IEA เตือนตลาดน้ำมันโลกเสี่ยงเข้าสู่ “โซนแดง” ภายในกรกฎาคม–สิงหาคม

สำนักงานพลังงานสากล (International Energy Agency: IEA) เตือนว่าตลาดน้ำมันโลกอาจเข้าสู่ภาวะอันตรายที่เรียกว่า “โซนแดง” ภายในเดือนกรกฎาคมหรือสิงหาคม หากการหยุดชะงักของการขนส่งผ่าน ช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) ยังคงดำเนินต่อไปในช่วงที่ความต้องการใช้น้ำมันทั่วโลกพุ่งสูงตามฤดูกาลท่องเที่ยวในฤดูร้อน

คำเตือนนี้สะท้อนว่าตลาดอาจเปลี่ยนจากสถานการณ์ “ตึงตัวแต่ยังพอรับมือได้” ไปสู่ภาวะที่ มีความเสี่ยงต่อการขาดแคลนน้ำมันจริงและราคาพุ่งแรง เนื่องจากสต็อกทั่วโลกกำลังลดลงอย่างรวดเร็ว ขณะที่การส่งออกจากตะวันออกกลางยังถูกจำกัด

“โซนแดง” ของตลาดน้ำมันหมายถึงอะไร

ฟาติห์ บีรอล (Fatih Birol) ผู้อำนวยการบริหารของ IEA ระบุว่า หากความขัดแย้งที่กระทบการขนส่งในช่องแคบฮอร์มุซไม่คลี่คลาย ตลาดน้ำมันโลกอาจเข้าสู่ “โซนแดง” ในช่วงเดือนกรกฎาคม–สิงหาคม ซึ่งเป็นช่วงที่ความต้องการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงทั่วโลกสูงที่สุดของปี

แรงกดดันต่อระบบพลังงานโลกเกิดจากปัจจัยหลัก 3 ด้านพร้อมกัน ได้แก่

• ความต้องการใช้น้ำมันเพิ่มขึ้นในช่วงฤดูท่องเที่ยวฤดูร้อน
• สต็อกน้ำมันทั่วโลกที่ลดลงอย่างต่อเนื่อง
• การส่งออกน้ำมันใหม่จากตะวันออกกลางที่ยังถูกจำกัด

ในช่วงแรกของวิกฤต โลกยังมีอุปทานส่วนเกินซึ่งช่วยดูดซับแรงกระแทกได้ แต่ สต็อกสำรองเหล่านั้นกำลังถูกใช้จนลดลงอย่างรวดเร็ว ทำให้กันชนของตลาดหายไปเรื่อย ๆ

บีรอลยังเตือนว่า สต็อกน้ำมันเชิงพาณิชย์บางแห่งเหลือเพียงไม่กี่สัปดาห์ของอุปทานเท่านั้น ซึ่งสะท้อนว่าคลังสำรองทั่วโลกกำลังถูกใช้หมดอย่างรวดเร็ว

การปล่อยน้ำมันจากคลังสำรองเชิงยุทธศาสตร์

เพื่อลดผลกระทบจากการขาดแคลนอุปทาน หลายประเทศได้ร่วมกันปล่อยน้ำมันจาก คลังสำรองปิโตรเลียมเชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Petroleum Reserves) เข้าสู่ตลาด

ประเทศสมาชิก IEA กำลังเติมน้ำมันเข้าสู่ตลาดประมาณ 2.5–3 ล้านบาร์เรลต่อวันจากคลังสำรอง เพื่อชดเชยการส่งออกที่หายไปจากตะวันออกกลาง

อย่างไรก็ตาม IEA เตือนว่า คลังสำรองเหล่านี้ไม่ได้มีไม่จำกัด ขณะเดียวกันทั้งบริษัทพลังงานและประเทศต่าง ๆ ก็ต้องดึงน้ำมันจากสต็อกเชิงพาณิชย์ออกมาใช้เพิ่มเติม ส่งผลให้สต็อกทั่วโลกลดลงเร็วขึ้น

ตลาดสูญเสียอุปทานน้ำมันมากแค่ไหน

วิกฤตการส่งออกผ่านช่องแคบฮอร์มุซได้ทำให้อุปทานน้ำมันจำนวนมากหายไปจากตลาดโลกแล้ว

ตัวเลขสำคัญที่สะท้อนขนาดของแรงกระแทก ได้แก่

• วิกฤตครั้งนี้อาจทำให้อุปทานน้ำมันโลก ลดลงประมาณ 3.9 ล้านบาร์เรลต่อวันจนถึงปี 2026 แม้จะมีเส้นทางส่งออกทางเลือกและการปล่อยคลังสำรองช่วยบรรเทาบางส่วน
• ข้อมูลจากสำนักงานพลังงานสหรัฐ (EIA) ระบุว่าประเทศผู้ผลิตหลักอย่าง อิรัก ซาอุดีอาระเบีย คูเวต สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ กาตาร์ และบาห์เรน ต้องหยุดการผลิตรวมกันประมาณ 7.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน เพราะไม่สามารถส่งออกผ่านช่องแคบฮอร์มุซได้และคลังเก็บเต็ม
• ซีอีโอของ Saudi Aramco ระบุว่าตลาดได้สูญเสียน้ำมันไปแล้วราว 1 พันล้านบาร์เรลในช่วงประมาณสองเดือน และหากวิกฤตยังคงอยู่ อาจสูญเสียเพิ่ม ประมาณ 100 ล้านบาร์เรลต่อสัปดาห์

เมื่อรวมกันแล้ว นี่ถือเป็นหนึ่งใน การหยุดชะงักของอุปทานน้ำมันที่ใหญ่ที่สุดในรอบหลายทศวรรษ

ราคาน้ำมัน Brent อาจทะลุ 100 ดอลลาร์

เมื่อสต็อกลดลงและอุปทานยังถูกจำกัด นักวิเคราะห์จำนวนมากเริ่มปรับคาดการณ์ราคาน้ำมันสูงขึ้น

ธนาคารและนักวิเคราะห์หลายแห่งประเมินว่า ราคาน้ำมัน Brent อาจซื้อขายใกล้หรือสูงกว่า 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล หากการหยุดชะงักในช่องแคบฮอร์มุซยังดำเนินต่อไป

บางการคาดการณ์ยังมองว่าราคาน้ำมันอาจยืนเหนือระดับนี้เป็นเวลานาน หากการส่งออกจากอ่าวเปอร์เซียยังไม่กลับสู่ภาวะปกติ เนื่องจากตลาดต้องบวก “เบี้ยความเสี่ยง” จากความไม่แน่นอนของอุปทาน

ทำไมการไหลของน้ำมันอาจไม่กลับสู่ปกติจนถึงปี 2027

แม้การขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซจะกลับมาเปิดได้ในเร็ว ๆ นี้ ผู้เชี่ยวชาญด้านพลังงานหลายคนเตือนว่า ตลาดน้ำมันจะไม่กลับสู่ภาวะปกติทันที

เหตุผลคือการฟื้นระบบต้องใช้เวลาในหลายขั้นตอน เช่น

• การกลับมาเดินเครื่องผลิตน้ำมันที่เคยหยุดไว้
• การจัดตำแหน่งเรือบรรทุกน้ำมันใหม่
• การเคลียร์คอขวดของคลังเก็บและท่าเรือ
• การฟื้นฟูห่วงโซ่อุปทานที่หยุดชะงัก

ผู้บริหารบริษัทน้ำมันแห่งชาติของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (ADNOC) เตือนว่า การไหลของน้ำมันผ่านช่องแคบฮอร์มุซอาจไม่กลับสู่ระดับปกติจนถึงไตรมาสแรกหรือไตรมาสสองของปี 2027 แม้ว่าความขัดแย้งจะยุติลงทันที

ด้านผู้บริหารของ Saudi Aramco ก็ให้ความเห็นในทิศทางเดียวกันว่า ยิ่งวิกฤตยืดเยื้อนานเท่าไร การปรับสมดุลของตลาดก็จะใช้เวลานานขึ้น เพราะสต็อกน้ำมันทั่วโลกได้ถูกใช้ไปอย่างมากแล้ว

ทำไมช่องแคบฮอร์มุซจึงสำคัญต่อพลังงานโลก

ช่องแคบฮอร์มุซเป็นหนึ่งในเส้นทางขนส่งพลังงานที่สำคัญที่สุดของโลก น้ำมันจำนวนมหาศาลจากประเทศอ่าวเปอร์เซียต้องผ่านช่องแคบแคบ ๆ แห่งนี้ก่อนส่งออกสู่ตลาดโลก

ดังนั้นเมื่อการเดินเรือในพื้นที่นี้หยุดชะงัก ผลกระทบจึงกระจายไปทั่วตลาดพลังงานโลกทันที ตั้งแต่ราคาน้ำมัน เงินเฟ้อ ไปจนถึงเศรษฐกิจของประเทศผู้นำเข้า

ด้วยสต็อกที่ลดลง การปล่อยคลังสำรองที่มีขีดจำกัด และอุปทานหลายล้านบาร์เรลที่หายไป ช่วงฤดูร้อนข้างหน้าอาจกลายเป็นบททดสอบสำคัญของเสถียรภาพตลาดพลังงานโลก