ราคาก๊าซยุโรปทะลุ €50/MWh อีกครั้ง: ช่องแคบฮอร์มุซเกี่ยวอะไร และทำไมยุโรปถึงเปราะบางกว่าเดิม

กลางเดือนพฤษภาคม คลังสำรองยังมีเพียงประมาณ 34% ของความจุทั้งหมด ต่ำกว่าระดับที่จำเป็นสำหรับการเตรียมฤดูหนาวอย่างสบายใจ

สถานการณ์นี้ทำให้ยุโรปต้องเร่งเติมก๊าซอย่างหนักในช่วง เมษายน–ตุลาคม ซึ่งเป็นฤดูกาลเติมคลังประจำปี

ช่องแคบฮอร์มุซ: คอขวดสำคัญของพลังงานโลก

ช่องแคบฮอร์มุซ ระหว่างอิหร่านกับโอมาน เป็นหนึ่งในเส้นทางขนส่งพลังงานที่สำคัญที่สุดของโลก

LNG จำนวนมากของโลก—including การส่งออกจาก กาตาร์ ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้ส่งออก LNG รายใหญ่ที่สุด—ต้องผ่านเส้นทางน้ำแคบนี้

ความขัดแย้งในตะวันออกกลางทำให้การเดินเรือในพื้นที่ชะลอตัว และสร้างความกังวลว่าการส่งออก LNG อาจหยุดชะงัก บางรายงานระบุว่าการโจมตีโครงสร้างพื้นฐานและสถานการณ์ความไม่สงบได้ลดกำลังส่งออกของกาตาร์บางส่วนแล้ว

เนื่องจาก ประมาณหนึ่งในห้าของ LNG โลกผ่านช่องแคบนี้ การหยุดชะงักแม้เพียงบางส่วนก็สามารถทำให้ตลาดก๊าซทั่วโลกตึงตัวและดันราคาเพิ่มขึ้นได้

ทำไมการสะดุดของ LNG ทำให้ยุโรปเติมคลังยากขึ้น

ระบบคลังสำรองก๊าซของยุโรปทำหน้าที่เหมือน "แบตเตอรี่ตามฤดูกาล" คือ

• เติมก๊าซในช่วงอากาศอุ่น
• นำออกมาใช้ในช่วงฤดูหนาวที่ความต้องการสูง

แต่การเติมคลังต้องอาศัยอุปทานที่ยืดหยุ่นและเข้าถึงได้ต่อเนื่อง

หาก LNG จากอ่าวเปอร์เซียล่าช้าหรือถูกเปลี่ยนเส้นทางไปยังตลาดอื่น ยุโรปจะต้องแข่งขันซื้อ LNG จากแหล่งอื่นมากขึ้น เช่น สหรัฐฯ หรือแอฟริกา ซึ่งมักหมายถึง การเสนอราคาที่สูงกว่าเพื่อดึงเรือบรรทุกก๊าซเข้ามา

แม้จะไม่มีการขาดแคลนจริง การแข่งขันเพื่อแย่ง LNG ก็สามารถทำให้ราคาผันผวนสูงและทำให้การเติมคลังช้าลงหรือมีต้นทุนสูงขึ้นได้

ปัญหาเชิงโครงสร้างที่อยู่เบื้องหลัง

ประเด็นสำคัญจริง ๆ อยู่ที่โครงสร้างตลาดพลังงานของยุโรปที่เปลี่ยนไป

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ยุโรปลดการพึ่งพา ก๊าซท่อจากรัสเซีย อย่างมาก และแทนที่ด้วยการนำเข้า LNG จากตลาดโลก

การเปลี่ยนแปลงนี้ช่วยกระจายแหล่งพลังงานและลดความเสี่ยงจากผู้ส่งออกรายเดียว แต่ก็เปลี่ยนวิธีที่ยุโรปเข้าถึงก๊าซโดยสิ้นเชิง

ก๊าซท่อมีลักษณะ

• โครงสร้างพื้นฐานถาวร
• สัญญาระยะยาว
• เส้นทางขนส่งค่อนข้างคงที่

ในทางตรงกันข้าม LNG อยู่ในตลาดการขนส่งทางเรือระดับโลก ซึ่งได้รับผลกระทบจาก

• จำนวนเรือบรรทุกก๊าซ
• การหยุดซ่อมโรงแยกก๊าซ
• คอขวดทางทะเล เช่น ช่องแคบสำคัญ
• การแข่งขันจากภูมิภาคอื่น เช่น เอเชีย

ผลคือระบบก๊าซของยุโรปตอนนี้เชื่อมโยงกับ ตลาดพลังงานโลกและความเสี่ยงภูมิรัฐศาสตร์ มากกว่าที่เคย

ความมั่นคงพลังงานในยุคใหม่: ต้องจ่ายแพงเพื่อให้ได้ก๊าซ

ในระบบที่พึ่งพา LNG แบบปัจจุบัน ยุโรปมักยังสามารถดึงอุปทานเข้ามาได้เมื่อเกิดความตึงตัวในตลาด

แต่บ่อยครั้งต้องทำโดย จ่ายราคาสูงกว่าผู้ซื้อรายอื่น นั่นหมายความว่าความมั่นคงด้านพลังงานในยุโรปกำลังขึ้นอยู่กับ สัญญาณราคา มากกว่าปริมาณก๊าซท่อที่รับประกันล่วงหน้า

เมื่อคลังสำรองต่ำและความเสี่ยงด้านอุปทานเพิ่มขึ้น ราคาก็มักพุ่งขึ้นอย่างรวดเร็ว เหมือนที่เกิดขึ้นกับการทะลุระดับ €50/MWh ในช่วงที่ผ่านมา

สิ่งที่ต้องจับตาต่อจากนี้

ความยากของการเติมคลังก๊าซในปีนี้จะขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น

• ความตึงเครียดและการเดินเรือในช่องแคบฮอร์มุซจะคลี่คลายหรือไม่
• การส่งออก LNG จากกาตาร์และประเทศอื่นจะกลับสู่ปกติเร็วแค่ไหน
• สภาพอากาศและความต้องการพลังงานในช่วงฤดูร้อน
• ความสามารถของยุโรปในการดึงเรือ LNG เข้าสู่ตลาด

สหภาพยุโรประบุว่าโครงสร้างพื้นฐานด้านก๊าซของภูมิภาค สามารถเติมคลังให้ได้อย่างน้อย 80% ภายในวันที่ 1 พฤศจิกายน หากมี LNG เพียงพอในตลาดโลก

อย่างไรก็ตาม ความไม่แน่นอนเหล่านี้ทำให้ฤดูกาลเติมคลังปี 2026 กลายเป็นหนึ่งในช่วงเวลาที่ซับซ้อนที่สุดของตลาดก๊าซยุโรป — และแสดงให้เห็นว่าความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ที่อยู่ห่างออกไปหลายพันกิโลเมตร สามารถเปลี่ยนภาพรวมพลังงานของทั้งทวีปได้อย่างรวดเร็ว