AI และทักษะดิจิทัลตลอดชีวิต

เป้าหมายจึงไม่ใช่แค่สร้างวิศวกร AI เพิ่มขึ้น แต่สร้างแรงงานทุกสาขาที่สามารถ ใช้ AI เป็นเครื่องมือทำงานประจำวันได้จริง

เปลี่ยนทั้งเมืองให้เป็นสนามทดลอง AI

อีกหนึ่งจุดแข็งของสิงคโปร์คือการใช้สภาพแวดล้อมเมืองจริงเป็นพื้นที่ทดลองเทคโนโลยี

ตัวอย่างสำคัญคือ Punggol Digital District (PDD) เขตนวัตกรรมดิจิทัลที่กำลังพัฒนาให้เป็นสนามทดสอบขนาดใหญ่สำหรับหุ่นยนต์และ "physical AI"

โครงการนี้เป็นความร่วมมือระหว่างหน่วยงานรัฐ มหาวิทยาลัย และบริษัทเอกชน เพื่อทดลองใช้งานหุ่นยนต์และระบบ AI ในพื้นที่สาธารณะจริง เช่น

• หุ่นยนต์รักษาความปลอดภัย
• ระบบโลจิสติกส์และขนส่ง
• หุ่นยนต์ส่งอาหาร

บริษัทอย่าง Certis, DHL, Grab และ QuikBot เป็นหนึ่งในกลุ่มแรกที่เข้าร่วมทดลองระบบเหล่านี้ในสภาพแวดล้อมจริงของเมือง

แนวคิดหลักคือ ทดลองในเมืองจริง ไม่ใช่แค่ในห้องแล็บ เพื่อให้เห็นปัญหาและการใช้งานจริงก่อนขยายสู่ระดับอุตสาหกรรม

สร้างโมเดล AI สำหรับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

อีกจุดที่สิงคโปร์พยายามสร้างความแตกต่างคือการพัฒนา AI สำหรับบริบทของภูมิภาค

AI ส่วนใหญ่ในโลกถูกฝึกจากข้อมูลภาษาอังกฤษและบริบทตะวันตก ซึ่งอาจไม่เหมาะกับภูมิภาคอื่น

เพื่อแก้ปัญหานี้ สิงคโปร์สนับสนุนโครงการ SEA‑LION (Southeast Asian Languages in One Network) ซึ่งเป็นตระกูลโมเดลภาษาแบบเปิดสำหรับภาษาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

โมเดลเหล่านี้ฝึกจากข้อมูลในหลายภาษา เช่น

• ไทย
• เวียดนาม
• อินโดนีเซีย

ทำให้เหมาะกับการใช้งานในภูมิภาคมากกว่าระบบ AI ที่ถูกฝึกจากข้อมูลภาษาอังกฤษเป็นหลัก

ความพยายามนี้ได้รับการสนับสนุนผ่าน National Multimodal LLM Programme ซึ่งมุ่งพัฒนางานวิจัย AI และสร้างขีดความสามารถด้านโมเดลขนาดใหญ่ของประเทศ

การกำกับดูแล AI เป็นจุดแข็งเชิงยุทธศาสตร์

นอกจากเทคโนโลยีและบุคลากร สิงคโปร์ยังเน้นเรื่อง ความเชื่อถือใน AI อย่างจริงจัง

ประเทศเป็นผู้พัฒนา AI Verify ซึ่งเป็นเครื่องมือทดสอบระบบ AI เพื่อประเมินด้านต่าง ๆ เช่น

• ความโปร่งใส
• ความยุติธรรม
• ความปลอดภัย
• ความรับผิดชอบ

องค์กรสามารถใช้เครื่องมือนี้เพื่อตรวจสอบว่า AI ของตนทำงานตามหลักจริยธรรมและมาตรฐานสากลหรือไม่

ในปี 2023 ยังมีการตั้ง AI Verify Foundation ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่างภาครัฐ บริษัทเทคโนโลยี และสถาบันวิจัย เพื่อพัฒนาเครื่องมือและมาตรฐานสำหรับการใช้งาน AI อย่างรับผิดชอบ

แนวคิดคือทำให้สิงคโปร์เป็นสถานที่ที่บริษัทสามารถ ทดลองและใช้งาน AI ได้อย่างปลอดภัยและโปร่งใส

การแข่งขันกับมหาอำนาจ AI ของโลก

เมื่อเทียบกับการลงทุนมหาศาลของสหรัฐและจีนในด้านชิปหรือศูนย์ข้อมูล สิงคโปร์แทบไม่สามารถแข่งขันในระดับเดียวกันได้

ดังนั้นประเทศจึงเลือกยุทธศาสตร์ที่ต่างออกไป

แทนที่จะเป็นผู้นำด้านโมเดลที่ใหญ่ที่สุด สิงคโปร์ต้องการเป็น “ศูนย์กลางการใช้งาน AI ในโลกจริง” ของเอเชีย

ปัจจัยที่ช่วยให้แนวทางนี้มีโอกาสสำเร็จ ได้แก่

• ประเทศขนาดเล็กที่ทดลองนโยบายระดับชาติได้รวดเร็ว
• โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลที่ทันสมัย
• ความร่วมมือใกล้ชิดระหว่างรัฐบาล มหาวิทยาลัย และอุตสาหกรรม
• ตำแหน่งทางเศรษฐกิจที่เชื่อมกับตลาดดิจิทัลของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

เดิมพันเชิงยุทธศาสตร์ของสิงคโปร์

แนวทางของสิงคโปร์สะท้อนความจริงข้อหนึ่งในยุค AI คือ

ประเทศขนาดเล็กอาจไม่สามารถครองการแข่งขันด้านโมเดลหรือพลังประมวลผลระดับโลกได้

แต่พวกเขาสามารถสร้างความได้เปรียบในอีกด้านหนึ่ง คือการเป็น สถานที่ที่ดีที่สุดสำหรับการทดลอง นำไปใช้ และกำกับดูแล AI ในเศรษฐกิจจริง

หากกลยุทธ์นี้สำเร็จ สิงคโปร์อาจกลายเป็นโหนดสำคัญของระบบนิเวศ AI โลก ที่เชื่อมต่อระหว่างงานวิจัยระดับแนวหน้า การใช้งานจริงของอุตสาหกรรม และมาตรฐานความเชื่อถือของเทคโนโลยีในภูมิภาคเอเชียและทั่วโลก