ทำไมจีนยังไม่ไฟเขียวท่อก๊าซ Power of Siberia 2 ของรัสเซีย

การประชุมสุดยอดระหว่างประธานาธิบดี สีจิ้นผิง ของจีน และประธานาธิบดี วลาดิเมียร์ ปูติน ของรัสเซียที่กรุงปักกิ่งในเดือนพฤษภาคม 2026 แสดงภาพความร่วมมือทางการเมืองอย่างชัดเจน แต่สิ่งที่มอสโกต้องการมากที่สุด—การปิดดีลท่อก๊าซธรรมชาติ Power of Siberia 2—กลับไม่เกิดขึ้น

โครงการท่อก๊าซมูลค่าหลายหมื่นล้านดอลลาร์นี้ถูกมองว่าเป็นกุญแจสำคัญของรัสเซียในการเปลี่ยนเส้นทางส่งออกพลังงานจากยุโรปไปยังเอเชีย แต่หลังการหารือระดับผู้นำครั้งล่าสุด ก็ยังไม่มีการประกาศข้อตกลงสุดท้ายใด ๆ

สถานการณ์นี้สะท้อนความจริงที่สำคัญในความสัมพันธ์จีน–รัสเซีย: รัสเซียต้องการโครงการนี้มากกว่าจีนอย่างเห็นได้ชัด ทำให้ปักกิ่งมีอำนาจต่อรองสูงกว่าในการเจรจา

การประชุมที่ปักกิ่งได้อะไรบ้าง

รัสเซียหวังว่าการพบกันของผู้นำทั้งสองจะช่วยปลดล็อกโครงการท่อก๊าซที่เจรจากันมาหลายปี ซึ่งหากสร้างสำเร็จจะส่งก๊าซจากไซบีเรียผ่านมองโกเลียไปยังจีน และอาจทำให้การส่งออกก๊าซของรัสเซียไปจีนเพิ่มขึ้นมากกว่าสองเท่า

แต่สุดท้าย การประชุมกลับให้ผลเพียงการย้ำความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์และข้อตกลงด้านอื่น ๆ ขณะที่เรื่องท่อก๊าซยังไม่มีความคืบหน้าอย่างเป็นรูปธรรม

สำหรับรัสเซีย โครงการนี้มีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะหลังการรุกรานยูเครนในปี 2022 ตลาดก๊าซในยุโรปซึ่งเคยเป็นลูกค้าหลักลดลงอย่างมากจากมาตรการคว่ำบาตรและการตัดการพึ่งพาพลังงานรัสเซีย

มอสโกยังพยายามใช้เหตุผลด้านภูมิรัฐศาสตร์ เช่น ความตึงเครียดในตะวันออกกลางที่กระทบเส้นทางขนส่งพลังงานผ่าน ช่องแคบฮอร์มุซ เพื่อโน้มน้าวให้จีนเห็นความสำคัญของท่อก๊าซทางบกที่ปลอดภัยกว่า แต่เหตุผลนี้ก็ยังไม่เพียงพอที่จะเปลี่ยนท่าทีของปักกิ่ง

ปมใหญ่ที่สุด: ราคาก๊าซ

อุปสรรคหลักในการเจรจาคือ ราคาก๊าซธรรมชาติ

รายงานหลายฉบับระบุว่าจีนต้องการราคาที่ใกล้เคียงกับราคาภายในประเทศของรัสเซีย หรืออย่างน้อยต้องอยู่ในระดับที่มีส่วนลดสูง ขณะที่รัสเซียต้องการราคาที่สูงกว่านั้นเพื่อให้โครงการท่อก๊าซขนาดมหึมานี้คุ้มค่าทางเศรษฐกิจ และช่วยชดเชยรายได้จากตลาดยุโรปที่หายไป

เมื่อทั้งสองฝ่ายยังตกลงเงื่อนไขด้านราคาและปริมาณการจัดส่งระยะยาวไม่ได้ การเจรจาก็ชะงักซ้ำแล้วซ้ำเล่า แม้ความสัมพันธ์ทางการเมืองจะดูใกล้ชิดก็ตาม

จีนระวังสัญญาพลังงานระยะยาว

อีกเหตุผลหนึ่งคือโครงสร้างของดีลท่อก๊าซเอง

โครงการอย่าง Power of Siberia 2 ต้องอาศัย สัญญาซื้อก๊าซระยะยาวหลายสิบปี ซึ่งจีนมองว่าอาจจำกัดความยืดหยุ่นด้านพลังงานในอนาคต โดยเฉพาะหลังสงครามยูเครน ปักกิ่งก็ยิ่งระมัดระวังในการทำสัญญาพลังงานระยะยาวใหม่กับรัสเซียหรือการลงทุนในแหล่งก๊าซต้นน้ำของรัสเซีย

หากความต้องการพลังงานเปลี่ยนแปลงหรือราคาก๊าซโลกลดลง การผูกพันกับโครงสร้างพื้นฐานถาวรอย่างท่อก๊าซอาจกลายเป็นภาระในระยะยาว

จีนมีทางเลือกด้านพลังงานมากกว่า

เหตุผลสำคัญที่ทำให้จีนสามารถรอได้คือ ความหลากหลายของแหล่งพลังงาน

จีนเป็นผู้นำเข้าก๊าซจากหลายประเทศ และยังเพิ่มการผลิตภายในประเทศอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ ตลาดก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ทั่วโลกกำลังจะมีอุปทานเพิ่มขึ้นมากในช่วงไม่กี่ปีข้างหน้า ซึ่งอาจทำให้ราคาก๊าซลดลงและเพิ่มทางเลือกให้ผู้ซื้ออย่างจีน

ขณะเดียวกัน จีนยังเร่งขยายพลังงานหมุนเวียนอย่างรวดเร็ว โดยพลังงานลมและแสงอาทิตย์คิดเป็นสัดส่วนหลักของกำลังการผลิตไฟฟ้าใหม่ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา

เมื่อรวมปัจจัยเหล่านี้ จึงทำให้จีนไม่จำเป็นต้องรีบผูกพันกับโครงการนำเข้าก๊าซขนาดใหญ่ หากเงื่อนไขไม่เอื้อประโยชน์เพียงพอ

แม้ดีลท่อก๊าซยังไม่เกิด แต่การค้าระหว่างสองประเทศยังโต

การที่โครงการ Power of Siberia 2 ยังไม่บรรลุข้อตกลง ไม่ได้หมายความว่าความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจของจีนและรัสเซียกำลังอ่อนแอลง

ในความเป็นจริง การค้าระหว่างสองประเทศยังขยายตัวอย่างต่อเนื่อง โดยมูลค่าการค้ารวมเพิ่มขึ้น 14.8% เมื่อเทียบปีต่อปีในไตรมาสแรกของปี 2026 แตะกว่า 61,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

รัสเซียยังคงส่งออกน้ำมันและสินค้าโภคภัณฑ์ด้านพลังงานให้จีนในราคาที่มีส่วนลด ซึ่งช่วยรักษาความเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจแม้จะอยู่ภายใต้แรงกดดันจากมาตรการคว่ำบาตรของตะวันตก

สิ่งที่กรณีนี้บอกเกี่ยวกับสมดุลอำนาจจีน–รัสเซีย

ความล่าช้าของโครงการท่อก๊าซสะท้อน ความไม่สมดุลในความสัมพันธ์ ระหว่างสองประเทศ

รัสเซียต้องการตลาดใหม่และโครงสร้างพื้นฐานเพื่อทดแทนความต้องการก๊าซจากยุโรปที่หายไป ในทางกลับกัน จีนมีตัวเลือกพลังงานหลากหลายและกำลังปรับระบบพลังงานอย่างรวดเร็ว

ผลลัพธ์คือ ปักกิ่งสามารถใช้แนวทางที่เน้นผลประโยชน์เชิงพาณิชย์เป็นหลัก ซื้อพลังงานจากรัสเซียเมื่อเงื่อนไขเหมาะสม แต่ไม่จำเป็นต้องยอมรับข้อตกลงที่ไม่คุ้มค่าในโครงการยุทธศาสตร์ขนาดใหญ่

กล่าวอีกนัยหนึ่ง การประชุมสุดยอดครั้งล่าสุดยืนยันว่าจีนและรัสเซียยังคงใกล้ชิดทางการเมืองและเศรษฐกิจ แต่สำหรับโครงการท่อก๊าซมูลค่ากว่า 50,000 ล้านดอลลาร์ การคำนวณทางเศรษฐกิจของจีนยังสำคัญกว่าสัญลักษณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์