สหรัฐฯ ต่ออายุผ่อนผันซื้อน้ำมันรัสเซีย 30 วันอีกครั้ง เพราะวิกฤตช่องแคบฮอร์มุซ

ท่ามกลางความตึงเครียดด้านพลังงานจากวิกฤตใน ช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) สหรัฐอเมริกาได้ประกาศ ต่ออายุการผ่อนผันมาตรการคว่ำบาตรน้ำมันรัสเซียอีก 30 วัน เพื่อให้ประเทศที่ได้รับผลกระทบสามารถรับมอบน้ำมันรัสเซียที่บรรทุกอยู่บนเรือบรรทุกน้ำมันแล้วได้ต่อไป

รัฐบาลวอชิงตันระบุว่านี่เป็นมาตรการชั่วคราวเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดภาวะขาดแคลนน้ำมันทั่วโลก ขณะที่ฝ่ายวิจารณ์มองว่าการตัดสินใจดังกล่าวอาจลดแรงกดดันทางเศรษฐกิจต่อรัสเซีย ซึ่งกำลังถูกคว่ำบาตรจากสงครามในยูเครน

การผ่อนผันนี้อนุญาตอะไรบ้าง

กระทรวงการคลังสหรัฐออก ใบอนุญาตทั่วไปชั่วคราว (general license) ระยะเวลา 30 วัน ให้ประเทศต่าง ๆ สามารถรับมอบน้ำมันรัสเซียที่ถูกโหลดขึ้นเรือก่อนกำหนดเส้นตายแล้วได้โดยไม่ละเมิดมาตรการคว่ำบาตร

มาตรการนี้มีข้อจำกัดสำคัญคือ

• ใช้กับน้ำมันที่ “อยู่ในทะเลแล้ว” หรือถูกโหลดขึ้นเรือก่อนกำหนดเท่านั้น
• ไม่อนุญาตให้ทำสัญญาซื้อขายน้ำมันใหม่จากรัสเซีย

นี่ถือเป็น การต่ออายุครั้งที่สองของนโยบายดังกล่าว หลังจากตลาดพลังงานโลกผันผวนอย่างหนักจากความขัดแย้งที่เกี่ยวข้องกับอิหร่านและการหยุดชะงักของการขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของโลก

เหตุผลที่สหรัฐฯ บอกว่าจำเป็น

รัฐมนตรีคลังสหรัฐ Scott Bessent ระบุว่าการต่ออายุครั้งนี้เป็นมาตรการเพื่อ รักษาเสถียรภาพของตลาดน้ำมันดิบ ในช่วงที่อุปทานโลกถูกกระทบอย่างหนัก

เขาให้เหตุผลหลักไว้ว่า

• เพื่อช่วย ประเทศที่เปราะบางด้านพลังงาน ซึ่งได้รับผลกระทบจากการหยุดชะงักของน้ำมันจากตะวันออกกลาง
• เพื่อ ป้องกันไม่ให้น้ำมันที่อยู่ระหว่างการขนส่งถูกค้างกลางทะเล ซึ่งจะยิ่งทำให้ตลาดตึงตัว
• เพื่อให้ปริมาณน้ำมันเหล่านั้นไปถึงประเทศที่ต้องการจริง ๆ แทนที่จะถูกซื้อไป กักตุนโดยผู้ซื้อรายใหญ่ เช่น จีน

เจ้าหน้าที่สหรัฐกล่าวว่าหากปล่อยให้น้ำมันที่กำลังขนส่งอยู่ไม่สามารถส่งมอบได้ จะทำให้ภาวะขาดแคลนในตลาดยิ่งรุนแรงขึ้นในช่วงที่การส่งออกจากอ่าวเปอร์เซียสะดุด

เสียงวิจารณ์จากยุโรป

อย่างไรก็ตาม การตัดสินใจครั้งนี้สร้างความไม่พอใจในหมู่พันธมิตรยุโรป

เจ้าหน้าที่สหภาพยุโรปเตือนว่า การปล่อยให้น้ำมันรัสเซียเข้าสู่ตลาดโลกเพิ่มขึ้น อาจทำให้รายได้ของเครมลินเพิ่มขึ้น และทำให้แรงกดดันทางเศรษฐกิจต่อมอสโกลดลง

ผู้นำยุโรปบางส่วนยังเคยเตือนตั้งแต่ก่อนหน้านี้ว่า การผ่อนผันมาตรการคว่ำบาตรในช่วงสงครามอาจ ทำให้สถานะทางการเงินของรัสเซียแข็งแกร่งขึ้น ในขณะที่ตะวันตกพยายามจำกัดรายได้จากพลังงานของรัสเซีย

การคัดค้านในสภาคองเกรสสหรัฐ

เสียงคัดค้านไม่ได้มาจากยุโรปเท่านั้น

วุฒิสมาชิกสหรัฐ Michael Bennet และสมาชิกวุฒิสภาหลายคนเรียกร้องให้กระทรวงการคลัง กลับมาใช้มาตรการคว่ำบาตรเต็มรูปแบบ ต่อการส่งออกน้ำมันรัสเซีย

ฝ่ายวิจารณ์ระบุว่าการผ่อนผันเช่นนี้อาจสร้างสิ่งที่พวกเขาเรียกว่า “กำไรน้ำมันก้อนโตของปูติน” ซึ่งช่วยสนับสนุนงบประมาณสงครามของรัสเซีย

บางคนยังตั้งคำถามว่ามาตรการดังกล่าวช่วยลดราคาพลังงานจริงหรือไม่ เพราะแม้จะมีการผ่อนผัน แต่ ราคาน้ำมันโลกยังคงสูงในช่วงวิกฤตฮอร์มุซ ทำให้ผลต่อผู้บริโภคดูจำกัด

ทางเลือกยากในนโยบายพลังงานโลก

กรณีนี้สะท้อนความท้าทายของนโยบายพลังงานและภูมิรัฐศาสตร์ในเวลาเดียวกัน

• ฝ่ายรัฐบาลสหรัฐให้ความสำคัญกับ เสถียรภาพของตลาดพลังงานและการป้องกันวิกฤตอุปทานระยะสั้น
• ฝ่ายวิจารณ์เน้น การคงแรงกดดันทางเศรษฐกิจสูงสุดต่อรัสเซีย

การผ่อนผันจึงกลายเป็นตัวอย่างของการตัดสินใจเชิงยุทธศาสตร์ที่ต้องชั่งน้ำหนักระหว่าง การคว่ำบาตรทางการเมือง กับ ความเสี่ยงต่อเสถียรภาพของเศรษฐกิจโลก

สำหรับตอนนี้ วอชิงตันยังย้ำว่ามาตรการนี้เป็นเพียง มาตรการชั่วคราว เพื่อรับมือกับภาวะช็อกด้านพลังงานจากวิกฤตช่องแคบฮอร์มุซ ไม่ใช่การผ่อนคลายการคว่ำบาตรรัสเซียอย่างถาวร