สถานการณ์อีโบลาระบาดล่าสุดในจังหวัดอีตูรีของสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก

การระบาดของโรคอีโบลาครั้งใหม่ได้รับการยืนยันใน จังหวัดอีตูรี (Ituri) ทางตะวันออกเฉียงเหนือของสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก (DRC) โดยเจ้าหน้าที่สาธารณสุขรายงานว่า ขณะนี้มี ผู้ป่วยต้องสงสัย 246 ราย และผู้เสียชีวิต 65 ราย แล้ว การติดเชื้อส่วนใหญ่พบใน เขตสุขภาพ Mongwalu และ Rwampara ขณะที่มีรายงานผู้ป่วยต้องสงสัยเพิ่มเติมใน เมือง Bunia ซึ่งเป็นเมืองหลวงของจังหวัดและศูนย์กลางการคมนาคมสำคัญของภูมิภาค

การตรวจทางห้องปฏิบัติการในระยะเริ่มต้นพบเชื้อไวรัสอีโบลาในตัวอย่างหลายตัวอย่าง ขณะนี้นักวิทยาศาสตร์กำลังทำ การถอดรหัสพันธุกรรมของไวรัส (genomic sequencing) เพื่อระบุสายพันธุ์ที่แน่ชัด โดยผลเบื้องต้นบ่งชี้ว่า อาจไม่ใช่สายพันธุ์ Zaire ebolavirus ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่พบมากที่สุดในการระบาดใหญ่ในคองโก

ตัวเลขผู้ป่วยและผู้เสียชีวิตล่าสุด

ข้อมูลจากศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งแอฟริกา (Africa CDC) ระบุว่า ขณะนี้พบ ผู้ป่วยต้องสงสัย 246 ราย และมี ผู้เสียชีวิต 65 ราย ในจังหวัดอีตูรี โดยมีเพียงบางส่วนที่ได้รับการยืนยันจากห้องปฏิบัติการ ซึ่งรวมถึง ผู้เสียชีวิต 4 รายจากผู้ป่วยที่ยืนยันผลแล้ว ส่วนที่เหลือยังอยู่ระหว่างการตรวจสอบ

การตรวจสอบเบื้องต้นโดยสถาบันวิจัยชีวการแพทย์แห่งชาติของคองโก (Institut National de Recherche Biomédicale – INRB) พบเชื้อไวรัสอีโบลาใน 13 จาก 20 ตัวอย่าง ที่ตรวจ ทำให้เจ้าหน้าที่ต้องเร่งดำเนินมาตรการควบคุมการระบาดอย่างเร่งด่วน

ตัวเลขผู้ป่วยและผู้เสียชีวิตอาจเปลี่ยนแปลงได้ เมื่อมีการตรวจทางห้องปฏิบัติการและการสอบสวนโรคเพิ่มเติม

พื้นที่ที่พบการระบาดมากที่สุด

การระบาดกระจุกตัวอยู่ใน เขตสุขภาพ Mongwalu และ Rwampara ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีทั้งกิจกรรมเหมืองแร่และการเคลื่อนย้ายประชากรจำนวนมาก

ขณะเดียวกัน เจ้าหน้าที่กำลังเฝ้าระวัง เมือง Bunia อย่างใกล้ชิด เนื่องจากเมืองนี้เป็น:

• ศูนย์กลางการค้าและการคมนาคมของภูมิภาค
• เมืองที่อยู่ใกล้ พรมแดนประเทศยูกันดา
• จุดเชื่อมต่อการเดินทางระหว่างคองโกตะวันออกกับประเทศเพื่อนบ้าน

หากมีผู้ติดเชื้อจำนวนมากในศูนย์กลางการเดินทางเช่นนี้ อาจทำให้การติดตามผู้สัมผัสโรคและการควบคุมการระบาดทำได้ยากขึ้น

ทำไมสายพันธุ์ที่ไม่ใช่ Zaire จึงน่ากังวล

ประเด็นสำคัญที่ผู้เชี่ยวชาญกำลังติดตามคือ สายพันธุ์ของไวรัสอีโบลาที่ก่อให้เกิดการระบาดครั้งนี้

ผลตรวจเบื้องต้นระบุว่าไวรัส อาจไม่ใช่ Zaire ebolavirus ซึ่งเป็นสายพันธุ์ที่ก่อให้เกิดการระบาดใหญ่หลายครั้งในคองโก

เหตุผลที่เรื่องนี้สำคัญคือ วัคซีนที่ใช้ในการตอบสนองต่อการระบาดมากที่สุดในปัจจุบัน คือ ERVEBO ได้รับการอนุมัติให้ใช้ป้องกันโรคที่เกิดจาก Zaire ebolavirus เท่านั้น

หากการถอดรหัสพันธุกรรมยืนยันว่าเป็นสายพันธุ์อื่น การตอบสนองด้านสาธารณสุขอาจต้องพึ่งมาตรการอื่นมากขึ้น เช่น

• การแยกผู้ป่วยอย่างรวดเร็ว
• การติดตามผู้สัมผัสโรคอย่างเข้มข้น
• การจัดการพิธีศพอย่างปลอดภัย
• มาตรการควบคุมการติดเชื้อในสถานพยาบาล

มาตรการเหล่านี้เคยมีบทบาทสำคัญในการควบคุมการระบาดในอดีต โดยเฉพาะเมื่อวัคซีนไม่สามารถนำมาใช้ได้อย่างกว้างขวาง

ความเสี่ยงต่อประเทศเพื่อนบ้าน

ตำแหน่งที่ตั้งของการระบาดทำให้เกิดความกังวลในระดับภูมิภาค เนื่องจาก จังหวัดอีตูรีมีพรมแดนติดกับประเทศยูกันดา และอยู่ใกล้เส้นทางที่เชื่อมต่อไปยังซูดานใต้

ด้วยเหตุนี้ Africa CDC จึงเรียกประชุมฉุกเฉินร่วมกับรัฐบาลของ

• สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก
• ยูกันดา
• ซูดานใต้
• องค์กรพันธมิตรด้านสาธารณสุขระหว่างประเทศ

เพื่อเสริมความร่วมมือด้าน

• การเฝ้าระวังโรคข้ามพรมแดน
• การเตรียมความพร้อมรับมือการระบาด
• การประสานงานตอบสนองฉุกเฉิน

การเคลื่อนย้ายประชากรที่เกี่ยวข้องกับ การค้า เหมืองแร่ การอพยพจากความขัดแย้ง และการเดินทางข้ามพรมแดน อาจทำให้การติดตามผู้สัมผัสโรคทำได้ยากขึ้น

การระบาดครั้งนี้อยู่ในบริบทของประวัติศาสตร์อีโบลาในคองโก

สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโกเป็นหนึ่งในประเทศที่เผชิญกับการระบาดของอีโบลาหลายครั้งในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา

ไวรัสอีโบลาถูกค้นพบครั้งแรกในปี พ.ศ. 2519 (1976) ใกล้กับ แม่น้ำ Ebola ในพื้นที่ที่ปัจจุบันคือสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก

ตั้งแต่นั้นมา โรคได้กลับมาระบาดเป็นระยะในหลายประเทศของแอฟริกา โดยสายพันธุ์หลักที่ก่อให้เกิดการระบาดใหญ่ ได้แก่

• Zaire ebolavirus
• Sudan ebolavirus
• Bundibugyo ebolavirus

แม้คองโกจะมีประสบการณ์รับมือการระบาดจำนวนมาก และมีระบบเฝ้าระวังโรคกับโครงการฉีดวัคซีน แต่การระบาดยังคงเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย เช่น

• แหล่งรังโรคตามธรรมชาติในสัตว์ป่า
• การเดินทางและเครือข่ายการค้า
• โครงสร้างพื้นฐานด้านสาธารณสุขที่จำกัดในพื้นที่ห่างไกล
• ความขัดแย้งและการอพยพของประชากรในภาคตะวันออกของประเทศ

สิ่งที่นักวิทยาศาสตร์ยังต้องยืนยัน

แม้จะมีข้อมูลเบื้องต้นแล้ว แต่ยังมีคำถามสำคัญที่ต้องรอคำตอบ เช่น

• ไวรัสอีโบลาที่ระบาดเป็น สายพันธุ์ใดแน่ชัด
• จำนวนผู้ป่วยที่ได้รับการ ยืนยันทางห้องปฏิบัติการจริง
• การแพร่เชื้อได้ลุกลามเข้าสู่ เมือง Bunia หรือประเทศเพื่อนบ้าน หรือไม่
• การระบาดเริ่มต้นขึ้น ก่อนจะถูกตรวจพบจริงนานแค่ไหน

ผลการถอดรหัสพันธุกรรมของไวรัสคาดว่าจะช่วยยืนยันสายพันธุ์ และกำหนดแนวทางการฉีดวัคซีนหรือมาตรการควบคุมการระบาดในขั้นต่อไป

ในช่วงนี้ หน่วยงานสาธารณสุขกำลังเน้น การควบคุมการระบาดอย่างรวดเร็วและการประสานงานระดับภูมิภาค เพื่อป้องกันไม่ให้โรคแพร่กระจายไปยังพื้นที่อื่นในแอฟริกาตะวันออก