เหตุระบาดของ ฮันตาไวรัสบนเรือสำราญ MV Hondius ในปี 2026 กลายเป็นเหตุการณ์ที่หน่วยงานสาธารณสุขทั่วโลกจับตาอย่างใกล้ชิด ไม่ใช่เพราะโรคกำลังแพร่ระบาดกว้างขวาง แต่เพราะเหตุการณ์นี้มีองค์ประกอบที่ไม่ค่อยเกิดขึ้นพร้อมกันบ่อยนัก ได้แก่ การระบาดบนเรือสำราญ การติดเชื้อไวรัส Andes hantavirus และการที่ญี่ปุ่นส่งยาต้านไวรัสเชิงทดลองมาเสริมการรับมือของสหราชอาณาจักร
จนถึงตอนนี้ หน่วยงานสาธารณสุขระบุว่าสถานการณ์ยังถือว่า “รุนแรงแต่ยังควบคุมได้” และการตอบสนองของรัฐบาลต่าง ๆ แสดงให้เห็นแนวทางการจัดการกับโรคติดเชื้อที่พบไม่บ่อยแต่มีความรุนแรงสูง
การระบาดบนเรือ: คลัสเตอร์หายากของ Andes virus
ต้นเดือนพฤษภาคม 2026 หน่วยงานสาธารณสุขยุโรปได้รับแจ้งว่ามีผู้ป่วยโรคระบบทางเดินหายใจรุนแรงหลายรายที่เกี่ยวข้องกับเรือสำรวจธรรมชาติสัญชาติดัตช์ MV Hondius ซึ่งมีผู้โดยสารและลูกเรือจาก 23 ประเทศ รวมถึงหลายประเทศในยุโรป ![]()
เชื้อที่ตรวจพบคือ Andes hantavirus (ANDV) ซึ่งเป็นสายพันธุ์หนึ่งของฮันตาไวรัส
ณ วันที่ 18 พฤษภาคม 2026 มีรายงานผู้ป่วยที่เชื่อมโยงกับการเดินทางครั้งนี้ 12 ราย แบ่งเป็น
- ยืนยันแล้ว 9 ราย
- เข้าข่ายต้องสงสัย 2 ราย
- ผลตรวจยังไม่ชัดเจน 1 ราย
และมี ผู้เสียชีวิต 3 ราย ![]()
ฮันตาไวรัสส่วนใหญ่ติดสู่คนผ่านการสัมผัสสารคัดหลั่งของสัตว์ฟันแทะ แต่ Andes virus แตกต่างออกไป เพราะเป็นฮันตาไวรัสชนิดเดียวที่มีหลักฐานว่าสามารถ แพร่จากคนสู่คนได้ แม้จะเกิดขึ้นได้ไม่บ่อยและมักต้องมีการสัมผัสใกล้ชิดเป็นเวลานาน ![]()
![]()
เนื่องจากผู้โดยสารได้เดินทางกลับไปยังหลายประเทศหลังลงจากเรือ เจ้าหน้าที่สาธารณสุขจึงคาดว่าอาจพบผู้ป่วยเพิ่มในกลุ่มผู้สัมผัสใกล้ชิดระหว่างช่วงฟักตัวของโรค อย่างไรก็ตาม ความเสี่ยงต่อประชาชนทั่วไปยังถูกประเมินว่า ต่ำมาก ![]()
![]()
การตอบสนองของสหราชอาณาจักร
สหราชอาณาจักรจัดการเหตุการณ์นี้ในฐานะ โรคติดเชื้อที่มีผลกระทบรุนแรงสูง (High Consequence Infectious Disease) การดำเนินงานนำโดย UK Health Security Agency (UKHSA) ร่วมกับกระทรวงการต่างประเทศ NHS และองค์กรระหว่างประเทศ เช่น องค์การอนามัยโลก (WHO) ![]()
![]()
มาตรการหลัก ได้แก่
- นำตัวผู้โดยสารที่เกี่ยวข้องกลับประเทศและติดตามอาการ
- ให้ผู้สัมผัสใกล้ชิดกักตัวและเฝ้าระวังสุขภาพ
- เตรียมโรงพยาบาลเฉพาะทางสำหรับโรคติดเชื้อรุนแรง
- แลกเปลี่ยนข้อมูลกับประเทศอื่นที่มีผู้โดยสารเดินทางกลับ
แนวทางนี้เป็นมาตรฐานที่ใช้กับเชื้อโรคหายากแต่มีความรุนแรงสูง คือระบุผู้สัมผัสให้เร็ว แยกผู้ต้องสงสัย และติดตามห่วงโซ่การแพร่เชื้ออย่างใกล้ชิด
ทำไมญี่ปุ่นส่ง “ฟาวิพิราเวียร์” (Avigan)
ระหว่างการรับมือเหตุการณ์ ญี่ปุ่นได้จัดส่ง ยาต้านไวรัสฟาวิพิราเวียร์ (Favipiravir หรือ Avigan) ให้สหราชอาณาจักร
การส่งยาครั้งนี้เป็นความร่วมมือระหว่าง กระทรวงสาธารณสุขญี่ปุ่น กับ UKHSA เพื่อเพิ่มความพร้อมในการรักษา หากพบผู้ป่วยที่ต้องใช้การรักษาเชิงทดลอง ![]()
เจ้าหน้าที่ชี้ชัดว่า การส่งยานี้เป็น มาตรการเตรียมความพร้อม ไม่ได้หมายความว่ายานี้เป็นวิธีรักษาที่ได้รับการพิสูจน์แล้วสำหรับฮันตาไวรัส ![]()
ฟาวิพิราเวียร์เดิมถูกพัฒนาเพื่อรักษาไข้หวัดใหญ่ โดยออกฤทธิ์ยับยั้งการจำลองตัวของไวรัส RNA และถูกนำไปศึกษากับไวรัสชนิดอื่นหลายชนิด ![]()
สำหรับฮันตาไวรัส การใช้ยานี้มักถูกจัดอยู่ในกลุ่ม การรักษาเชิงทดลองหรือการใช้ด้วยเหตุผลด้านมนุษยธรรม (compassionate use) มากกว่าการรักษามาตรฐาน ![]()
หลักฐานทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับฟาวิพิราเวียร์
งานวิจัยบางชิ้นพบว่ายานี้ อาจมีฤทธิ์ยับยั้งฮันตาไวรัส แต่หลักฐานส่วนใหญ่ยังอยู่ในระดับการทดลอง
การศึกษาที่ถูกอ้างอิงบ่อยในปี 2013 พบว่า ฟาวิพิราเวียร์สามารถยับยั้งการจำลองตัวของ Sin Nombre virus และ Andes virus ในการทดลองในห้องปฏิบัติการ และลดปริมาณไวรัสในสัตว์ทดลองที่ติดเชื้อได้ ![]()
ผลการทดลองเหล่านี้ทำให้นักวิทยาศาสตร์มองว่ายาอาจช่วยยับยั้งไวรัสได้ หากให้ยาในระยะแรกของการติดเชื้อ อย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์จากการทดลองในห้องแล็บหรือสัตว์ทดลองไม่ได้รับประกันว่าจะได้ผลเหมือนกันในผู้ป่วยมนุษย์
สิ่งที่ยังไม่รู้
ช่องว่างสำคัญคือ หลักฐานจากผู้ป่วยจริง
แม้ว่างานทดลองจะให้ผลที่น่าสนใจ แต่ปัจจุบันยัง ไม่มีแนวทางการรักษาระดับสากล ที่แนะนำให้ใช้ฟาวิพิราเวียร์เป็นมาตรฐานสำหรับโรคฮันตาไวรัส และประสิทธิภาพของยาในผู้ป่วยที่ติดเชื้อ Andes virus ยังไม่ชัดเจน ![]()
โดยทั่วไปแล้ว โรคฮันตาไวรัสยัง ไม่มียาต้านไวรัสหรือวัคซีนที่ได้รับการอนุมัติอย่างแพร่หลาย การรักษาจึงเน้นการดูแลประคับประคอง เช่น การช่วยหายใจและการดูแลในหอผู้ป่วยวิกฤต ![]()
เนื่องจากการระบาดแบบคนสู่คนของไวรัสชนิดนี้เกิดขึ้นไม่บ่อย โอกาสที่จะทำการทดลองทางคลินิกขนาดใหญ่จึงมีจำกัด ทำให้หลักฐานของยาหลายชนิด—including ฟาวิพิราเวียร์—ยังไม่สมบูรณ์
ทำไมความเสี่ยงต่อสาธารณะยังต่ำ
แม้โรคจาก Andes virus อาจรุนแรง แต่หน่วยงานสาธารณสุขทั่วโลกยังประเมินว่า ความเสี่ยงต่อประชาชนทั่วไปต่ำ
เหตุผลสำคัญ ได้แก่
- การแพร่เชื้อไม่ง่าย โดยทั่วไปต้องมีการสัมผัสใกล้ชิดและยาวนาน
![]()
- แหล่งการสัมผัสชัดเจน ผู้ป่วยส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับผู้ที่อยู่บนเรือลำเดียวกัน
![]()
- มีมาตรการควบคุมทันที เช่น การติดตามผู้สัมผัส การกักตัว และการเฝ้าระวังผู้เดินทาง
![]()
![]()
การประเมินความเสี่ยงขององค์การอนามัยโลกยังระบุว่า ความเสี่ยงในระดับโลกอยู่ในระดับต่ำ แม้ว่าความเสี่ยงสำหรับผู้ที่อยู่บนเรือหรือสัมผัสใกล้ชิดจะสูงกว่า ![]()
บทเรียนจากเหตุการณ์นี้
เหตุการณ์ MV Hondius แสดงให้เห็นว่าประเทศต่าง ๆ จัดการกับภัยคุกคามด้านโรคติดเชื้อที่พบไม่บ่อยอย่างไร โดยผสมผสานหลายมาตรการ เช่น
- ความร่วมมือระหว่างประเทศอย่างรวดเร็ว
- การควบคุมการแพร่เชื้อแบบเจาะจงกลุ่ม
- การเตรียมทรัพยากรทางการแพทย์
- การสำรองยาที่อาจมีศักยภาพ แม้ยังเป็นการทดลอง
การที่ญี่ปุ่นส่งฟาวิพิราเวียร์ให้สหราชอาณาจักรจึงสะท้อนแนวคิดสำคัญของการเตรียมพร้อมด้านสาธารณสุข: เมื่อการรักษาที่พิสูจน์แล้วมีจำกัด การมี ยาทดลองที่อาจช่วยได้ อยู่ในระบบ ก็เป็นอีกหนึ่งเครื่องมือสำคัญ
ในตอนนี้ เหตุการณ์นี้ยังเป็นภัยร้ายแรงสำหรับผู้ที่สัมผัสเชื้อโดยตรง แต่ข้อมูลที่มีอยู่บ่งชี้ว่า รูปแบบการแพร่เชื้อยังไม่เอื้อต่อการเกิดการระบาดใหญ่ระดับโลก
