ความสัมพันธ์สหรัฐ–จีนต้นเดือนพฤษภาคม 2026: การทูตระดับผู้นำ ความกังวลนิวเคลียร์ และศึกเทคโนโลยีที่ร้อนแรงขึ้น

ในช่วงครึ่งแรกของเดือนพฤษภาคม 2026 ความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐอเมริกาและจีนสะท้อนภาพที่นักวิเคราะห์เรียกว่า “การแข่งขันที่ถูกบริหารจัดการ” (managed rivalry) กล่าวคือ ทั้งสองประเทศยังคงรักษาการติดต่อทางการทูตระดับสูงไว้ แต่ในเวลาเดียวกันก็แข่งขันกันอย่างเข้มข้นในหลายมิติ ทั้งด้านความมั่นคง เทคโนโลยี และอิทธิพลทางการเมือง

เหตุการณ์สำคัญที่สุดคือการประชุมสุดยอดระหว่างประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ของสหรัฐฯ และประธานาธิบดีสี จิ้นผิงของจีน ซึ่งช่วยลดความตึงเครียดบางส่วน แต่ยังไม่สามารถแก้ไขข้อขัดแย้งหลักได้

การประชุม Xi–Trump ที่กรุงปักกิ่ง

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์เดินทางเยือนกรุงปักกิ่งระหว่างวันที่ 14–15 พฤษภาคม 2026 นับเป็นการเยือนจีนครั้งแรกของเขานับตั้งแต่ปี 2017 และเป็นการพบกับสี จิ้นผิงครั้งแรกตั้งแต่ปลายปีที่แล้ว การหารือครอบคลุมประเด็นสำคัญ เช่น การค้า ไต้หวัน ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ความมั่นคงในภูมิภาค และการแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์ระหว่างสองมหาอำนาจ

นักวิเคราะห์จำนวนมากมองว่าการประชุมครั้งนี้ไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อบรรลุข้อตกลงใหญ่ แต่เป็นการพยายาม ควบคุมความตึงเครียดและรักษาช่องทางการสื่อสาร ระหว่างสองประเทศที่กำลังแข่งขันกันในหลายด้าน

หลังการประชุม ทั้งสองฝ่ายระบุว่ามี “ความคืบหน้าในการทำให้ความสัมพันธ์มีเสถียรภาพ” แต่รายงานข่าวระบุว่าไม่ได้เกิดข้อตกลงเชิงนโยบายที่สำคัญในประเด็นหลักที่ยังเป็นข้อพิพาทระหว่างวอชิงตันและปักกิ่ง

สิ่งที่การประชุมทำได้จริง

ผลลัพธ์ที่ชัดเจนที่สุดของการประชุมอาจเป็นเพียงการ หยุดไม่ให้ความสัมพันธ์แย่ลงไปอีก ผู้นำทั้งสองฝ่ายส่งสัญญาณว่าจะเดินหน้าการเจรจาผ่านช่องทางการทูตต่อไป

หนึ่งในประเด็นที่ยังคงตึงเครียดคือไต้หวัน ทรัมป์กล่าวว่าเขายังไม่ได้ตัดสินใจว่าจะอนุมัติแพ็กเกจขายอาวุธขนาดใหญ่ให้ไต้หวันหรือไม่ หลังจากสี จิ้นผิงแสดงความกังวลต่อเรื่องนี้ระหว่างการหารือ

ในเชิงยุทธศาสตร์ การประชุมจึงถูกมองว่าเป็นการ “วางพื้น” เพื่อรักษาเสถียรภาพชั่วคราว มากกว่าจะเป็นการรีเซ็ตความสัมพันธ์ใหม่ทั้งหมด

ความกังวลของสหรัฐต่อการขยายคลังนิวเคลียร์ของจีน

อีกประเด็นใหญ่ในช่วงเวลาเดียวกันคือความกังวลของสหรัฐเกี่ยวกับโครงการปรับปรุงและขยายอาวุธนิวเคลียร์ของจีน

สมาชิกวุฒิสภาและเจ้าหน้าที่ด้านกลาโหมของสหรัฐเตือนว่าจีนกำลังดำเนินการขยายศักยภาพนิวเคลียร์ในระดับที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน รวมถึงการสร้างไซโลขีปนาวุธใหม่จำนวนหลายร้อยแห่ง

การพัฒนาดังกล่าวทำให้เกิดคำถามในวอชิงตันเกี่ยวกับสมดุลการยับยั้งทางนิวเคลียร์ในอนาคต

อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์มองว่าโอกาสที่จีนจะเข้าร่วมกรอบการควบคุมอาวุธแบบเดียวกับที่สหรัฐและรัสเซียใช้กันยังค่อนข้างต่ำ เพราะจีนมักยืนยันว่าคลังนิวเคลียร์ของตนยังมีขนาดเล็กกว่าของสองมหาอำนาจในยุคสงครามเย็น

ถึงแม้จะไม่มีข้อตกลงลดอาวุธ นักวิชาการบางส่วนเสนอว่าผู้นำทั้งสองประเทศอาจเริ่มหารือเรื่องความเสี่ยงใหม่ ๆ จากเทคโนโลยี เช่น การใช้ AI ในระบบควบคุมการตัดสินใจด้านนิวเคลียร์

คดี “สถานีตำรวจลับ” ในนิวยอร์ก

นอกจากประเด็นทางการทูตแล้ว ความตึงเครียดระหว่างสองประเทศยังสะท้อนในคดีด้านความมั่นคงภายในของสหรัฐด้วย

เมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม 2026 คณะลูกขุนของศาลรัฐบาลกลางในบรูคลินตัดสินให้ หลู่ เจี้ยนหวัง (Lu Jianwang) หรือ “แฮร์รี หลู่” ชาวบร็องซ์ มีความผิดฐานทำหน้าที่เป็นตัวแทนรัฐบาลจีนโดยไม่ได้ลงทะเบียน และขัดขวางกระบวนการยุติธรรม

อัยการระบุว่าเขามีบทบาทในการเปิดและดำเนินการสำนักงานที่ถูกกล่าวหาว่าเป็น สถานีตำรวจจีนในต่างประเทศ ในย่านแมนฮัตตัน ซึ่งเชื่อมโยงกับกระทรวงความมั่นคงสาธารณะของจีน

ตามข้อมูลของทางการสหรัฐ เครือข่ายลักษณะนี้ถูกใช้เพื่อติดตามหรือกดดันผู้เห็นต่างทางการเมืองที่อาศัยอยู่ในต่างประเทศ หลักฐานในศาลรวมถึงข้อความที่อัยการกล่าวว่าเป็นคำสั่งจากเจ้าหน้าที่จีน และความพยายามติดตามนักเคลื่อนไหวประชาธิปไตย

คดีนี้ถือเป็นหนึ่งในคดีอาญาแรก ๆ ในสหรัฐที่เกี่ยวข้องกับข้อกล่าวหาเรื่องสถานีตำรวจจีนในต่างประเทศ และถูกมองว่าเชื่อมโยงกับความกังวลเรื่อง การปราบปรามข้ามพรมแดน (transnational repression)

ศึกเทคโนโลยีและการแข่งขันด้าน AI

การแข่งขันด้านเทคโนโลยี โดยเฉพาะปัญญาประดิษฐ์ กลายเป็นอีกสนามสำคัญของความสัมพันธ์สหรัฐ–จีน

รายงานหลายฉบับระบุว่าระบบอาวุธที่ใช้ AI ความสามารถด้านไซเบอร์ และการแข่งขันเทคโนโลยีโดยรวมเป็นประเด็นสำคัญรอบการประชุมสุดยอดที่ปักกิ่ง

ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า AI อาจเปลี่ยนรูปแบบของสงคราม ตั้งแต่การพัฒนาอาวุธอัตโนมัติ ไปจนถึงการโจมตีทางไซเบอร์ที่ซับซ้อนยิ่งขึ้น และการเร่งกระบวนการตัดสินใจในช่วงวิกฤตทางทหาร

การแข่งขันนี้ยังครอบคลุมถึงนโยบายอุตสาหกรรม ห่วงโซ่อุปทานเซมิคอนดักเตอร์ และมาตรการควบคุมการส่งออก ซึ่งทั้งสองประเทศต่างพยายามสร้างความได้เปรียบทางเทคโนโลยี

สงครามข้อมูลและประเด็นไต้หวัน

อีกมิติหนึ่งของการแข่งขันคือ สงครามข้อมูลและปฏิบัติการอิทธิพล ที่เกี่ยวข้องกับไต้หวัน

การวิเคราะห์ด้านนโยบายและรายงานจากหน่วยงานรัฐเตือนว่าจีนใช้การโฆษณาชวนเชื่อ การบิดเบือนข้อมูล และเครื่องมือไซเบอร์อย่างประสานกันเพื่อกำหนดกรอบการรับรู้เกี่ยวกับไต้หวัน และพยายามโน้มน้าวความคิดเห็นสาธารณะในภูมิภาค

กลยุทธ์ดังกล่าวมักถูกเรียกว่า “สงครามทางความคิด” หรือ cognitive warfare ซึ่งมีเป้าหมายลดความเชื่อมั่นต่อสถาบันการเมืองของไต้หวันและความร่วมมือกับสหรัฐ

ภาพรวม: การแข่งขันที่ยังคงดำเนินต่อ

เมื่อมองภาพรวม เหตุการณ์ในช่วงต้นเดือนพฤษภาคม 2026 แสดงให้เห็นรูปแบบที่ชัดเจนของความสัมพันธ์สหรัฐ–จีน

ทั้งสองประเทศยังคงพบปะเจรจาและรักษาช่องทางการทูต เช่น การประชุม Xi–Trump แต่ในเวลาเดียวกัน การแข่งขันเชิงยุทธศาสตร์ยังคงขยายตัว ตั้งแต่กำลังทหาร นิวเคลียร์ เทคโนโลยี ไปจนถึงอิทธิพลด้านข้อมูล

ดังนั้น แทนที่จะเป็นสัญญาณของการปรองดอง เหตุการณ์ในช่วงนี้กลับตอกย้ำความจริงสำคัญของภูมิรัฐศาสตร์ยุคปัจจุบัน: สหรัฐและจีนกำลังเข้าสู่การแข่งขันระยะยาวที่ทั้งสองฝ่ายพยายามบริหารจัดการไม่ให้ลุกลามกลายเป็นความขัดแย้งเปิดเผย