เมื่อถนนกลายเป็นแหล่งผลิตไฟฟ้า: เทคโนโลยี ‘Road Power Plant’ ของ REPS

ทำไมพื้นที่ที่รถต้องเบรกจึงเหมาะที่สุด

ถนนทุกสายไม่สามารถผลิตไฟฟ้าได้เท่ากัน REPS จึงเน้นติดตั้งระบบในพื้นที่ที่ยานพาหนะ ต้องชะลอหรือหยุดบ่อย เช่น

• ท่าเรือและท่าเทียบตู้คอนเทนเนอร์
• ศูนย์กระจายสินค้าและคลังโลจิสติกส์
• ด่านเก็บค่าผ่านทางหรือจุดตรวจ
• ทางลงเขาหรือจุดคอขวดของการจราจร

ในพื้นที่เหล่านี้ รถจะสูญเสียพลังงานจลน์จากการเบรกจำนวนมาก หากติดตั้งโมดูลผลิตพลังงานตรงตำแหน่งดังกล่าว ระบบก็สามารถดึงพลังงานส่วนหนึ่งกลับมาใช้ได้ก่อนที่จะสูญหายไป

ท่าเรือ ถือเป็นตัวอย่างที่เหมาะอย่างยิ่ง เพราะมีรถบรรทุกหนักจำนวนมากเข้า‑ออกตลอดเวลา และมีการหยุด‑เคลื่อนตัวซ้ำ ๆ ซึ่งสร้างโอกาสเก็บเกี่ยวพลังงานจากถนนช่วงเดิมได้หลายครั้ง

การใช้งานจริงครั้งแรก: ท่าเรือฮัมบูร์ก

ในเดือน พฤศจิกายน 2025 REPS เปิดใช้งานระบบ Road Power Plant แห่งแรกของโลกที่ ท่าเรือฮัมบูร์ก ประเทศเยอรมนี ภายในพื้นที่ของ Hamburger Container Service terminal

รายละเอียดของโครงการทดลอง ได้แก่

• ช่วงถนนยาวประมาณ 12 เมตร ที่ฝังระบบผลิตไฟฟ้าไว้ในพื้นถนน
• ออกแบบมาเพื่อแปลงพลังงานจากการเบรกและการเคลื่อนตัวของรถบรรทุกหนักให้เป็นไฟฟ้า
• ตั้งอยู่ในพื้นที่โลจิสติกส์ที่มีรถบรรทุกเข้า‑ออกจำนวนมาก

จนถึงปัจจุบัน ระบบดังกล่าวถูกทดสอบในสภาพการใช้งานจริงจาก รถบรรทุกหนักมากกว่า 85,000 คัน ที่วิ่งผ่าน

ข้อมูลจากโครงการนำร่องนี้ช่วยให้วิศวกรประเมินเรื่องสำคัญ เช่น ความทนทานของโครงสร้าง ประสิทธิภาพในการผลิตไฟ และพฤติกรรมของระบบภายใต้การจราจรหนักต่อเนื่อง

หากขยายใช้งานในวงกว้างจะเกิดอะไรขึ้น

หากเทคโนโลยีแบบนี้พิสูจน์ได้ว่าคุ้มค่าและทนทานเพียงพอ ถนนในอนาคตอาจกลายเป็น แหล่งพลังงานแบบกระจายตัว (distributed energy) ที่ฝังอยู่ในโครงสร้างพื้นฐานการขนส่ง

แนวคิดนี้น่าสนใจมากขึ้นเมื่อมองภาพรวมของความต้องการพลังงานโลก

• สำนักงานสารสนเทศพลังงานสหรัฐ (EIA) คาดว่า การใช้พลังงานทั่วโลกอาจเพิ่มขึ้นเกือบ 50% ภายในปี 2050
• ศูนย์โลจิสติกส์ขนาดใหญ่กำลังถูกมองว่าอาจพัฒนาเป็น โหนดพลังงานในเมือง ที่สามารถผลิต จัดเก็บ และบริหารพลังงานได้เองบางส่วน

REPS ประเมินว่า หากติดตั้งระบบราว 300 จุดในท่าเรือขนาดใหญ่ อาจช่วยผลิตไฟฟ้าได้ประมาณ 5–10% ของความต้องการพลังงานของท่าเรือ และลดการปล่อย CO₂ ที่เกี่ยวข้องกับการจราจรภายในท่าเรือได้บางส่วน

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยที่มีอยู่ในปัจจุบันยัง ไม่ได้ระบุศักยภาพการผลิตไฟฟ้าระดับโลกอย่างชัดเจน เทคโนโลยีนี้ยังอยู่ในช่วงพิสูจน์ความเป็นไปได้และผลกระทบในระดับพื้นที่เป็นหลัก

คำถามที่ยังต้องพิสูจน์ต่อไป

แม้การทดลองที่ฮัมบูร์กจะแสดงให้เห็นว่าการผลิตไฟฟ้าจากการจราจรสามารถทำได้จริง แต่ยังมีประเด็นสำคัญที่ต้องติดตามในระยะยาว เช่น

• ปริมาณไฟฟ้าที่ผลิตได้จริงต่อการติดตั้งหนึ่งจุด
• อายุการใช้งานของระบบที่ฝังอยู่ในถนน
• ความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจเมื่อเทียบกับพลังงานหมุนเวียนอื่น
• ความสามารถในการขยายไปยังถนนและรูปแบบการจราจรที่ต่างกัน

ในระยะสั้น เทคโนโลยีของ REPS จึงถูกมองว่าเป็นหมวดใหม่ของ โครงสร้างพื้นฐานเก็บเกี่ยวพลังงาน (energy‑harvesting infrastructure) ที่เปลี่ยนการเคลื่อนไหวในชีวิตประจำวัน—เช่น รถที่ชะลอหรือเบรก—ให้กลายเป็นไฟฟ้าสะอาดที่ผลิตขึ้นจากสภาพแวดล้อมที่สร้างขึ้นแล้ว

หากแนวคิดนี้ขยายตัวได้จริง วันหนึ่งถนนในพื้นที่การขนส่งที่พลุกพล่านอาจไม่ได้มีหน้าที่แค่พารถจากจุดหนึ่งไปอีกจุดหนึ่งเท่านั้น แต่ยังทำหน้าที่เป็นแหล่งผลิตพลังงานไปพร้อมกันด้วย