ผลกระทบเศรษฐกิจโลกจากสงครามสหรัฐ–อิสราเอลกับอิหร่าน

สงครามระหว่างสหรัฐฯ อิสราเอล และอิหร่านกำลังสร้างแรงกระแทกต่อเศรษฐกิจโลกในลักษณะคล้าย "ช็อกด้านอุปทาน" (supply shock) ธุรกิจจำนวนมากต้องรับมือกับต้นทุนพลังงาน การขนส่ง และวัตถุดิบที่เพิ่มขึ้น ขณะเดียวกันความเชื่อมั่นผู้บริโภคและการเดินทางก็เริ่มอ่อนตัวลง

การวิเคราะห์ของ Reuters ที่รวบรวมข้อมูลจากบริษัทในสหรัฐฯ ยุโรป และเอเชีย พบว่าความขัดแย้งนี้ทำให้บริษัททั่วโลกมีต้นทุนเพิ่มขึ้นแล้วอย่างน้อย 25 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ และนักวิเคราะห์เตือนว่าตัวเลขจริงอาจสูงกว่านี้ เนื่องจากต้นทุนจำนวนมากยังไม่สะท้อนเต็มที่ในงบการเงินของบริษัท

ต้นทุน 25 พันล้านดอลลาร์มาจากอะไร

ตัวเลขดังกล่าวไม่ได้หมายถึงความเสียหายทางกายภาพโดยตรง แต่รวมถึงต้นทุนทางธุรกิจหลายด้าน เช่น

• ค่าเชื้อเพลิงและพลังงานที่เพิ่มขึ้น
• การหยุดชะงักของห่วงโซ่อุปทาน
• การเปลี่ยนเส้นทางขนส่งทางอากาศและทางทะเล
• ค่าเบี้ยประกันและความเสี่ยงด้านโลจิสติกส์
• การปรับแผนการผลิตหรือการเตือนกำไรลดลง

Reuters ระบุว่ามีบริษัทอย่างน้อย 279 แห่ง ที่กล่าวถึงสงครามนี้ว่าเป็นปัจจัยสำคัญที่กระทบต่อธุรกิจและทำให้ต้องออกมาตรการป้องกัน เช่น การขึ้นราคา ลดการผลิต หรือเพิ่มค่าธรรมเนียมเชื้อเพลิง

อุตสาหกรรมที่ได้รับผลกระทบหนัก

สายการบินและการท่องเที่ยว

อุตสาหกรรมการบินได้รับแรงกดดันมากที่สุดกลุ่มหนึ่ง เพราะ

• ราคาน้ำมันเครื่องบินเพิ่มขึ้น
• ต้องบินอ้อมจากการปิดน่านฟ้าในบางพื้นที่
• เกิดการยกเลิกหรือเปลี่ยนเที่ยวบินจำนวนมาก
• ความต้องการเดินทางลดลงเพราะความไม่แน่นอน

การปิดหรือจำกัดน่านฟ้าในตะวันออกกลางทำให้เกิดการยกเลิกเที่ยวบินและเปลี่ยนเส้นทางจำนวนมากทั่วโลก

อุตสาหกรรมเคมีและอุตสาหกรรมหนัก

บริษัทเคมีได้รับผลกระทบอย่างมาก เพราะน้ำมันและก๊าซไม่เพียงเป็นพลังงาน แต่ยังเป็น วัตถุดิบสำคัญในการผลิต เช่น พลาสติก ปุ๋ย และสารเคมีอื่น ๆ ทำให้ต้นทุนเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วเมื่อราคาพลังงานสูงขึ้น

เหมืองแร่และโลหะ

ธุรกิจเหมืองแร่ต้องเผชิญต้นทุนที่สูงขึ้นในหลายด้าน เช่น

• น้ำมันดีเซลสำหรับเครื่องจักร
• ค่าไฟฟ้า
• วัตถุระเบิดและอุปกรณ์
• ค่าโลจิสติกส์และค่าขนส่ง

นอกจากนี้เส้นทางการค้าบางส่วนที่ถูกรบกวนยังทำให้การส่งออกและจัดหาวัตถุดิบทำได้ยากขึ้น

สินค้าอุปโภคบริโภค

บริษัทสินค้าอุปโภคบริโภคตั้งแต่ผู้ผลิตอาหารไปจนถึงสินค้าในครัวเรือนกำลังเผชิญแรงกดดันจาก

• ราคาบรรจุภัณฑ์
• ต้นทุนวัตถุดิบ
• ค่าขนส่ง
• ค่าไฟและพลังงาน

ขณะเดียวกันกำลังซื้อของผู้บริโภคก็อ่อนลง ทำให้บริษัทไม่สามารถขึ้นราคาสินค้าได้เต็มที่เพื่อชดเชยต้นทุน

ช่องแคบฮอร์มุซ: จุดยุทธศาสตร์ของพลังงานโลก

หนึ่งในเหตุผลสำคัญที่ทำให้สงครามครั้งนี้ส่งผลต่อเศรษฐกิจทั่วโลกคือ ช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) ซึ่งเป็นทางผ่านสำคัญระหว่างอ่าวเปอร์เซียกับทะเลอาหรับ

ข้อมูลจาก U.S. Energy Information Administration ระบุว่า ในปี 2024 มีน้ำมันไหลผ่านช่องแคบนี้เฉลี่ยประมาณ 20 ล้านบาร์เรลต่อวัน หรือคิดเป็นราว 20% ของการบริโภคน้ำมันของโลก

เส้นทางนี้ยังเป็นช่องทางสำคัญของก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) และการค้าพลังงานทางทะเลจำนวนมาก

เมื่อเกิดความเสี่ยงหรือการหยุดชะงักในช่องแคบฮอร์มุซ ผลกระทบจึงขยายไปทั่วโลก เช่น

• ราคาน้ำมันและก๊าซเพิ่มขึ้น
• ค่าโดยสารเครื่องบินสูงขึ้น
• ค่าขนส่งสินค้าระหว่างประเทศแพงขึ้น
• ราคาพลาสติก ปุ๋ย และสินค้าอุตสาหกรรมเพิ่มขึ้น
• ราคาสินค้าปลีกและสินค้าอุปโภคบริโภคสูงขึ้น

ประเทศในยุโรปและเอเชียถือว่าเสี่ยงมาก เพราะพึ่งพาพลังงานจากตะวันออกกลางผ่านเส้นทางนี้เป็นจำนวนมาก

ธุรกิจทั่วโลกกำลังรับมืออย่างไร

เพื่อจำกัดผลกระทบ หลายบริษัทเริ่มใช้มาตรการป้องกัน เช่น

• เปลี่ยนเส้นทางการบินและการขนส่งสินค้า
• เพิ่มสต็อกสินค้าเพื่อป้องกันการขาดแคลน
• หาซัพพลายเออร์ใหม่
• ทำสัญญาป้องกันความเสี่ยงราคาพลังงานและค่าเงิน
• ลดหรือเลื่อนการลงทุนบางโครงการ

บางบริษัทขึ้นราคาสินค้าเพื่อชดเชยต้นทุน ขณะที่บางแห่งต้องลดคาดการณ์กำไรเพราะไม่สามารถผลักภาระต้นทุนไปยังผู้บริโภคได้ทั้งหมด

ทำไมผลกระทบอาจยังไม่ถึงจุดสูงสุด

นักวิเคราะห์เตือนว่า ผลกระทบที่แท้จริงอาจยังมาไม่ถึง เนื่องจากบริษัทจำนวนมากยังมีเครื่องมือป้องกันความเสี่ยง เช่น สัญญาซื้อเชื้อเพลิงล่วงหน้า หรือสต็อกวัตถุดิบ ซึ่งทำให้ต้นทุนที่เพิ่มขึ้นจะค่อย ๆ ปรากฏในงบการเงินในไตรมาสถัดไป

หากความตึงเครียดในช่องแคบฮอร์มุซยืดเยื้อ ราคาพลังงานและวัตถุดิบอาจส่งผลต่ออุตสาหกรรมอื่น ๆ เพิ่มเติม ตั้งแต่การผลิตอาหาร อุตสาหกรรมการผลิต ไปจนถึงสินค้าอุปโภคบริโภคทั่วโลก

ด้วยเหตุนี้ ตัวเลข 25 พันล้านดอลลาร์ จึงถูกมองว่าเป็นเพียงตัวเลขเบื้องต้นของความเสียหายทางธุรกิจ ซึ่งอาจเพิ่มขึ้นต่อเนื่องในอีกหลายไตรมาสข้างหน้า