ECDC เตือน: โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในยุโรปพุ่งแตะระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ในปี 2024

ข้อมูลเฝ้าระวังล่าสุดจาก European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) ระบุว่าโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (Sexually Transmitted Infections: STIs) ในยุโรปเพิ่มขึ้นต่อเนื่องจนแตะระดับสูงสุดในปี 2024 โดยเฉพาะการติดเชื้อแบคทีเรียอย่าง หนองใน (gonorrhoea) และ ซิฟิลิส (syphilis) รวมถึงการเพิ่มขึ้นที่น่ากังวลของ ซิฟิลิสแต่กำเนิด ซึ่งสะท้อนถึงช่องโหว่ในระบบการป้องกัน การตรวจ และการรักษาในหลายประเทศของสหภาพยุโรปและเขตเศรษฐกิจยุโรป (EU/EEA)

สถิติ STI ในยุโรปพุ่งสูงสุดในรอบหลายปี

รายงานระบาดวิทยาประจำปีของ ECDC ชี้ว่าโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์จากแบคทีเรียเพิ่มขึ้นต่อเนื่องตลอดทศวรรษที่ผ่านมา และในปี 2024 ได้แตะระดับสูงสุดนับตั้งแต่มีการเฝ้าระวังในภูมิภาคนี้

ตัวเลขสำคัญจากข้อมูลปี 2024 ได้แก่

• หนองใน (Gonorrhoea): ประมาณ 106,000 ราย ที่รายงานใน EU/EEA
• ซิฟิลิส (Syphilis): มากกว่า 45,000 ราย เพิ่มขึ้นมากกว่าสองเท่าเมื่อเทียบกับราว 10 ปีก่อน
• คลามีเดีย (Chlamydia): ยังคงเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่พบมากที่สุด โดยมีมากกว่า 213,000 ราย ในยุโรป

ผู้เชี่ยวชาญด้านสาธารณสุขระบุว่าแนวโน้มที่เพิ่มขึ้นนี้สะท้อนทั้งการแพร่เชื้อที่ยังคงเกิดขึ้นในหลายประเทศ และข้อจำกัดของระบบป้องกันและการตรวจคัดกรองที่ยังไม่ครอบคลุม

ซิฟิลิสแต่กำเนิดเพิ่มขึ้นอย่างน่ากังวล

หนึ่งในสัญญาณเตือนสำคัญจากข้อมูลใหม่คือการเพิ่มขึ้นของ ซิฟิลิสแต่กำเนิด (congenital syphilis) ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อทารกในครรภ์ติดเชื้อจากมารดาระหว่างการตั้งครรภ์

ในประเทศ EU/EEA ที่รายงานข้อมูลอย่างสม่ำเสมอ จำนวนผู้ป่วยเพิ่มจาก 37 รายในปี 2015 เป็น 127 รายในปี 2024 หรือเพิ่มขึ้นประมาณ 243% ภายในสิบปี

ซิฟิลิสในหญิงตั้งครรภ์ที่ไม่ได้รับการรักษาอาจนำไปสู่ผลลัพธ์รุนแรง เช่น

• การแท้ง
• ทารกเสียชีวิตในครรภ์
• คลอดก่อนกำหนด
• ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงในทารกแรกเกิด

เนื่องจากโรคนี้สามารถป้องกันได้ด้วยการตรวจและรักษาตั้งแต่ระยะแรก ECDC จึงมองว่าการเพิ่มขึ้นดังกล่าวเป็นสัญญาณว่าระบบการตรวจคัดกรองยังไม่สามารถเข้าถึงผู้หญิงบางกลุ่มได้ทันเวลา

กลุ่มประชากรที่ได้รับผลกระทบมาก

ข้อมูลเฝ้าระวังของ ECDC ระบุว่าการแพร่ระบาดของ STI ในยุโรปไม่ได้จำกัดอยู่ในกลุ่มเดียว

• ผู้ชายที่มีเพศสัมพันธ์กับผู้ชาย (MSM) ยังคงเป็นกลุ่มที่พบการติดเชื้อจำนวนมาก โดยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในหนองใน ซิฟิลิส และคลามีเดียตลอดทศวรรษที่ผ่านมา
• ขณะเดียวกัน การติดเชื้อก็เพิ่มขึ้นใน ผู้ชายและผู้หญิงที่มีเพศสัมพันธ์แบบต่างเพศ รวมถึง ผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ ซึ่งเชื่อมโยงกับความเสี่ยงของซิฟิลิสแต่กำเนิดและการแพร่เชื้อในชุมชน

แนวโน้มนี้บ่งชี้ว่าโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์กำลังขยายวงกว้างไปยังหลายกลุ่มประชากรและหลายช่วงอายุ

ช่องโหว่ของระบบสาธารณสุข

นอกจากข้อมูลผู้ป่วยแล้ว ECDC ยังประเมินความพร้อมของระบบรับมือในประเทศ EU/EEA ผ่านระบบติดตามใหม่ในปี 2024

จากทั้งหมด 30 ประเทศ มี 29 ประเทศเข้าร่วมการประเมิน ซึ่งครอบคลุม 4 ด้านหลัก ได้แก่

• สภาพแวดล้อมเชิงนโยบาย
• การป้องกัน
• การตรวจ
• การรักษา

รายงานพบปัญหาซ้ำ ๆ ในหลายประเทศ เช่น

• แผนยุทธศาสตร์ STI ระดับชาติที่ ล้าสมัยหรือยังไม่สมบูรณ์
• อุปสรรคในการเข้าถึงการตรวจ บางกรณีผู้ป่วยต้องจ่ายค่าตรวจเอง
• ระบบข้อมูลและการเฝ้าระวังที่ยังจำกัด ในบางพื้นที่
• โครงการป้องกันไม่ทั่วถึง สำหรับกลุ่มเสี่ยง

ช่องว่างเหล่านี้อาจทำให้การวินิจฉัยและรักษาล่าช้า ส่งผลให้การแพร่เชื้อยังคงดำเนินต่อไปและเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน

ยุโรปยังห่างไกลจากเป้าหมายสุขภาพโลก

การเพิ่มขึ้นของ STI ยังสะท้อนปัญหาที่กว้างกว่าในด้านการควบคุมโรคติดเชื้อ

ECDC ระบุว่าประเทศใน EU/EEA ยังไม่อยู่ในเส้นทางที่จะบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDG) ปี 2030 ที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมโรค เช่น HIV ไวรัสตับอักเสบ วัณโรค และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์

เจ้าหน้าที่สาธารณสุขเตือนว่าหากไม่มีการยกระดับมาตรการป้องกันและการตรวจคัดกรอง แนวโน้มการติดเชื้ออาจยังคงเพิ่มขึ้นในภูมิภาค

สิ่งที่ ECDC แนะนำให้เร่งดำเนินการ

เพื่อชะลอและพลิกแนวโน้มการเพิ่มขึ้นของ STI ECDC เสนอแนวทางสำคัญหลายด้าน

เสริมระบบเฝ้าระวัง
ประเทศต่าง ๆ ควรพัฒนาระบบติดตามข้อมูลให้ละเอียดขึ้น รวมถึงเชื่อมโยงข้อมูลการติดเชื้อของมารดากับผลลัพธ์การคลอด เพื่อเฝ้าระวังซิฟิลิสแต่กำเนิดอย่างมีประสิทธิภาพ

ขยายมาตรการป้องกัน
ควรเพิ่มโครงการป้องกันสำหรับกลุ่มเสี่ยง พร้อมทั้งให้ความสำคัญกับการแพร่เชื้อในประชากรทั่วไปด้วย

เพิ่มการเข้าถึงการตรวจ
หน่วยงานสาธารณสุขควรลดอุปสรรคด้านค่าใช้จ่ายและเพิ่มการตรวจคัดกรอง รวมทั้งผนวกบริการตรวจ STI เข้ากับบริการสุขภาพทางเพศโดยรวม

ยกระดับการตรวจในหญิงตั้งครรภ์
ECDC แนะนำให้รักษามาตรฐานการตรวจระหว่างตั้งครรภ์ และในประเทศที่พบการเพิ่มขึ้นของซิฟิลิสแต่กำเนิด อาจพิจารณา ตรวจซ้ำในไตรมาสที่สามของการตั้งครรภ์

รักษาอย่างรวดเร็วและติดตามผล
การวินิจฉัยและรักษาอย่างทันท่วงที โดยเฉพาะในหญิงตั้งครรภ์ที่ติดซิฟิลิส เป็นกุญแจสำคัญในการป้องกันภาวะแทรกซ้อนรุนแรงและหยุดการแพร่เชื้อ

ภาพรวมของสถานการณ์

ข้อมูลปี 2024 ส่งสัญญาณชัดเจนว่าโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ในยุโรปกำลังเพิ่มขึ้นเร็วกว่าที่ระบบป้องกันในปัจจุบันจะควบคุมได้

การแก้ปัญหานี้ต้องอาศัยความร่วมมือระดับภูมิภาค ตั้งแต่การปรับปรุงระบบเฝ้าระวัง การป้องกัน การตรวจ ไปจนถึงการรักษา รวมถึงการปรับยุทธศาสตร์ระดับชาติและขยายการเข้าถึงบริการสุขภาพทางเพศ หากไม่มีการดำเนินการที่เข้มแข็ง แนวโน้มการติดเชื้อและภาวะแทรกซ้อนอาจยังคงเพิ่มขึ้นในอนาคต