เบื้องหลังการเยือนปักกิ่งของทรัมป์: ซีอีโอระดับโลก ดีลการค้า และศึกเทคโนโลยีกับจีน

การเยือนกรุงปักกิ่งของประธานาธิบดีสหรัฐ โดนัลด์ ทรัมป์ ในปี 2026 ถูกจับตาอย่างมากในเวทีการเมืองและเศรษฐกิจโลก เพราะการหารือกับประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ไม่ได้เกี่ยวข้องแค่การค้า แต่ยังเชื่อมโยงกับประเด็นยุทธศาสตร์หลายด้าน ตั้งแต่เทคโนโลยีขั้นสูง แร่หายาก ไปจนถึงความตึงเครียดด้านภูมิรัฐศาสตร์อย่างไต้หวันและสงครามที่เกี่ยวข้องกับอิหร่าน

การประชุมครั้งนี้จึงถูกมองว่าเป็นช่วงเวลาสำคัญที่อาจช่วย “ประคอง” ความสัมพันธ์ระหว่างสองเศรษฐกิจที่ใหญ่ที่สุดของโลก ซึ่งรวมกันคิดเป็นสัดส่วนมากกว่า 40% ของ GDP โลก

เป้าหมายหลัก: กดดันให้จีนเปิดตลาดมากขึ้น

หนึ่งในสารสำคัญของทรัมป์ก่อนเข้าร่วมการประชุม คือการเรียกร้องให้จีน “เปิดประเทศ” ให้ธุรกิจอเมริกันเข้าถึงตลาดได้มากขึ้น โดยเฉพาะในภาคเทคโนโลยี การเงิน อุตสาหกรรมการผลิต เกษตรกรรม การบิน และพลังงาน

บริษัทสหรัฐจำนวนมากร้องเรียนมานานว่า การทำธุรกิจในจีนต้องเผชิญข้อจำกัด เช่น กฎระเบียบที่เข้มงวด การบังคับตั้งบริษัทร่วมทุนกับท้องถิ่น และการแข่งขันที่ไม่เท่าเทียม การปรับปรุงการเข้าถึงตลาดจึงกลายเป็นประเด็นต่อรองสำคัญในการเจรจาระหว่างสองประเทศ

คณะเดินทางที่เต็มไปด้วยซีอีโอระดับโลก

สิ่งที่ทำให้การเยือนครั้งนี้แตกต่างจากการทูตทั่วไปคือการมีผู้นำธุรกิจสหรัฐจำนวนมากร่วมเดินทาง รายงานระบุว่ามีซีอีโอราว 17 คนร่วมคณะ

บุคคลที่ได้รับความสนใจมาก ได้แก่

• Elon Musk (Tesla)
• Tim Cook (Apple)
• Jensen Huang (Nvidia)
• Kelly Ortberg (Boeing)
• David Solomon (Goldman Sachs)

การนำผู้นำธุรกิจเหล่านี้มาร่วมคณะสะท้อนยุทธศาสตร์ของรัฐบาลสหรัฐที่ผสมผสาน “การทูตกับดีลธุรกิจ” หลายบริษัทกำลังมองหาโอกาสใหม่ในตลาดจีน ทั้งการขยายยอดขาย การได้รับอนุมัติด้านกฎระเบียบ หรือการลดอุปสรรคทางการค้า

ดีลที่อาจประกาศ: เกษตรและเครื่องบิน

หนึ่งในสิ่งที่ถูกคาดหวังมากที่สุดจากการเยือนครั้งนี้คือการประกาศดีลทางเศรษฐกิจ โดยเฉพาะการที่จีนอาจเพิ่มการซื้อสินค้าจากสหรัฐ

ตัวอย่างที่ถูกพูดถึงบ่อย ได้แก่

• การซื้อถั่วเหลืองและเนื้อวัวจากสหรัฐ
• การสั่งซื้อเครื่องบินจาก Boeing จำนวนมาก

การเพิ่มการนำเข้าสินค้าเกษตรจะช่วยเกษตรกรอเมริกัน ซึ่งเคยได้รับผลกระทบจากความตึงเครียดทางการค้าก่อนหน้านี้ ขณะที่คำสั่งซื้อเครื่องบินขนาดใหญ่จะช่วยภาคการผลิตและการจ้างงานในสหรัฐ

นักวิเคราะห์ชี้ว่า การประกาศการซื้อสินค้าแบบนี้มักเกิดขึ้นได้เร็วกว่า “การปฏิรูปโครงสร้างเศรษฐกิจ” ของจีน จึงมักกลายเป็นผลลัพธ์หลักของการประชุมระดับผู้นำ

ความขัดแย้งเรื่องชิปและเทคโนโลยี

อีกหนึ่งประเด็นร้อนคือข้อพิพาทด้านเทคโนโลยี โดยเฉพาะการควบคุมการส่งออกเซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูง

สหรัฐได้จำกัดการส่งออกชิป AI และเทคโนโลยีเซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูงไปยังบริษัทจีน ด้วยเหตุผลด้านความมั่นคงแห่งชาติ ขณะที่จีนมองว่ามาตรการเหล่านี้เป็นความพยายามสกัดการเติบโตทางเทคโนโลยีของตน

การที่ Jensen Huang ซีอีโอของ Nvidia เข้าร่วมคณะในนาทีสุดท้ายยิ่งตอกย้ำว่าประเด็นนี้มีความสำคัญมาก เนื่องจากบริษัทผลิตชิปหลายแห่งได้รับผลกระทบจากข้อจำกัดการขายโปรเซสเซอร์ AI ขั้นสูงให้จีน

อย่างไรก็ตาม การแก้ปัญหานี้ไม่ง่าย เพราะเกี่ยวข้องทั้งผลประโยชน์ทางธุรกิจและความมั่นคงแห่งชาติ

ภาษี แร่หายาก และการประคองข้อตกลงการค้า

อีกหัวข้อสำคัญคือการรักษา “การพักรบทางการค้า” ระหว่างวอชิงตันและปักกิ่ง

นักวิเคราะห์มองว่าผลลัพธ์ที่เป็นไปได้มากที่สุดคือการขยายข้อตกลงเดิม เช่น

• จีนยังคงส่งออกแร่หายากให้สหรัฐ
• จีนเพิ่มการซื้อสินค้าเกษตรจากสหรัฐ
• สหรัฐผ่อนคลายหรือชะลอมาตรการภาษีบางส่วน

แม้ข้อตกลงลักษณะนี้จะไม่ได้แก้ปัญหาเชิงโครงสร้างทั้งหมด แต่ก็ช่วยลดความเสี่ยงของการยกระดับความขัดแย้งทางเศรษฐกิจ

ทรัพยากรเชิงยุทธศาสตร์อย่างแร่หายากยังคงเป็น “ไพ่ต่อรอง” สำคัญในความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศ

ประเด็นนอกเหนือจากเศรษฐกิจ: อิหร่านและไต้หวัน

วาระการพูดคุยระหว่างทรัมป์กับสีไม่ได้จำกัดแค่เศรษฐกิจเท่านั้น แต่ยังรวมถึงประเด็นภูมิรัฐศาสตร์สำคัญ

หนึ่งในนั้นคือสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องกับอิหร่าน ซึ่งจีนมีบทบาททั้งในฐานะผู้บริโภคพลังงานรายใหญ่และผู้เล่นทางการทูต อีกประเด็นคือไต้หวัน ซึ่งเกี่ยวข้องกับการขายอาวุธของสหรัฐและคำมั่นด้านความมั่นคงในภูมิภาค

เรื่องไต้หวันถือเป็นหนึ่งในประเด็นที่อ่อนไหวที่สุด เพราะสามารถทำให้ความร่วมมือทางเศรษฐกิจถูกกลบด้วยความตึงเครียดทางการเมืองได้อย่างรวดเร็ว

คำถามใหญ่: ความร่วมมือหรือการแข่งขัน

แม้จะมีคณะธุรกิจขนาดใหญ่และโอกาสประกาศดีลใหม่ แต่ผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่คาดว่าการเยือนครั้งนี้จะให้ผลลัพธ์แบบค่อยเป็นค่อยไปมากกว่าการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่

สิ่งที่อาจเกิดขึ้นคือการประกาศคำมั่นด้านการซื้อสินค้า การลงทุน และการเจรจาต่อเนื่อง เพื่อป้องกันไม่ให้ความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจระหว่างสองประเทศกลับเข้าสู่ความขัดแย้งเต็มรูปแบบ

ในระยะยาว การเยือนครั้งนี้สะท้อนความจริงของความสัมพันธ์สหรัฐ–จีนในปัจจุบัน นั่นคือ การพึ่งพาทางเศรษฐกิจอย่างลึกซึ้ง แต่แข่งขันเชิงยุทธศาสตร์มากขึ้นเรื่อย ๆ