APPEC 2026: ช็อกน้ำมันรอบถัดไปอยู่ที่การขนส่งและดีเซล ไม่ใช่แค่น้ำมันดิบ

ตลาดน้ำมันที่มุ่งสู่การประชุม APPEC 2026 ในสิงคโปร์ ถูกกำหนดโดยแรงกระแทกจากความขัดแย้งสองด้านพร้อมกัน ได้แก่ การสะดุดของเส้นทางส่งออกตะวันออกกลาง และตลาดดีเซลโลกที่ตึงตัวขึ้นหลังรัสเซียจำกัดการส่งออก ผลลัพธ์คือตลาดที่แตกเป็นส่วน ๆ ซึ่งคำถามว่า “ส่งมอบได้จริงหรือไม่” มีน้ำหนักพอ ๆ กับปริมาณน้ำมันดิบที่ผลิตได้บนกระดาษ

เบรนต์กลับมาอยู่ใกล้บททดสอบ 100 ดอลลาร์

น้ำมันดิบเบรนต์ปิดที่ 94.65 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรลเมื่อ 1 กันยายน เพิ่มขึ้น 4.6% ในวันเดียว หลังการสู้รบระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านปะทุขึ้นอีกครั้ง รายงานเหตุเรือบรรทุกน้ำมันถูกโจมตีหลังออกจากช่องแคบฮอร์มุซยิ่งตอกย้ำความกังวลของตลาดว่า ความตึงเครียดที่รุนแรงขึ้นอาจกระทบอุปทานมากกว่าเดิม 2

สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) ระบุในเดือนสิงหาคมว่า อุปทานน้ำมันโลกในปี 2026 อาจลดลง 4.3 ล้านบาร์เรลต่อวัน หรือราว 4% จากผลกระทบในตะวันออกกลาง โดยอ้างถึงการปิดฮอร์มุซ การปิดล้อมการส่งออกของอิหร่าน การโจมตีบริเวณช่องแคบบับเอลมันเดบ และการส่งออกน้ำมัน CPC Blend ของคาซัคสถานที่ลดลง 1

ดังนั้น ระดับ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลสำหรับเบรนต์จึงเป็นสถานการณ์เสี่ยงที่เป็นไปได้ ไม่ใช่ตัวเลขคาดการณ์แน่นอน ทิศทางราคาจะขึ้นกับว่าเรือสามารถผ่านเส้นทางได้อย่างปลอดภัยและคาดการณ์ได้เพียงใด ไม่ได้ขึ้นอยู่แค่ว่าผู้ผลิตมีศักยภาพสูบขึ้นมาได้กี่บาร์เรล

ฮอร์มุซเพิ่ม “ค่าความเสี่ยงด้านโลจิสติกส์”

อิหร่านได้เพิ่มรายชื่อเรือที่มองว่าไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนด และระบุว่าเรือเหล่านั้นอาจถูกปรับ ยึด หรือควบคุมตัว หากพยายามผ่านช่องแคบฮอร์มุซ 6 แม้การเดินเรือบางส่วนยังพอทำได้ ต้นทุนเชิงพาณิชย์ของการขนส่งน้ำมันก็สูงขึ้นผ่านค่าประกันภัย ค่าระวางเรือ การจัดตาราง และความไม่แน่นอนของการส่งมอบ

สำหรับโรงกลั่นในเอเชีย ความหมายตรงไปตรงมาคือ สินค้าที่มีอยู่ในสัญญาหรือในตลาด ไม่ได้แปลว่าจะเป็นสินค้าที่ไปถึงโรงกลั่นได้อย่างเชื่อถือได้ นี่คือเหตุผลที่ความปลอดภัยของเส้นทางและทางเลือกของสายส่งน้ำมันเป็นหัวข้อสำคัญของ APPEC ซึ่งจัดขึ้นที่สิงคโปร์ระหว่างวันที่ 7–10 กันยายน 16

ข้อมูลที่มีอยู่บ่งชี้ว่าการไหลของน้ำมันยังด้อยกว่าภาวะปกติ แต่ระยะเวลาของปัญหาและความเร็วในการฟื้นตัวของปริมาณขนส่งยังไม่แน่นอน ผู้เล่นในตลาดจึงต้องแยกให้ออกระหว่าง “การปิดเส้นทางอย่างเป็นทางการ” กับภาระที่ยืดเยื้อจากการผ่านทางแบบจำกัด มีความเสี่ยงสูง หรือหยุดชะงักเป็นระยะ

ดีเซลตึงตัวกว่าน้ำมันดิบ

ฝั่งผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมตึงตัวมากกว่าฝั่งน้ำมันดิบ รัสเซียเริ่มห้ามส่งออกดีเซลเมื่อ 8 กรกฎาคม หลังเผชิญภาวะเชื้อเพลิงในประเทศขาดแคลนและโรงกลั่นหยุดทำงานบางส่วน ซึ่งเชื่อมโยงกับการโจมตีด้วยโดรนของยูเครนซ้ำ ๆ มาตรการนี้ถูกขยายไปถึง 30 กันยายน และครอบคลุมดีเซล เชื้อเพลิงเรือ และก๊าซออยล์ที่ส่งออกโดยผู้ผลิตรัสเซีย 3733

เรื่องนี้สำคัญเพราะน้ำมันดิบกับดีเซลไม่สามารถทดแทนกันได้ทันที น้ำมันดิบอาจเปลี่ยนเส้นทาง เก็บเข้าคลัง หรือปล่อยจากสต็อกได้ แต่การเพิ่มดีเซลต้องมีโรงกลั่นที่เหมาะสม มีวัตถุดิบน้ำมันดิบ และต้องใช้เวลา Reuters รายงานว่าสัญญาณจากตลาดเชื้อเพลิงชี้ภาวะอุปทานตึงตัว แม้ราคาน้ำมันดิบจะสงบกว่าบ้าง โดยส่วนต่างระหว่างราคาเชื้อเพลิงกับน้ำมันดิบขยายตัวอย่างมาก 35

การห้ามส่งออกของรัสเซียจึงซ้ำเติมแรงกระแทกจากการขนส่งในตะวันออกกลาง ผู้นำเข้าต้องแข่งขันกันหาเชื้อเพลิงกลั่นกลุ่มกลางมาทดแทน ในจังหวะเดียวกับที่ความเสี่ยงต่อการไหลของสินค้าจากภูมิภาคกำลังสูงขึ้น

จีนเป็นกันชนสำคัญ แต่ไม่ใช่คำตอบถาวร

ความสามารถของจีนในการลดการซื้อและใช้สต็อกน้ำมันดิบช่วยบรรเทาแรงกดดันต่อราคาโลกในระยะสั้น ประเมินว่าสต็อกเชิงยุทธศาสตร์และเชิงพาณิชย์รวมกันอยู่ที่ราว 1.3–1.5 พันล้านบาร์เรล แม้ปักกิ่งจะไม่ได้เปิดเผยตัวเลขสินค้าคงคลังที่ครอบคลุมทั้งหมด 21

จีนดึงน้ำมันจากสต็อกในเดือนพฤษภาคมและมิถุนายนท่ามกลางข้อจำกัดด้านอุปทาน ก่อนกลับมามีส่วนเกินน้ำมันดิบโดยประมาณ 210,000 บาร์เรลต่อวันในเดือนกรกฎาคม Reuters ยังรายงานว่าปริมาณน้ำมันดิบที่มาถึงทางเรือลดลงจากระดับก่อนเกิดความขัดแย้งมากกว่า 3 ล้านบาร์เรลต่อวัน 18

ความยืดหยุ่นนี้ทำให้จีนเป็นผู้ซื้อที่มีบทบาทต่อสมดุลตลาดอย่างมาก การซื้อลดลงช่วยผ่อนการแข่งขันแย่งชิงน้ำมันที่ขนส่งทางเรือ ขณะที่การกลับมาสะสมสต็อกก็อาจทำให้ตลาดตึงตัวอย่างรวดเร็ว แต่สต็อกไม่ได้แก้ข้อจำกัดทางกายภาพพื้นฐาน เพราะไม่อาจทำให้เส้นทางเดินเรือที่เสี่ยงกลายเป็นปลอดภัย หรือทดแทนผลผลิตจากโรงกลั่นที่หายไปเมื่อดีเซลถูกระงับการส่งออก

ผู้ผลิตอ่าวอาหรับปรับเกมส่วนแบ่งตลาดและระบบตั้งราคา

วิกฤตอุปทานเกิดขึ้นพร้อมกับความเปลี่ยนแปลงในความสัมพันธ์ของผู้ผลิตอ่าวอาหรับ การออกจาก OPEC ของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) และการเพิ่มผลผลิตในเวลาต่อมา ทำให้ความปั่นป่วนในภูมิภาคมีมิติของการแข่งขันส่วนแบ่งตลาดเพิ่มเข้ามา ขณะเดียวกัน การตัดสินใจของ OPEC+ มีอิทธิพลต่อราคาลดลงในช่วงที่การส่งออกผ่านฮอร์มุซถูกกระทบจากความขัดแย้ง 43

ADNOC ยังปรับวิธีตั้งราคาน้ำมันดิบอาบูดาบีสำหรับผู้ซื้อในเอเชีย ตั้งแต่ 1 พฤศจิกายน บริษัทจะเปลี่ยนราคาขายอย่างเป็นทางการรายเดือนของน้ำมันดิบทุกเกรด จากสัญญาซื้อขายล่วงหน้า Murban มาเป็นราคา Platts Dubai ของเดือนใกล้ส่งมอบ บวกส่วนต่างราคาที่ ADNOC กำหนดเอง โดยบริษัทระบุว่าการเปลี่ยนแปลงนี้จะทำให้ราคาสอดคล้องกับเดือนที่มีการขนถ่ายสินค้ามากขึ้น 5154

สำหรับโรงกลั่นและผู้ค้า นี่คือการปรับเชิงปฏิบัติต่อการป้องกันความเสี่ยงและเศรษฐศาสตร์ของสัญญาระยะยาว ในช่วงที่จังหวะการมาถึงของสินค้าและความเสี่ยงของเส้นทางมีมูลค่าสูงผิดปกติ

4 คำถามที่ผู้ร่วม APPEC จะจับตา

• การไหลผ่านฮอร์มุซจะฟื้นได้หรือไม่ โดยไม่เกิดการโจมตี ความเสี่ยงถูกควบคุมตัว หรือค่าขนส่งที่สูงเกินรับไหว?
• ข้อจำกัดการส่งออกดีเซลของรัสเซียจะอยู่นานเพียงใด และโรงกลั่นในประเทศอื่นจะเพิ่มอุปทานทดแทนได้มากแค่ไหน?
• จีนจะยังใช้ความยืดหยุ่นจากสต็อกต่อไป หรือกลับมาเร่งซื้อน้ำมันดิบอีกครั้ง?
• ผู้ซื้อเอเชียจะทำสัญญาจัดหาน้ำมันระยะยาวอย่างไร เมื่อความน่าเชื่อถือของเส้นทาง กลไกราคา และกลยุทธ์ส่วนแบ่งตลาดของผู้ผลิตกำลังเปลี่ยนพร้อมกัน?

ความขัดแย้งหลักของตลาดคือ กำลังการผลิตเพียงอย่างเดียวไม่ใช่ตัวชี้วัดความมั่นคงอีกต่อไป ผู้ซื้อต้องการทั้งน้ำมันดิบและเชื้อเพลิงที่ขนส่ง จัดหาเงินทุน ทำประกัน และส่งมอบได้ตรงเวลา

แนวโน้ม: ผันผวนมากขึ้น และต้นทุนพลังงานที่ส่งถึงปลายทางสูงขึ้น

หากความขัดแย้งกระทบการเดินเรือในตะวันออกกลางรุนแรงขึ้นอีก นั่นจะเป็นความเสี่ยงขาขึ้นที่ชัดที่สุดต่อราคาน้ำมันดิบ ขณะที่ข้อจำกัดดีเซลของรัสเซียหมายความว่าแรงกดดันที่รุนแรงกว่ายังอาจอยู่ในตลาดเชื้อเพลิงกลั่นกลุ่มกลาง แม้อุปทานน้ำมันดิบดูตึงตัวน้อยกว่า 23335

สต็อกของจีนเป็นกันชนที่มีนัยสำคัญ และกำลังผลิตจากอ่าวอาหรับช่วยลดแรงกระแทกได้บางส่วน อย่างไรก็ตาม ทั้งสองปัจจัยไม่อาจทดแทนการผ่านฮอร์มุซอย่างปลอดภัย หรือฟื้นปริมาณผลิตภัณฑ์กลั่นได้รวดเร็ว สำหรับประเทศเอเชียที่พึ่งพาการนำเข้า นี่ชี้ไปสู่ต้นทุนพลังงานที่ส่งมอบจริงสูงขึ้น และความไม่แน่นอนต่อภาคขนส่ง อุตสาหกรรม และส่วนต่างกำไรของโรงกลั่น

สารหลักของ APPEC จึงน่าจะไม่ใช่เพียงโลกมีน้ำมันอยู่ใต้ดินพอหรือไม่ แต่คือโลกจะขนส่งและกลั่นน้ำมันชนิดที่ใช่ ให้ถึงมือผู้ใช้ได้อย่างเชื่อถือพอที่จะรองรับอุปสงค์หรือไม่