ในบันทึกแพทย์หรือแผนผ่าตัด มักมีชื่อหัตถการสั้น ๆ ที่ย่อความหมายซับซ้อนไว้มาก “Hofer osteotomy” หรือ “การตัดกระดูกแบบโฮเฟอร์” เป็นหนึ่งในคำเหล่านั้น คำนี้มีความหมายทางกายวิภาคค่อนข้างเฉพาะ แต่ไม่ควรตีความว่าอธิบายแผนผ่าตัดทั้งหมดได้ครบถ้วน
จากหลักฐานที่อ้างอิงได้ชัดเจนที่สุด คำว่า Hofer ในบริบทนี้ชี้ไปที่ กระดูกเบ้าฟันของขากรรไกรล่าง แหล่งข้อมูลใน PubMed ระบุถึง “sagittal sliding osteotomy of the alveolar process of the mandible” ว่าเป็นการดัดแปลงจากการตัดกระดูกของ Hofer ในปี 1942 ที่กระดูกเบ้าฟันของขากรรไกรล่าง [1] รายการใน ScienceDirect ใช้ถ้อยคำในแนวเดียวกัน [
3]
ความหมายที่ควรเข้าใจอย่างแม่นยำ
ตามวรรณกรรมที่มีการอ้างถึง “Hofer osteotomy” ควรเข้าใจว่าเกี่ยวข้องกับ การตัดกระดูกแบบ Hofer ที่กระดูกเบ้าฟันของขากรรไกรล่าง [1][
3] ต่อมามีเอกสารอธิบายเทคนิค sagittal sliding osteotomy ของกระดูกเบ้าฟันขากรรไกรล่างว่าเป็นการดัดแปลงจากหัตถการปี 1942 ดังกล่าว [
1][
3]
จุดสำคัญคือ คำนี้ผูกกับบริเวณหนึ่งของขากรรไกรล่าง ไม่ได้หมายความถึงการผ่าตัดขากรรไกรล่างทุกชนิด และไม่ได้บอกโดยอัตโนมัติว่าแพทย์จะตัดกระดูกแบบใด เคลื่อนกระดูกไปทิศทางไหน เคลื่อนมากน้อยเพียงใด หรือมีการผ่าตัดขากรรไกรส่วนอื่นร่วมด้วยหรือไม่
ทำไมคำว่า “กระดูกเบ้าฟัน” จึงสำคัญ
คำใบ้ทางกายวิภาคที่สำคัญคือคำว่า alveolar process หรือกระดูกเบ้าฟัน แหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ Hofer อธิบายหัตถการนี้ในบริบทของกระดูกเบ้าฟันของ mandible หรือขากรรไกรล่าง [1][
3]
ความหมายนี้แคบกว่าคำกว้าง ๆ อย่าง “mandibular osteotomy” ซึ่งแปลได้ว่า “การตัดกระดูกขากรรไกรล่าง” แหล่งอ้างอิงด้านศัลยกรรมขากรรไกรระบุว่า การตัดกระดูกขากรรไกรล่างอาจทำได้หลายบริเวณ เช่น กิ่งขากรรไกร ลำตัวกระดูกขากรรไกร คาง บริเวณฟันและกระดูกเบ้าฟัน รวมถึงขอบล่างของขากรรไกร [2]
ดังนั้น หากในเอกสารพบชื่อ Hofer คำนี้มักสื่อถึงบริบทที่เฉพาะขึ้น คือบริเวณฟันและกระดูกเบ้าฟันของขากรรไกรล่าง มากกว่าจะเป็นคำรวมสำหรับการผ่าตัดขากรรไกรล่างทั้งหมด
เกี่ยวข้องอย่างไรกับศัลยกรรมจัดกระดูกขากรรไกร
ศัลยกรรมจัดกระดูกขากรรไกร หรือ orthognathic surgery เป็นหมวดใหญ่ของการผ่าตัดเพื่อแก้ไขความผิดปกติของขากรรไกรและการสบฟัน Boston Children’s Hospital ระบุเหตุผลที่อาจทำศัลยกรรมขากรรไกร เช่น ปัญหาการสบฟัน ได้แก่ คางล่างยื่น ฟันบนคร่อมมาก ฟันสบไขว้ หรือฟันสบเปิด ความไม่สมมาตรของใบหน้า การปิดริมฝีปากได้ยาก ความมั่นคงของข้อต่อขากรรไกร ความผิดปกติของการเจริญเติบโตที่เกี่ยวข้องกับภาวะปากแหว่งเพดานโหว่ และภาวะหยุดหายใจขณะหลับจากการอุดกั้น [5]
เมื่อเทียบกับภาพใหญ่ทั้งหมดนี้ “Hofer osteotomy” เป็นคำที่แคบกว่ามาก ควรมองว่าเป็นชื่อหัตถการหรือคำอ้างอิงตำแหน่งทางกายวิภาค ไม่ใช่ชื่อโรค ไม่ใช่เหตุผลที่ต้องผ่าตัด และไม่ใช่แผนการรักษาฉบับสมบูรณ์ด้วยตัวเอง [1][
2][
5]
Hofer osteotomy ต่างจากคำอื่นอย่างไร
| คำที่อาจพบในเอกสาร | ควรตีความอย่างระมัดระวังว่า |
|---|---|
| Hofer osteotomy | โดยเฉพาะที่สุด มักหมายถึงการตัดกระดูกแบบ Hofer ที่กระดูกเบ้าฟันของขากรรไกรล่าง [ |
| Modification of Hofer’s osteotomy | อาจหมายถึง sagittal sliding osteotomy ของกระดูกเบ้าฟันขากรรไกรล่าง ซึ่งมีการอธิบายว่าเป็นการดัดแปลงจากหัตถการของ Hofer ปี 1942 [ |
| Mandibular osteotomy | เป็นคำกว้างสำหรับการตัดกระดูกขากรรไกรล่าง ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับกิ่งขากรรไกร ลำตัวกระดูก คาง บริเวณฟันและกระดูกเบ้าฟัน ขอบล่าง และบริเวณอื่น ๆ [ |
| Orthognathic surgery | เป็นหมวดใหญ่ของศัลยกรรมแก้ไขขากรรไกร ใช้ในผู้ป่วยบางกลุ่มที่มีปัญหาการสบฟัน การจัดแนวขากรรไกร โครงสร้างกะโหลกและใบหน้า หรือทางเดินหายใจ [ |
คำนี้ยังไม่ได้บอกอะไรบ้าง
แม้คำว่า “Hofer osteotomy” จะปรากฏในใบปรึกษา บันทึกการรักษา หรือแผนผ่าตัด แต่คำนี้ยังทิ้งรายละเอียดสำคัญไว้หลายข้อ เช่น
- แนวตัดกระดูกที่แน่นอนเป็นอย่างไร
- จะเคลื่อนกระดูกไปทิศทางใด และมากน้อยเพียงใด
- การเคลื่อนจำกัดอยู่ที่กระดูกเบ้าฟันหรือส่วนฟันและกระดูกเบ้าฟันเท่านั้นหรือไม่
- มีการผ่าตัดขากรรไกรล่างส่วนอื่น หรือขากรรไกรบนร่วมด้วยหรือไม่
- ต้องจัดฟันก่อนหรือหลังผ่าตัดอย่างไร
รายละเอียดเหล่านี้ควรมาจากคำอธิบายของศัลยแพทย์และแผนการรักษาที่เป็นทางการ ไม่ควรสรุปจากชื่อหัตถการเพียงคำเดียว
คำถามที่ควรถามศัลยแพทย์
ถ้าคุณเห็นคำว่า “Hofer osteotomy” ในเอกสารของตนเอง ควรถามให้ชัดในสามเรื่องหลัก คือ ตำแหน่งกระดูกที่จะผ่า เป้าหมายของการผ่าตัด และทางเลือกอื่น คำถามที่ใช้ได้จริง เช่น
- แพทย์จะตัดและเคลื่อนกระดูกขากรรไกรล่างส่วนใดแน่
- ในกรณีของฉัน คำว่า “Hofer” ใช้เป็นชื่อหัตถการโดยตรง เป็นชื่อเรียกตามผู้คิดค้น หรือเป็นคำย่อสำหรับเทคนิคที่เกี่ยวข้อง
- การเคลื่อนกระดูกจำกัดอยู่ที่กระดูกเบ้าฟัน หรือส่วนฟันและกระดูกเบ้าฟันหรือไม่
- หัตถการนี้เป็นเพียงส่วนหนึ่งของการแก้ไขขากรรไกรที่ใหญ่กว่าหรือไม่
- ต้องมีขั้นตอนจัดฟันก่อนหรือหลังผ่าตัดอย่างไร
- มีทางเลือกอื่นใดที่พิจารณาแล้วบ้าง และเหตุใดวิธีนี้จึงเหมาะกับกรณีของฉัน
สรุปสั้น ๆ
“Hofer osteotomy” เป็นคำที่ควรอ่านให้แม่น แต่ต้องอ่านอย่างระมัดระวัง ความหมายที่มีหลักฐานชัดที่สุดคือการตัดกระดูกแบบ Hofer ปี 1942 ที่กระดูกเบ้าฟันของขากรรไกรล่าง และมีวรรณกรรมภายหลังอธิบายการดัดแปลงแบบ sagittal sliding ของหัตถการนี้ [1][
3]
คำนี้ไม่ใช่ชื่อรวมของการตัดกระดูกขากรรไกรล่างทุกแบบ และไม่ใช่คำแทนศัลยกรรมจัดกระดูกขากรรไกรทั้งหมด ความหมายที่แท้จริงในเคสของคุณขึ้นอยู่กับแผนผ่าตัดที่เขียนไว้ และคำอธิบายของศัลยแพทย์ว่ากำลังจะเคลื่อนกระดูกส่วนใด เพื่อแก้ปัญหาอะไร
