สหภาพยุโรปใกล้บรรลุดีลบังคับใช้ข้อตกลงการค้า Turnberry ก่อนเส้นตายภาษีของสหรัฐ

การเจรจาการค้าระหว่างสองเศรษฐกิจใหญ่ของโลก—สหภาพยุโรป (EU) และสหรัฐอเมริกา—เร่งตัวขึ้นอีกครั้ง เมื่อผู้เจรจา EU บรรลุ ข้อตกลงทางการเมืองชั่วคราว เพื่อผลักดันกฎหมายที่จำเป็นต่อการบังคับใช้ ข้อตกลงการค้า “Turnberry” ปี 2025 ก่อนเส้นตายวันที่ 4 กรกฎาคม ที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์กำหนดไว้ หากไม่ทันกำหนด สหรัฐอาจขึ้นภาษีสินค้านำเข้าจากยุโรปในระดับที่สูงขึ้นมาก

การประนีประนอมครั้งนี้เป็นผลจากการเจรจาหลายเดือนระหว่าง รัฐสภายุโรป คณะกรรมาธิการยุโรป และรัฐบาลประเทศสมาชิก เพื่อหาวิธีลดภาษีตามข้อตกลง แต่ยังต้องมีมาตรการป้องกันหากสหรัฐใช้มาตรการการค้าใหม่ในอนาคต

ที่มาของข้อตกลง Turnberry

ข้อตกลงกรอบการค้า EU‑US เกิดขึ้นเมื่อ 27 กรกฎาคม 2025 ที่เมืองเทิร์นเบอร์รี (Turnberry) ประเทศสกอตแลนด์ จากการหารือระหว่าง อัวร์ซูลา ฟอน เดอร์ ไลเอิน (Ursula von der Leyen) ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป และ โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐ

เป้าหมายของข้อตกลงคือการ ลดความตึงเครียดด้านภาษีและทำให้การค้าระหว่างสองฝ่ายมีเสถียรภาพมากขึ้น หลังจากหลายปีของข้อพิพาททางการค้า

แถลงการณ์ร่วมในเดือนสิงหาคม 2025 ระบุเงื่อนไขหลัก เช่น

• สหรัฐจะกำหนด เพดานภาษีประมาณ 15% สำหรับสินค้าส่วนใหญ่ที่นำเข้าจาก EU
• EU จะ ยกเลิกภาษีสินค้าภาคอุตสาหกรรมของสหรัฐ และเปิดตลาดให้สินค้าเกษตรและอาหารทะเลบางประเภทของสหรัฐ

อย่างไรก็ตาม ข้อตกลงนี้ในตอนแรกเป็นเพียง ข้อตกลงทางการเมือง ยังไม่ใช่กฎหมายที่บังคับใช้จริง ทำให้ EU ต้องผ่านกฎหมายเพื่อดำเนินการตามคำมั่นดังกล่าว

ข้อตกลงชั่วคราวของ EU ครอบคลุมอะไรบ้าง

เพื่อให้ปฏิบัติตามข้อตกลง Turnberry สถาบันของ EU ได้เจรจาออก กฎหมายสองฉบับ เพื่อบังคับใช้การลดภาษีตามที่ตกลงไว้

ข้อตกลงชั่วคราวมีเป้าหมายหลักคือ

• เปลี่ยนคำมั่นลดภาษีของ EU ให้เป็น กฎหมายที่มีผลผูกพัน
• กำหนด มาตรการคุ้มครองตลาดยุโรป หากเกิดปัญหาในการค้ากับสหรัฐ
• เปิดทางให้ EU ระงับหรือทบทวนสิทธิพิเศษทางภาษี หากสหรัฐไม่ปฏิบัติตามข้อตกลง

การเร่งผ่านกฎหมายครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อแสดงให้วอชิงตันเห็นว่า EU ปฏิบัติตามข้อตกลง ก่อนถึงเส้นตาย 4 กรกฎาคมที่ทรัมป์เตือนว่าอาจขึ้นภาษีสินค้าจากยุโรปอย่างมาก

การเปลี่ยนแปลงภาษีและข้อแลกเปลี่ยน

สิ่งที่ EU ยอมให้

ภายใต้กฎหมายที่กำลังจะผ่าน EU จะ

• ยกเลิกภาษีสินค้าภาคอุตสาหกรรมของสหรัฐเกือบทั้งหมด ที่นำเข้าในตลาดยุโรป
• ให้ สิทธิ์เข้าถึงตลาดแบบพิเศษ สำหรับสินค้าเกษตรและอาหารทะเลจากสหรัฐหลายประเภท เช่น ถั่ว ผลิตภัณฑ์นม อาหารแปรรูป และเนื้อสัตว์บางชนิด

มาตรการเหล่านี้ถือเป็นการเปิดตลาดครั้งใหญ่ของ EU ต่อสินค้าสหรัฐ

สิ่งที่สหรัฐให้ตอบแทน

ในฝั่งสหรัฐ ได้ให้คำมั่นว่า

• จะกำหนด เพดานภาษีราว 15% สำหรับสินค้าส่วนใหญ่จาก EU แทนความเสี่ยงที่จะขึ้นภาษีในระดับสูงกว่านี้
• รักษาระบบภาษีสำหรับสินค้าส่งออกจากยุโรปตามกรอบที่ตกลงในปี 2025

โครงสร้างนี้ทำให้หลายอุตสาหกรรม เช่น รถยนต์ ยา เซมิคอนดักเตอร์ และเครื่องจักร มีสภาพแวดล้อมทางภาษีที่คาดการณ์ได้มากขึ้น

ประเด็นขัดแย้งสำคัญในการเจรจา

แม้จะมีความคืบหน้า แต่การเจรจาระหว่างสมาชิกสภายุโรปและประเทศสมาชิกยังมีประเด็นถกเถียงหลายเรื่อง

Sunrise clause

สมาชิกรัฐสภายุโรปต้องการให้ การลดภาษีของ EU มีผลก็ต่อเมื่อสหรัฐทำตามคำมั่นของตนก่อน ข้อกำหนดนี้เรียกว่า sunrise clause เพื่อป้องกันไม่ให้ EU เปิดตลาดก่อนฝ่ายเดียว

มาตรการคุ้มครองตลาด

ฝ่ายนิติบัญญัติยังผลักดันมาตรการป้องกันกรณีที่สหรัฐใช้มาตรการทางการค้าใหม่ เช่น

• suspension clause ที่อนุญาตให้ EU ระงับสิทธิ์ทางภาษี หากสหรัฐขึ้นภาษีใหม่หรือทำลายเงื่อนไขข้อตกลง
• การคุ้มครองเพิ่มเติมในอุตสาหกรรมที่อ่อนไหว เช่น เหล็ก

Sunset clause หรือวันหมดอายุ

อีกประเด็นสำคัญคือระยะเวลาของสิทธิ์ทางภาษี โดยข้อตกลงกำหนด วันหมดอายุในวันที่ 31 มีนาคม 2028 หากไม่ได้ต่ออายุ ซึ่งจะบังคับให้ผู้กำหนดนโยบายต้องทบทวนข้อตกลงอีกครั้งในอนาคต

ขั้นตอนต่อไปก่อนภาษีจะเปลี่ยนจริง

แม้จะมีข้อตกลงชั่วคราวแล้ว กระบวนการทางกฎหมายของ EU ยังไม่เสร็จสิ้น

ก่อนหน้านี้ใน เดือนมีนาคม 2026 รัฐสภายุโรปได้ผ่านจุดยืนการพิจารณาในวาระแรกเกี่ยวกับกฎหมายดังกล่าว เพื่อใช้เป็นอำนาจต่อรองกับประเทศสมาชิก

ก่อนที่การลดภาษีจะมีผลจริง กฎหมายยังต้อง

1. ผ่านการอนุมัติอย่างเป็นทางการจาก รัฐสภายุโรป
2. ได้รับการรับรองจาก สภาสหภาพยุโรป (Council of the EU) ซึ่งเป็นตัวแทนรัฐบาลประเทศสมาชิก
3. ประกาศใช้เป็น กฎหมายของ EU อย่างสมบูรณ์

ทำไมเส้นตาย 4 กรกฎาคมจึงสำคัญ

ความเร่งด่วนมาจากคำเตือนของรัฐบาลสหรัฐว่า หาก EU ไม่สามารถดำเนินการตามข้อตกลงได้ทันเวลา สหรัฐอาจขึ้นภาษีสินค้านำเข้าจากยุโรปอย่างมาก รวมถึงสินค้าอุตสาหกรรมสำคัญ เช่น รถยนต์

สำหรับฝ่ายยุโรป การผ่านกฎหมายก่อนกำหนดจึงไม่ใช่แค่ขั้นตอนทางเทคนิค แต่เป็นความพยายาม หลีกเลี่ยงการปะทุของสงครามภาษีรอบใหม่ระหว่างสองฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติก

แม้ข้อตกลงชั่วคราวจะสะท้อนว่าทั้งสองฝ่ายยังต้องการรักษากรอบความร่วมมือที่ตกลงกันในปี 2025 แต่ความมั่นคงของข้อตกลงนี้ในระยะยาวยังขึ้นอยู่กับการให้สัตยาบันของ EU และการปฏิบัติตามเงื่อนไขของทั้งสองฝ่ายในทางปฏิบัติ