คำขอใช้ไฟของดาต้าเซ็นเตอร์ AI พุ่ง แต่ไม่ใช่ทุกโครงการที่จะเกิดขึ้นจริง

คำขอเชื่อมต่อไฟฟ้าของดาต้าเซ็นเตอร์สำหรับ AI และคลาวด์กำลังเปลี่ยนวิธีวางแผนระบบไฟฟ้าของสหรัฐฯ แต่การยื่นคำขอไม่ได้แปลว่าดาต้าเซ็นเตอร์นั้นจะสร้างเสร็จและใช้ไฟจริงเสมอไป ช่องว่างนี้ถูกเรียกว่า “ดีมานด์ไฟฟ้าผี” (ghost demand) หมายถึงภาระใช้ไฟที่ปรากฏอยู่ในคิวของบริษัทไฟฟ้าหรือผู้ดูแลโครงข่าย แต่อาจซ้ำซ้อน เลื่อนออกไป หรือไม่เกิดขึ้นเลย

การทบทวนข้อมูลบริษัทสาธารณูปโภคและโครงข่ายโดย Reuters พบว่า คำขอใช้ไฟจากผู้ใช้ไฟรายใหญ่ ซึ่งส่วนมากคือดาต้าเซ็นเตอร์ ในบางพื้นที่ของมิดเวสต์ มิดแอตแลนติก และภาคใต้ของสหรัฐฯ มีมากกว่า 700 กิกะวัตต์ (GW) หรือมากกว่า 10 เท่าของประมาณการการใช้ไฟปัจจุบันของดาต้าเซ็นเตอร์ทั่วสหรัฐฯ 1 นี่จึงไม่ใช่เพียงตัวเลขในเอกสาร แต่เป็นปัญหาที่อาจกระทบความมั่นคงของระบบ การลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน และค่าไฟของผู้ใช้

“ดีมานด์ไฟฟ้าผี” เกิดขึ้นได้อย่างไร

ผู้พัฒนาอาจยื่นขอกำลังไฟสำหรับหลายทำเล ยื่นกับบริษัทไฟฟ้าหลายราย หรือจองคิวไว้ก่อน ทั้งที่ยังไม่มีเงินทุน ใบอนุญาต อุปกรณ์ สิทธิในที่ดิน หรือลูกค้ารายสุดท้ายที่ยืนยันแล้ว บางโครงการอาจไปต่อไม่ได้เพราะต้องอัปเกรดระบบส่งไฟ ไม่มีน้ำเพียงพอ ตารางก่อสร้างสะดุด หรือแผนผลิตไฟใช้เองในพื้นที่ไม่เป็นไปตามคาด

ในมุมผู้พัฒนา การยื่นหลายทางอาจเป็นกลยุทธ์ที่สมเหตุผล เพราะการเข้าถึงกำลังไฟของโครงข่ายมีจำกัดและใช้เวลานาน แต่เมื่อรวมคำขอทั้งหมดเข้าด้วยกัน ตัวเลขในคิวอาจสูงเกินจริงทั้งในแง่ปริมาณไฟฟ้า พื้นที่ที่ต้องใช้ และช่วงเวลาที่จะเริ่มใช้

ไม่ได้หมายความว่าความต้องการไฟจาก AI และคลาวด์เป็นเรื่องสมมติ แต่หมายความว่า ยอดคำขอในคิวเพียงอย่างเดียวไม่ใช่ประมาณการภาระไฟฟ้าที่พร้อมเกิดขึ้นจริง

ตัวเลขที่ทำให้ผู้วางแผนระบบต้องกังวล

Reuters ประเมินว่าคำขอจากผู้ใช้ไฟรายใหญ่ในบางส่วนของ 3 ภูมิภาคหลักมีมากกว่า 700 GW 1 เฉพาะในรัฐเท็กซัส คำขอจากดาต้าเซ็นเตอร์และผู้ใช้รายใหญ่อื่น ๆ เพิ่มจากราว 48 GW ในปี 2023 เป็นมากกว่า 474 GW 1

ตัวเลขเหล่านี้เป็นกำลังไฟที่ร้องขอ ไม่ใช่ไฟฟ้าที่ส่งจ่ายอยู่ในปัจจุบัน หากนำไปถือเป็นดีมานด์ในอนาคตอย่างแน่นอน ก็อาจทำให้มีการสร้างสายส่ง สถานีไฟฟ้าย่อย และกำลังผลิตเกินความจำเป็น แต่หากมองว่าทุกคำขอเป็นการเก็งกำไร แล้วโครงการจำนวนมากเดินหน้าพร้อมกันจริง ภูมิภาคนั้นก็อาจเตรียมระบบไม่ทัน

เหตุใดบริษัทไฟฟ้าจึงขอหลักฐานความพร้อมมากขึ้น

ก่อนลงทุนในสถานีไฟฟ้าย่อย สายส่ง และกำลังผลิต บริษัทไฟฟ้าจำเป็นต้องแยกให้ออกระหว่างความสนใจในระยะเริ่มต้นกับโครงการที่มีความน่าเชื่อถือ เครื่องมือที่ใช้มักทำให้การจองกำลังไฟมีต้นทุนทางการเงินหรือข้อผูกพันชัดเจน เช่น

• เงินมัดจำหรือหลักประกัน
• ค่าศึกษาภาระโหลดหรือการเชื่อมต่อระบบ
• ข้อผูกพันขั้นต่ำในการชำระค่าไฟ และเงื่อนไขสัญญาอื่น ๆ
• หมุดหมายตามการควบคุมที่ดิน การขออนุญาต และความคืบหน้าก่อสร้าง
• หลักฐานแหล่งเงินทุนและกำหนดเริ่มรับไฟที่เป็นไปได้จริง

มาตรการเหล่านี้ไม่ได้มีไว้เพื่อกันโครงการที่จริงจังออกไป แต่ทำให้ผู้ยื่นคำขอมีแรงจูงใจในการขอกำลังไฟใกล้เคียงกับสิ่งที่ตนสร้างได้จริง

กรณีของ Exelon เป็นตัวอย่างชัดเจน หลังบริษัทคัดกรองโครงการผ่านข้อตกลงค้ำประกันระบบส่งไฟ ซึ่งกำหนดให้ลูกค้าต้องมีข้อผูกพันทางการเงินก่อนเกิดการลงทุนขนาดใหญ่ พอร์ตโครงการผู้ใช้ไฟรายใหญ่และดาต้าเซ็นเตอร์ลดจาก 43 GW เหลือ 36 GW หรือลดลง 16% 25

ด้าน AEP Ohio กำหนดให้กระบวนการตามอัตราค่าบริการสำหรับดาต้าเซ็นเตอร์เป็นข้อบังคับสำหรับคำขอใช้บริการใหม่ ดาต้าเซ็นเตอร์หรือการขยายโครงการตั้งแต่ 25,000 กิโลวัตต์ ต้องชำระค่าศึกษาภาระโหลด และผู้ยื่นต้องควบคุมที่ดินผ่านการเป็นเจ้าของ เช่า หรือมีสิทธิเลือกซื้อ 18

คาดการณ์ผิด กระทบทุกคนอย่างไร

สร้างเกิน ความเสี่ยงอาจย้อนมาที่ผู้ใช้ไฟ

หากบริษัทไฟฟ้าคิดว่าทุกคำขอจะเกิดขึ้นจริง ก็อาจลงทุนสร้างสายส่ง สถานีไฟฟ้าย่อย และกำลังผลิตมากเกินไป โครงสร้างพื้นฐานเหล่านี้มีอายุใช้งานยาว และต้นทุนจำนวนมากอาจถูกนำไปรวมในอัตราค่าไฟ สำนักงานที่ปรึกษาผู้บริโภครัฐโอไฮโอระบุว่า ข้อตกลงที่เกี่ยวข้องกับ AEP มีเป้าหมายคุ้มครองครัวเรือนและธุรกิจขนาดเล็กจากต้นทุนที่ไม่เป็นธรรม ซึ่งเชื่อมโยงกับการขยายโครงสร้างพื้นฐานและระบบส่งไฟเพื่อรองรับดาต้าเซ็นเตอร์ที่ใช้พลังงานเข้มข้น 15

สร้างไม่ทัน เสี่ยงทั้งความมั่นคงและราคาพลังงาน

ข้อผิดพลาดในทิศทางตรงข้ามก็สำคัญไม่แพ้กัน หากผู้วางแผนตัดคำขอออกมากเกินไป แต่ดาต้าเซ็นเตอร์จริงกลับเปิดดำเนินการตามกำหนด ระบบอาจมีกำลังผลิตหรือความสามารถของโครงข่ายไม่เพียงพอ PJM ซึ่งเป็นผู้ดูแลโครงข่ายที่ให้บริการ 13 รัฐและกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. ระบุว่า ช่องว่างระหว่างอุปทานกับอุปสงค์ที่ขยายตัวมีสาเหตุหลักอย่างท่วมท้นจากความต้องการของดาต้าเซ็นเตอร์ และได้เดินหน้าแผนจัดหากำลังไฟเพิ่มพร้อมรับมือดีมานด์ที่พุ่งขึ้น 2

ต้นทุนในตลาดกำลังผลิตสะท้อนว่าคุณภาพของการคาดการณ์ภาระไฟมีผลต่อบิลค่าไฟอย่างไร ผู้ติดตามตลาดอิสระของ PJM ประเมินว่า ดีมานด์จากดาต้าเซ็นเตอร์ทั้งที่มีอยู่แล้วและที่คาดการณ์ไว้ คิดเป็นค่าใช้จ่ายในตลาดกำลังผลิต 29.4 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ จากการประมูล 4 ครั้งล่าสุดของ PJM 29 อย่างไรก็ดี ตัวเลขนี้ไม่ควรถูกตีความว่าเป็นต้นทุนจากดีมานด์ไฟฟ้าผีทั้งหมด เพราะรวมภาระใช้ไฟจริงและภาระที่คาดการณ์ไว้ และหลักฐานที่มีไม่ได้ระบุว่าส่วนใดมาจากคำขอเชิงเก็งกำไร แต่ก็ชี้ให้เห็นว่าข้อสมมติด้านดีมานด์สามารถส่งผ่านไปยังค่าใช้จ่ายของผู้ใช้ไฟได้

ทำไมหลายรัฐจึงตรวจสอบโครงการที่เสนอไว้

เท็กซัสและเขตอำนาจอื่น ๆ กำลังตรวจสอบแผนดาต้าเซ็นเตอร์ก่อนจะจัดสรรความสามารถของโครงข่ายที่มีจำกัด หรืออนุมัติการลงทุนอัปเกรดครั้งใหญ่ คำถามหลัก ได้แก่

• ใครเป็นเจ้าของโครงการตัวจริง และมีแหล่งเงินทุนที่น่าเชื่อถือหรือไม่
• ผู้พัฒนาควบคุมที่ดินและมีใบอนุญาต หรือมีแนวทางที่ทำให้ขออนุญาตได้จริงหรือไม่
• มีกรอบเวลาก่อสร้างและลูกค้าปลายทางที่ชัดเจนหรือไม่
• ต้องการกำลังไฟเท่าใด จะเชื่อมต่อเมื่อใด และจะจัดหาไฟฟ้าด้วยวิธีใด
• มีการใช้น้ำและข้อจำกัดด้านสิ่งแวดล้อมในพื้นที่อย่างไร
• หากจะผลิตไฟฟ้าใช้เองในพื้นที่ ระบบนั้นได้รับอนุญาต มีเชื้อเพลิงมั่นคง และลดการดึงไฟจากโครงข่ายได้จริงหรือไม่

กรณีรัฐเพนซิลเวเนียสะท้อนความต่างระหว่างรายชื่อโครงการที่ประกาศกับโครงการที่ใกล้เริ่มก่อสร้าง Reuters รายงานว่ามีการยื่นขอใบอนุญาตเพียง 20 แห่ง จากดาต้าเซ็นเตอร์ที่เสนอไว้มากกว่า 100 แห่ง 1

เป้าหมายคือประมาณการที่เชื่อถือได้ ไม่ใช่ทำให้คิวสั้นลง

ดาต้าเซ็นเตอร์เป็นผู้ใช้ไฟรายใหญ่จริง และอาจต้องการกำลังผลิตกับระบบส่งไฟใหม่จำนวนมาก ทางออกจึงไม่ใช่การสมมติว่าทุกโครงการเป็นเรื่องลวง หรือปิดกั้นการพัฒนาแบบเหมารวม

สิ่งที่จำเป็นคือการแปลงคิวคำขอที่ยังไม่แน่นอนให้เป็นประมาณการที่น่าเชื่อถือและระบุช่วงเวลาได้ชัด เงินค้ำประกัน ค่าศึกษา ข้อผูกพันที่บังคับใช้ได้ และการทบทวนโครงการอย่างโปร่งใส จะช่วยให้บริษัทไฟฟ้าสำรองกำลังระบบสำหรับโครงการที่ใช้ไฟได้จริง พร้อมลดความเสี่ยงที่ครัวเรือนและธุรกิจขนาดเล็กต้องจ่ายเพื่อโครงสร้างพื้นฐานที่สร้างขึ้นมารองรับดีมานด์ซึ่งไม่เคยมาถึง