สถานการณ์อีโบลาในดีอาร์คองโกปี 2026: ผู้เสียชีวิต การแพร่กระจาย และเหตุผลที่ WHO ประกาศภาวะฉุกเฉิน

จุดเริ่มต้นของการระบาด

เจ้าหน้าที่สาธารณสุขเริ่มพบกลุ่มผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงใน เขตสุขภาพมองบวาลู (Mongbwalu Health Zone) จังหวัดอีตูรี ทางตะวันออกของดีอาร์คองโก โดยองค์การอนามัยโลกได้รับแจ้งเหตุเมื่อ 5 พฤษภาคม 2026 หลังพบผู้เสียชีวิตจำนวนมาก รวมถึงบุคลากรทางการแพทย์

การตรวจทางห้องปฏิบัติการยืนยันว่าโรคที่ระบาดคือ อีโบลาที่เกิดจากไวรัสสายพันธุ์ Bundibugyo และในวันที่ 15 พฤษภาคม 2026 กระทรวงสาธารณสุขของดีอาร์คองโกได้ประกาศอย่างเป็นทางการว่าเป็น การระบาดของอีโบลาครั้งที่ 17 ของประเทศ

จำนวนผู้ติดเชื้อและผู้เสียชีวิต

ตัวเลขผู้ป่วยยังคงปรับเปลี่ยนได้เนื่องจากการสอบสวนโรคยังดำเนินอยู่ แต่รายงานล่าสุดที่ถูกอ้างถึงอย่างกว้างขวางระบุว่า

• ผู้ป่วยต้องสงสัยประมาณ 336 ราย
• ผู้เสียชีวิตประมาณ 88 ราย

ข้อมูลดังกล่าวมาจากหน่วยงานสาธารณสุขในภูมิภาคและรายงานจากหลายสำนักข่าวที่ติดตามสถานการณ์การระบาด

องค์การอนามัยโลกยังเตือนว่า จำนวนผู้ติดเชื้อจริงอาจสูงกว่าที่รายงาน เนื่องจากระบบเฝ้าระวังในพื้นที่บางแห่งยังเข้าถึงได้ยาก

ทำไม WHO จึงประกาศภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุขโลก

เมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม 2026 WHO ระบุว่าการระบาดในดีอาร์คองโกและยูกันดาเข้าข่าย Public Health Emergency of International Concern (PHEIC) ซึ่งเป็นระดับการเตือนภัยสูงสุดระดับหนึ่งภายใต้กฎระเบียบสาธารณสุขระหว่างประเทศ

ปัจจัยหลักที่ทำให้ต้องประกาศภาวะฉุกเฉิน ได้แก่

• จำนวนผู้ป่วยและผู้เสียชีวิตที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
• หลักฐานการ แพร่ข้ามพรมแดน เช่นกรณีผู้ติดเชื้อที่เดินทางไปยูกันดา
• ความไม่แน่นอนเกี่ยวกับขนาดที่แท้จริงของการระบาด

อย่างไรก็ตาม WHO ชี้แจงว่าสถานการณ์นี้ ยังไม่ถึงระดับ “ภาวะโรคระบาดใหญ่ระดับโลก (pandemic emergency)” ซึ่งเป็นเกณฑ์ที่สูงกว่า

ความท้าทายจากไวรัสสายพันธุ์ Bundibugyo

การระบาดครั้งนี้เกิดจาก Bundibugyo ebolavirus ซึ่งเป็นหนึ่งในสายพันธุ์ของอีโบลา แต่พบได้น้อยมากเมื่อเทียบกับสายพันธุ์ Zaire ที่เคยทำให้เกิดการระบาดใหญ่หลายครั้ง

ความหายากของสายพันธุ์นี้ทำให้การควบคุมโรคยากขึ้น เช่น

• ยังไม่มีวัคซีนหรือยาที่ได้รับอนุมัติ สำหรับสายพันธุ์ Bundibugyo โดยเฉพาะ
• เครื่องมือทางการแพทย์ส่วนใหญ่ที่พัฒนาในช่วงหลายปีที่ผ่านมาออกแบบมาสำหรับ Zaire ebolavirus
• ประสบการณ์ในการรับมือสายพันธุ์นี้มีจำกัด เพราะเคยเกิดการระบาดทั่วโลกเพียงไม่กี่ครั้ง

ดังนั้นเจ้าหน้าที่จึงต้องพึ่งมาตรการควบคุมโรคแบบดั้งเดิม เช่น การแยกผู้ป่วย การติดตามผู้สัมผัส และการจัดการพิธีฝังศพอย่างปลอดภัย

การแพร่กระจายของไวรัส

ศูนย์กลางการระบาดยังคงอยู่ที่ จังหวัดอีตูรีในภาคตะวันออกของดีอาร์คองโก แต่มีรายงานผู้ติดเชื้อหรือกรณีที่เกี่ยวข้องกับการเดินทางในพื้นที่อื่น ๆ ได้แก่

• กัมปาลา ประเทศยูกันดา ซึ่งมีผู้เดินทางจากดีอาร์คองโกเสียชีวิตหลังติดเชื้อ
• รายงานกรณีที่เชื่อมโยงกับ กรุงกินชาซา เมืองหลวงของคองโก
• พื้นที่ นอร์ทคิวู (North Kivu) รวมถึงเมืองโกมา

การแพร่กระจายไปยังเมืองใหญ่หรือข้ามพรมแดนทำให้ผู้เชี่ยวชาญกังวลว่าการระบาดอาจขยายตัวในระดับภูมิภาคได้

มาตรการรับมือของหน่วยงานสาธารณสุข

รัฐบาลดีอาร์คองโกและองค์กรระหว่างประเทศได้เริ่มปฏิบัติการควบคุมโรคฉุกเฉิน โดยมีมาตรการสำคัญ เช่น

• การตรวจพบผู้ป่วยและตรวจทางห้องปฏิบัติการ
• การติดตามผู้สัมผัส (contact tracing)
• การแยกและรักษาผู้ป่วย
• การประสานงานเฝ้าระวังการระบาดข้ามพรมแดน

องค์กรที่เข้าร่วมการตอบสนอง ได้แก่ องค์การอนามัยโลก (WHO), Africa Centres for Disease Control and Prevention (Africa CDC) และกระทรวงสาธารณสุขของยูกันดา ซึ่งร่วมกันติดตามสถานการณ์และวางยุทธศาสตร์ควบคุมโรคในภูมิภาค

ความท้าทายสำคัญในการควบคุมการระบาด

แม้มีมาตรการเร่งด่วน แต่การควบคุมโรคยังเผชิญอุปสรรคหลายประการ

การติดเชื้อในบุคลากรทางการแพทย์

ในช่วงต้นของการระบาดมีรายงานผู้เสียชีวิตในกลุ่ม เจ้าหน้าที่สาธารณสุข ซึ่งอาจทำให้การแพร่เชื้อในสถานพยาบาลเพิ่มขึ้น และลดจำนวนบุคลากรที่จำเป็นต่อการตอบสนองวิกฤต

การเดินทางข้ามพรมแดน

กรณีผู้ติดเชื้อที่เดินทางจากดีอาร์คองโกไปยูกันดาแสดงให้เห็นว่า การเคลื่อนย้ายข้ามพรมแดน สามารถทำให้ไวรัสแพร่กระจายได้อย่างรวดเร็วในภูมิภาค

ความไม่มั่นคงและอุปสรรคด้านโลจิสติกส์

ภาคตะวันออกของดีอาร์คองโกเผชิญความขัดแย้งและความไม่มั่นคงมานาน ส่งผลให้การเข้าถึงชุมชน การขนส่งตัวอย่างตรวจ การติดตามผู้สัมผัส และการจัดการศพอย่างปลอดภัยทำได้ยาก ซึ่งเป็นปัญหาที่เคยเกิดขึ้นในเหตุการณ์อีโบลาก่อนหน้านี้เช่นกัน

แนวโน้มความเสี่ยงในภาพรวม

ผู้เชี่ยวชาญด้านสาธารณสุขระบุว่า แม้สถานการณ์จะรุนแรง แต่ ยังสามารถควบคุมได้ หากมาตรการสกัดการแพร่ระบาดดำเนินการอย่างรวดเร็วและมีการสนับสนุนจากนานาชาติ

อย่างไรก็ตาม การรวมกันของปัจจัยหลายอย่าง—ทั้ง ไวรัสสายพันธุ์หายาก ตัวเลขผู้ป่วยที่อาจต่ำกว่าความจริง การแพร่ข้ามพรมแดน และความท้าทายด้านความปลอดภัยในพื้นที่—ทำให้หน่วยงานด้านสุขภาพทั่วโลกต้องติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด