ผลกระทบการปิดช่องแคบฮอร์มุซ: ค่าเงินเอเชียอ่อน บอนด์ยีลด์สูงขึ้น และเศรษฐกิจโลกชะลอ

การหยุดชะงักของการขนส่งผ่าน ช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) ที่ยืดเยื้อได้ลุกลามจากความขัดแย้งระดับภูมิภาคไปสู่แรงกระแทกทางเศรษฐกิจระดับโลก เนื่องจากเส้นทางเดินเรือแคบ ๆ แห่งนี้ปกติรองรับการขนส่งน้ำมันราว หนึ่งในห้าของอุปทานโลก รวมถึงก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ปริมาณมาก เมื่อการขนส่งติดขัดแม้เพียงบางส่วน ผลกระทบก็ลามไปยังราคาพลังงาน ตลาดการเงิน และนโยบายเศรษฐกิจของหลายประเทศทันที

ราคาน้ำมันที่พุ่งขึ้นทำให้ค่าเงินประเทศเอเชียที่ต้องนำเข้าน้ำมันอ่อนค่า บอนด์ยีลด์ทั่วโลกปรับตัวสูงขึ้นจากความเสี่ยงเงินเฟ้อ และทำให้ธนาคารกลางหลายแห่งต้องทบทวนแผนการลดดอกเบี้ย ขณะเดียวกัน สหประชาชาติ (UN) ได้ปรับลดคาดการณ์เศรษฐกิจโลกปี 2026 โดยชี้ว่าความปั่นป่วนในตลาดพลังงานกำลังเพิ่มแรงกดดันเงินเฟ้อทั่วโลก

ทำไมช่องแคบฮอร์มุซจึงสำคัญต่อเศรษฐกิจโลก

ช่องแคบฮอร์มุซถูกมองว่าเป็น คอขวดด้านพลังงานที่สำคัญที่สุดของโลก โดยปกติแล้วมีน้ำมันประมาณ 20–21 ล้านบาร์เรลต่อวัน หรือราวหนึ่งในห้าของอุปทานโลกไหลผ่านเส้นทางนี้ รวมถึงประมาณหนึ่งในสี่ของการค้าก๊าซ LNG ทั่วโลก

เมื่อเส้นทางนี้ถูกจำกัด การส่งออกพลังงานจะสะดุดทันที ส่งผลให้:

• ราคาพลังงานสูงขึ้น
• ต้นทุนขนส่งและการผลิตเพิ่ม
• เงินเฟ้อแพร่กระจายไปยังอาหาร โลจิสติกส์ และสินค้าอุตสาหกรรม

ด้วยเหตุนี้ วิกฤตภูมิรัฐศาสตร์จึงกลายเป็น แรงกระแทกทางเศรษฐกิจมหภาค ที่กระทบค่าเงิน ตลาดพันธบัตร และนโยบายการเงินทั่วโลก

ค่าเงินเอเชียเผชิญแรงกดดันหนัก

ประเทศเอเชียจำนวนมากต้องนำเข้าน้ำมัน ทำให้ได้รับผลกระทบก่อนใคร เมื่อราคาน้ำมันเพิ่มขึ้น ค่าใช้จ่ายนำเข้าจะสูงขึ้น ดุลบัญชีเดินสะพัดแย่ลง และความเสี่ยงเงินเฟ้อเพิ่มขึ้น ซึ่งทั้งหมดนี้กดดันค่าเงินเมื่อเทียบกับดอลลาร์สหรัฐ

ค่าเงินที่นักวิเคราะห์มองว่าเปราะบางที่สุด ได้แก่

• รูปีอินเดีย
• รูเปียห์อินโดนีเซีย
• เปโซฟิลิปปินส์

ค่าเงินเหล่านี้อ่อนค่าลงอย่างรวดเร็วในช่วงที่ราคาน้ำมันพุ่งและนักลงทุนหันไปถือดอลลาร์สหรัฐมากขึ้น นักวิเคราะห์ชี้ว่าการเพิ่มขึ้นของอัตราผลตอบแทนพันธบัตรจริงของสหรัฐ (real yields) และราคาน้ำมันที่สูงขึ้นร่วมกันกดดันค่าเงินตลาดเกิดใหม่ในเอเชีย

ในบางช่วงแรงกดดันรุนแรงมาก โดย รูเปียห์และรูปีทำสถิติต่ำสุดใหม่ ท่ามกลางความตึงเครียดด้านพลังงานในตลาดโลก

ราคาน้ำมันพุ่ง ดันบอนด์ยีลด์ทั่วโลกขึ้น

แรงกระแทกจากพลังงานยังสะท้อนในตลาดพันธบัตรด้วย เมื่อราคาน้ำมันสูงขึ้น นักลงทุนมักคาดว่าเงินเฟ้อจะสูงขึ้นตาม

ผลที่เกิดขึ้นคือ

• อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลเพิ่มขึ้น
• นักลงทุนต้องการผลตอบแทนสูงขึ้นสำหรับการถือหนี้ระยะยาว
• เงินทุนไหลเข้าสินทรัพย์ดอลลาร์มากขึ้น

ความตึงเครียดในอ่าวเปอร์เซียและราคาน้ำมันที่เพิ่มขึ้นมีส่วนทำให้ บอนด์ยีลด์สหรัฐปรับตัวสูงขึ้นพร้อมกับค่าเงินเอเชียที่อ่อนค่า

ธนาคารกลางเผชิญโจทย์ยาก

สถานการณ์นี้สร้างภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออกให้กับธนาคารกลาง โดยเฉพาะในตลาดเกิดใหม่

ปกติแล้ว หากเศรษฐกิจชะลอ ธนาคารกลางอาจลดดอกเบี้ยเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ แต่ราคาพลังงานที่พุ่งกลับทำให้เงินเฟ้อเพิ่มขึ้น ส่งผลให้ผู้กำหนดนโยบายต้องระมัดระวังมากขึ้น

นักเศรษฐศาสตร์เตือนว่า ราคาสินค้าโภคภัณฑ์ที่สูงขึ้นอาจทำให้ธนาคารกลางต้อง

• ชะลอการลดดอกเบี้ย
• หรือแม้แต่พิจารณาขึ้นดอกเบี้ยหากเงินเฟ้อเร่งตัว

ประเทศเอเชียได้รับผลกระทบหนัก เพราะราคาพลังงานมีบทบาทสำคัญต่อเงินเฟ้อภายในประเทศ ทำให้บางธนาคารกลางต้องประเมินใหม่ว่านโยบายการเงินควรยังคงเข้มงวดเพื่อรักษาเสถียรภาพค่าเงินหรือไม่

ความเสี่ยงเงินเฟ้อในตลาดเกิดใหม่

แม้วิกฤตจะเกิดขึ้นไม่นาน ผลกระทบด้านเงินเฟ้อก็อาจเห็นได้ชัด

การวิเคราะห์ทางเศรษฐกิจระบุว่า หากการหยุดชะงักของช่องแคบฮอร์มุซกินเวลาน้อยกว่าสองเดือน เงินเฟ้อเฉลี่ยในตลาดเกิดใหม่อาจเพิ่มขึ้นประมาณ 0.8–1.0 จุดเปอร์เซ็นต์ ส่วนใหญ่ผ่านต้นทุนพลังงานและการขนส่งที่สูงขึ้น

หากวิกฤตยืดเยื้อ ผลกระทบอาจลุกลามไปยังประเทศที่มีความเปราะบางด้านเศรษฐกิจ เช่น การขาดดุลงบประมาณ ดุลบัญชีเดินสะพัดติดลบ หรือพึ่งพาการนำเข้าพลังงานสูง

สหประชาชาติปรับลดคาดการณ์เศรษฐกิจโลก

ผลกระทบทางเศรษฐกิจระดับมหภาคเริ่มสะท้อนในประมาณการอย่างเป็นทางการแล้ว

สหประชาชาติปรับลดคาดการณ์ GDP โลกปี 2026 เหลือ 2.5% จากเดิม 2.7% และเตือนว่าในสถานการณ์เลวร้าย การเติบโตอาจลดลงเหลือเพียง ประมาณ 2.1% ซึ่งจะเป็นหนึ่งในอัตราการเติบโตที่ต่ำที่สุดของศตวรรษนี้ นอกเหนือจากช่วงวิกฤตการเงินโลกและโควิด‑19

พร้อมกันนั้น นักเศรษฐศาสตร์ของ UN ยังประเมินว่า เงินเฟ้อโลกอาจเพิ่มเป็นประมาณ 3.9% ในปี 2026 สูงกว่าที่คาดไว้ก่อนหน้า ราว 0.8 จุดเปอร์เซ็นต์

ต้นทุนพลังงานที่สูงขึ้นเป็นปัจจัยสำคัญ เพราะส่งผลต่อค่าใช้จ่ายด้านขนส่ง การผลิตไฟฟ้า และต้นทุนการผลิตในภาคอุตสาหกรรมทั่วโลก

แรงกระแทกแบบ “สแต็กแฟลชัน”

ภาพรวมของสถานการณ์นี้ตรงกับสิ่งที่นักเศรษฐศาสตร์เรียกว่า stagflation shock หรือภาวะที่เศรษฐกิจชะลอตัวพร้อมกับเงินเฟ้อที่สูงขึ้น

การพุ่งขึ้นของราคาพลังงานในอดีตมักก่อให้เกิดรูปแบบเดียวกัน คือ

• ต้นทุนธุรกิจเพิ่มขึ้น
• กำลังซื้อผู้บริโภคลดลง
• เงินเฟ้อเร่งตัว

ซึ่งทำให้ผู้กำหนดนโยบายมีตัวเลือกจำกัดมากขึ้น

ผลลัพธ์ที่เห็นในตลาดการเงินโลกตอนนี้ ได้แก่

• ค่าเงินตลาดเกิดใหม่อ่อนค่า
• บอนด์ยีลด์ทั่วโลกสูงขึ้น
• วงจรการลดดอกเบี้ยถูกเลื่อนออกไป
• การคาดการณ์เศรษฐกิจโลกถูกปรับลด

หากการหยุดชะงักของเส้นทางพลังงานสำคัญนี้ยังดำเนินต่อไป นักเศรษฐศาสตร์เตือนว่าแรงกระแทกด้านพลังงานอาจรุนแรงขึ้น และอาจผลักดันบางประเทศในตลาดเกิดใหม่เข้าสู่ภาวะถดถอย พร้อมกับเพิ่มความผันผวนในตลาดการเงินโลกต่อไป

กล่าวอีกอย่างหนึ่ง ความขัดแย้งในจุดยุทธศาสตร์ของการขนส่งพลังงานโลกกำลังมีอิทธิพลต่อ ค่าเงิน อัตราดอกเบี้ย และทิศทางเศรษฐกิจโลก อย่างชัดเจน