เวียดนามรับมือวิกฤตช่องแคบฮอร์มุซอย่างไร เพื่อรักษาความมั่นคงด้านน้ำมัน

กระจายแหล่งนำเข้าน้ำมัน ลดความเสี่ยงจากตะวันออกกลาง

มาตรการสำคัญของเวียดนามคือ ลดการพึ่งพาเส้นทางพลังงานจากตะวันออกกลาง โดยผู้กลั่นน้ำมันและผู้นำเข้าเชื้อเพลิงได้เพิ่มการจัดซื้อน้ำมันจากภูมิภาคอื่น

แหล่งนำเข้าใหม่ที่ถูกใช้มากขึ้น ได้แก่

• แอฟริกาตะวันตก
• ภูมิภาคเมดิเตอร์เรเนียน
• สหรัฐอเมริกา

แม้จะยังคงมีการนำเข้าน้ำมันบางส่วนจากตะวันออกกลาง แต่การกระจายแหล่งนำเข้าช่วยลดความเสี่ยงจากการหยุดชะงักของเส้นทางฮอร์มุซ

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่มีอยู่ยังไม่ได้ระบุปริมาณการทดแทนจากแต่ละประเทศอย่างละเอียด แสดงให้เห็นว่ากระบวนการปรับโครงสร้างแหล่งนำเข้ายังอยู่ในช่วงพัฒนา

ในระดับนโยบาย รัฐบาลเวียดนามยัง ลดภาษีนำเข้าผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและวัตถุดิบสำหรับโรงกลั่นลงเหลือ 0% เพื่อให้การนำเข้าจากตลาดโลกทำได้ง่ายขึ้นในช่วงวิกฤต

โรงกลั่นในประเทศเดินเครื่องเต็มกำลัง

เวียดนามมีโรงกลั่นหลักสองแห่งที่มีบทบาทสำคัญต่อเสถียรภาพของตลาดพลังงานในประเทศ ได้แก่

• Dung Quat Refinery
• Nghi Son Refinery

ในช่วงวิกฤต รัฐบาลและผู้ประกอบการให้ความสำคัญกับการเดินเครื่องโรงกลั่นเหล่านี้ในระดับสูง

ตัวอย่างเช่น

• โรงกลั่น Dung Quat ดำเนินการที่ระดับ สูงกว่ากำลังการผลิตที่ออกแบบไว้ เพื่อช่วยรักษาอุปทานในประเทศ
• วัตถุดิบน้ำมันดิบประมาณ 30–35% ของโรงกลั่นนี้มาจากการนำเข้า ทำให้สามารถปรับแหล่งจัดซื้อไปยังภูมิภาคอื่น เช่น แอฟริกาตะวันตกหรือสหรัฐฯ ได้เมื่ออุปทานจากตะวันออกกลางไม่แน่นอน

ด้วยการผลิตจากโรงกลั่นภายในประเทศร่วมกับการนำเข้าเพิ่มเติม ทำให้เวียดนามยังสามารถรักษาอุปทานเชื้อเพลิงในประเทศได้ค่อนข้างมีเสถียรภาพ

การนำเข้าน้ำมันพุ่งสูงในปี 2026

แม้โรงกลั่นภายในประเทศจะช่วยบรรเทาแรงกดดันได้ แต่เวียดนามยังต้องพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันจำนวนมาก

ข้อมูลจากศุลกากรเวียดนามระบุว่า ใน ไตรมาสแรกของปี 2026 ประเทศนำเข้าผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมประมาณ 3.37 ล้านตัน มูลค่าราว 2.93 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น

• 44% ในด้านปริมาณ
• 77.8% ในด้านมูลค่า เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน

การเพิ่มขึ้นดังกล่าวสะท้อนทั้ง

• ความต้องการพลังงานภายในประเทศที่สูงขึ้น
• การเร่งนำเข้าสำรองเพื่อรับมือความไม่แน่นอนทางภูมิรัฐศาสตร์

ราคาน้ำมันโลกที่ปรับสูงขึ้นยังเป็นอีกปัจจัยที่ทำให้ต้นทุนนำเข้าพุ่งตามไปด้วย

ผลกระทบต่อเงินเฟ้อและดุลการค้า

ต้นทุนน้ำมันที่สูงขึ้นส่งผลต่อเศรษฐกิจของเวียดนามโดยตรง

เมื่อราคาพลังงานโลกเพิ่มขึ้น ค่าใช้จ่ายในการนำเข้าเชื้อเพลิงของประเทศก็เพิ่มขึ้นตาม ซึ่งอาจกดดัน ดุลการค้าและค่าใช้จ่ายนำเข้า ของประเทศ

นอกจากนี้ ราคาพลังงานยังส่งผลต่อเศรษฐกิจในวงกว้าง เช่น

• ค่าขนส่ง
• ต้นทุนการผลิตภาคอุตสาหกรรม
• ราคาสินค้าและบริการ

นักวิเคราะห์เตือนว่าช็อกจากราคาน้ำมันที่เชื่อมโยงกับวิกฤตฮอร์มุซอาจทำให้เศรษฐกิจในเอเชียชะลอตัวและเพิ่มความเสี่ยงด้านเงินเฟ้อ โดยเฉพาะประเทศที่พึ่งพาการนำเข้าพลังงานสูง

เหตุใดอนาคตพลังงานของเวียดนามยังเปราะบาง

แม้เวียดนามจะกระจายแหล่งนำเข้าและเพิ่มกำลังผลิตในประเทศ แต่ผู้เชี่ยวชาญยังมองว่าโครงสร้างพลังงานของประเทศยังมีความเสี่ยงอยู่

ยังต้องพึ่งพาการนำเข้า

โรงกลั่นในประเทศสามารถตอบสนองความต้องการเชื้อเพลิงได้ประมาณ 70% ของความต้องการทั้งหมด ทำให้เวียดนามยังต้องพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันและผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมในสัดส่วนสูง

ราคาพลังงานโลกยังเป็นตัวกำหนด

การกระจายแหล่งนำเข้าช่วยลดความเสี่ยงด้านเส้นทาง แต่ ไม่สามารถป้องกันผลกระทบจากราคาน้ำมันโลกที่พุ่งสูง เมื่ออุปทานทั่วโลกตึงตัว

ความเสี่ยงเชิงโครงสร้างของภูมิภาค

หลายประเทศในเอเชียยังพึ่งพาน้ำมันจากตะวันออกกลางอย่างมาก ดังนั้นการหยุดชะงักในจุดยุทธศาสตร์อย่างช่องแคบฮอร์มุซจึงสามารถสร้างแรงกระแทกต่อราคาพลังงานทั่วภูมิภาคได้ แม้จะมีซัพพลายเออร์ทางเลือกก็ตาม

บทสรุป

เวียดนามสามารถรักษาเสถียรภาพของอุปทานน้ำมันในระยะสั้นได้ ด้วยการผสมผสานมาตรการหลายด้าน ได้แก่

• กระจายแหล่งนำเข้าน้ำมัน
• เดินเครื่องโรงกลั่นในประเทศเต็มกำลัง
• ลดภาษีนำเข้าเชื้อเพลิง
• เพิ่มการนำเข้าจากตลาดโลก

มาตรการเหล่านี้ช่วยให้ตลาดเชื้อเพลิงภายในประเทศยังดำเนินไปได้ตามปกติ แม้ตลาดพลังงานโลกจะเผชิญความปั่นป่วน

อย่างไรก็ตาม โครงสร้างพลังงานของเวียดนามยังคงผูกกับตลาดพลังงานโลกอย่างใกล้ชิด และตราบใดที่ประเทศยังต้องพึ่งพาการนำเข้าน้ำมัน ความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ในจุดยุทธศาสตร์อย่างช่องแคบฮอร์มุซก็ยังคงเป็นความเสี่ยงสำคัญต่อเศรษฐกิจของประเทศ