ทำไมรัสเซียต้องพึ่งชิปจีนเพื่อขับเคลื่อน GigaChat

โครงการ AI ระดับเรือธงของรัสเซียกำลังเชื่อมโยงกับระบบเซมิคอนดักเตอร์ของจีนมากขึ้นเรื่อย ๆ

Sberbank ธนาคารที่ใหญ่ที่สุดของรัสเซียและผู้พัฒนาโมเดลภาษาขนาดใหญ่ GigaChat เปิดเผยว่าบริษัทหวังจะใช้ชิปที่ผลิตในจีนเพื่อขับเคลื่อนระบบ AI ของตน หลังจากมาตรการคว่ำบาตรของชาติตะวันตกจำกัดการเข้าถึงฮาร์ดแวร์คอมพิวเตอร์ขั้นสูงของรัสเซียอย่างหนัก

การเปลี่ยนทิศทางครั้งนี้สะท้อนแนวโน้มทางภูมิรัฐศาสตร์ที่กำลังเปลี่ยนอุตสาหกรรม AI ทั่วโลก เมื่อมาตรการคว่ำบาตรทำให้ห่วงโซ่อุปทานเทคโนโลยีแตกออกเป็นหลายกลุ่ม และผลักให้รัสเซียหันไปพึ่งเทคโนโลยีจีนมากขึ้น

ทำไมรัสเซียต้องมองหาชิปจากจีน

หลังการรุกรานยูเครนเต็มรูปแบบของรัสเซียในปี 2022 สหรัฐ สหภาพยุโรป สหราชอาณาจักร และพันธมิตรได้ออกมาตรการคว่ำบาตรครั้งใหญ่ต่อเศรษฐกิจและภาคเทคโนโลยีของรัสเซีย

มาตรการเหล่านี้รวมถึงข้อจำกัดด้านการส่งออกเทคโนโลยีขั้นสูง เช่น

• เทคโนโลยีที่ใช้ได้ทั้งทางพลเรือนและทางทหาร (dual‑use)
• ชิ้นส่วนไฮเทค เช่น เซมิคอนดักเตอร์และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์
• การเข้าถึงระบบการเงินสำหรับสถาบันสำคัญ รวมถึง Sberbank

สหภาพยุโรปได้ขยายการควบคุมการส่งออกสินค้าแบบ dual‑use เพื่อจำกัดการเข้าถึงเทคโนโลยีขั้นสูงของรัสเซียที่ใช้ในภาคอุตสาหกรรมและกองทัพ ขณะที่สหราชอาณาจักรและพันธมิตรได้สั่งห้ามส่งออกเทคโนโลยีสำคัญและคว่ำบาตรธนาคารรัสเซียรายใหญ่

นอกจากนี้ การส่งออกชิปและเทคโนโลยีขั้นสูงไปยังรัสเซียต้องได้รับใบอนุญาตพิเศษ ซึ่งมักถูกปฏิเสธโดยอัตโนมัติภายใต้ระบบควบคุมการส่งออกของตะวันตก

ผลลัพธ์คือ รัสเซียแทบไม่สามารถซื้อ GPU ขั้นสูงจากบริษัทอย่าง Nvidia ได้อย่างถูกกฎหมาย ซึ่งเป็นปัญหาใหญ่สำหรับการพัฒนา AI ที่ต้องใช้พลังประมวลผลมหาศาล

จีนกลายเป็นพันธมิตรฮาร์ดแวร์ที่สำคัญที่สุด

เมื่อช่องทางจากตะวันตกถูกปิด จีนจึงกลายเป็นหนึ่งในไม่กี่ประเทศที่ยังสามารถจัดหาฮาร์ดแวร์ AI ในระดับอุตสาหกรรมได้

เจ้าหน้าที่รัสเซียได้ผลักดันความร่วมมือทางเทคโนโลยีกับจีนอย่างเปิดเผยเพื่อหลีกเลี่ยงการพึ่งพาระบบจากตะวันตก

ระหว่างการเยือนจีนของประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ซีอีโอของ Sberbank German Gref กล่าวว่าธนาคารหวังจะค่อย ๆ เปลี่ยนมาใช้ไมโครชิปจากจีนเพื่อรัน GigaChat แม้กระบวนการเปลี่ยนผ่านยังอยู่ระหว่างดำเนินการ

การเปลี่ยนนี้มีประโยชน์เชิงยุทธศาสตร์ทั้งสองฝ่าย

• รัสเซียได้โครงสร้างพื้นฐาน AI ที่ไม่ขึ้นกับตะวันตก
• จีนขยายอิทธิพลของระบบเซมิคอนดักเตอร์และแพลตฟอร์ม AI ของตน

อย่างไรก็ตาม ความสัมพันธ์นี้ไม่ได้สมดุลเต็มที่ รัสเซียต้องพึ่งแหล่งคอมพิวต์จากภายนอก ขณะที่จีนเองก็ยังมีข้อจำกัดในการผลิตชิปขั้นสูง

ชิปจีนตัวไหนอาจใช้กับ GigaChat

Sberbank ยังไม่ได้ยืนยันอย่างเป็นทางการว่าจะใช้โปรเซสเซอร์รุ่นใด แต่รายงานในอุตสาหกรรมจำนวนมากชี้ไปที่ชิปตระกูล Ascend ของ Huawei ซึ่งออกแบบมาเป็นตัวเร่งความเร็วสำหรับ AI

Huawei กำลังเพิ่มกำลังการผลิตชิปเหล่านี้อย่างรวดเร็วเพื่อสร้างระบบฮาร์ดแวร์ AI ภายในประเทศของจีน โดยคาดว่าการผลิต Ascend 910C จะเพิ่มเป็นประมาณ 600,000 ชิปในปี 2026 และกำลังการผลิตชิป Ascend ทั้งตระกูลอาจแตะ ประมาณ 1.6 ล้านได (dies)

สถาปัตยกรรม Ascend ถูกออกแบบมาเพื่อรองรับงานฝึกโมเดลและการอนุมาน (training และ inference) คล้ายกับ GPU สำหรับศูนย์ข้อมูลของ Nvidia

แต่ความต้องการชิปภายในจีนจากบริษัทเทคโนโลยีขนาดใหญ่ เช่น ByteDance และ Alibaba ทำให้ซัพพลายยังตึงตัว ซึ่งอาจทำให้ลูกค้าต่างชาติอย่างรัสเซียต้องแข่งขันแย่งทรัพยากร

เปรียบเทียบ Huawei Ascend กับ Nvidia H200

แม้ผู้ผลิตชิปจีนจะพัฒนาอย่างรวดเร็ว แต่นักวิเคราะห์ส่วนใหญ่เห็นตรงกันว่ายังตามหลังฮาร์ดแวร์ระดับท็อปของตะวันตก

ตัวอย่างเช่น

• Nvidia H200 GPU มีหน่วยความจำ HBM3e 141GB และแบนด์วิดท์หน่วยความจำสูงถึง 4.8 TB/s ซึ่งช่วยเร่งการฝึกและการใช้งานโมเดล AI ขนาดใหญ่
• Huawei Ascend 910C มีสมรรถนะการประมวลผลรวมประมาณ 12,032 เทียบกับ 15,840 ของ H200 และมีแบนด์วิดท์หน่วยความจำ 3.2 TB/s เทียบกับ 4.8 TB/s ของ Nvidia

ช่องว่างนี้ไม่ได้หมายความว่าชิปจีนใช้งานไม่ได้ องค์กรสามารถชดเชยด้วยการใช้คลัสเตอร์ GPU จำนวนมากขึ้นหรือเทคนิคคอมพิวต์แบบกระจาย แต่ก็หมายความว่าต้องใช้ ฮาร์ดแวร์ พลังงาน และวิศวกรรมมากขึ้น เพื่อให้ได้ประสิทธิภาพใกล้เคียงกัน

GigaChat แข่งขันในเวทีโลกได้แค่ไหน

โมเดล GigaChat ถือว่าเป็นระบบ AI ที่มีความสามารถสูง โดยเฉพาะงานที่เกี่ยวข้องกับภาษารัสเซีย

โมเดลใช้สถาปัตยกรรมแบบ mixture‑of‑experts มี พารามิเตอร์รวมประมาณ 47 พันล้านตัว และมีพารามิเตอร์ที่ทำงานจริงประมาณ 13 พันล้าน และมีผลทดสอบที่ดีในงานคณิตศาสตร์และการเขียนโค้ดในชุดทดสอบภายใน

อย่างไรก็ตาม เมื่อเทียบกับเวทีโลก โมเดลของรัสเซียยังตามหลังผู้นำตลาด

การวิเคราะห์บางชุดจัดอันดับโมเดลจากบริษัทอย่าง OpenAI และ Anthropic ไว้ในกลุ่มผู้นำ ขณะที่โมเดลรัสเซียอย่าง GigaChat 2 Max อยู่ในอันดับที่ต่ำกว่ามากในการเปรียบเทียบหลายแพลตฟอร์ม

ผู้เชี่ยวชาญยังระบุว่า GigaChat ยังไม่สามารถเทียบความสามารถกับระบบระดับแนวหน้า เช่น GPT‑series, Claude หรือโมเดลล่าสุดของ DeepSeek ได้

ในทางปฏิบัติ จุดแข็งของ GigaChat จึงอยู่ที่ การปรับให้เหมาะกับภาษารัสเซียและตลาดภายในประเทศ มากกว่าการแข่งขันระดับโลก

ความหมายต่อความร่วมมือเทคโนโลยีรัสเซีย–จีน

กลยุทธ์ชิปของ Sberbank เป็นภาพสะท้อนของแนวโน้มที่ใหญ่กว่าในอุตสาหกรรม AI โลก

แนวโน้มสำคัญ ได้แก่

• การจัดระเบียบซัพพลายเชนใหม่จากผลของมาตรการคว่ำบาตร
• ความพยายามของจีนในการพึ่งพาเซมิคอนดักเตอร์ของตนเอง
• การแบ่งระบบนิเวศ AI ออกเป็นกลุ่มตะวันตกกับกลุ่มที่จีนเป็นศูนย์กลาง

อย่างไรก็ตาม ความร่วมมือนี้ก็มีข้อจำกัด

ชิปที่ล้ำหน้าที่สุดของจีนยังตามหลังฮาร์ดแวร์ของ Nvidia และความต้องการภายในประเทศจีนเองก็ใช้กำลังผลิตจำนวนมากไปแล้ว

สำหรับรัสเซีย เทคโนโลยีจากจีนจึงไม่ใช่การทดแทนที่สมบูรณ์แบบ แต่เป็น ทางออกที่จำเป็นในสถานการณ์ปัจจุบัน

สรุป

แผนของ Sberbank ที่จะใช้ชิปจีนกับ GigaChat แสดงให้เห็นว่าภูมิรัฐศาสตร์กำลังเปลี่ยนทิศทางของการพัฒนา AI

มาตรการคว่ำบาตรทำให้รัสเซียแทบหลุดออกจากซัพพลายเชนเซมิคอนดักเตอร์ของตะวันตก และผลักให้ประเทศต้องหันไปพึ่งฮาร์ดแวร์จีนอย่าง Huawei Ascend

แม้ชิปเหล่านี้ช่วยให้รัสเซียเดินหน้าโครงการ AI ต่อได้ แต่ก็ยังตามหลัง GPU ระดับสูงของ Nvidia ทั้งด้านประสิทธิภาพและระบบนิเวศซอฟต์แวร์

ผลลัพธ์คือความสัมพันธ์ด้านเทคโนโลยีระหว่างรัสเซียและจีนที่แน่นแฟ้นขึ้น — แต่ก็ยังเต็มไปด้วยข้อจำกัดด้านเทคโนโลยีและกำลังผลิต