วิกฤตช่องแคบฮอร์มุซกำลังเปลี่ยนสมการราคาน้ำมันและเศรษฐกิจโลกอย่างไร

สถานการณ์นี้สร้างความผิดปกติในตลาดน้ำมันโลก:

• น้ำมันยังคงมีอยู่ในประเทศผู้ผลิต แต่ส่งออกได้จำกัด
• พื้นที่เก็บน้ำมันเต็ม ทำให้ต้องหยุดการผลิตชั่วคราว
• ปริมาณน้ำมันที่เข้าสู่ตลาดโลกลดลงอย่างรวดเร็ว แม้ว่าปริมาณสำรองใต้ดินจะไม่เปลี่ยนแปลง

ประเทศเหล่านี้ยังเป็นผู้ถือครอง "กำลังการผลิตสำรอง" ของโลกจำนวนมาก ซึ่งปกติจะถูกใช้เพิ่มการผลิตเมื่อเกิดวิกฤต ดังนั้นเมื่อพวกเขาส่งออกไม่ได้ กลไกที่ช่วยรักษาเสถียรภาพราคาน้ำมันก็หายไปพร้อมกัน

อุปทานน้ำมันโลกอาจลดลงในปี 2026

หน่วยงานพลังงานระหว่างประเทศคาดว่าวิกฤตนี้จะส่งผลต่อสมดุลตลาดน้ำมันไปตลอดทั้งปี

สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) ประเมินว่าอุปทานน้ำมันโลกอาจลดลงประมาณ 3.9 ล้านบาร์เรลต่อวันในปี 2026 โดยปัจจุบันมีการผลิตจากประเทศในอ่าวเปอร์เซียประมาณ 10.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน ที่ยังไม่สามารถกลับเข้าสู่ตลาดได้ เนื่องจากความขัดแย้งและข้อจำกัดด้านการขนส่ง

แม้ราคาที่สูงจะทำให้ความต้องการใช้น้ำมันลดลงบางส่วน แต่ความต้องการยังคงมากกว่าอุปทาน ทำให้ตลาดน้ำมันโลกยังคงอยู่ในภาวะขาดแคลนเชิงโครงสร้างตลอดปี

นี่คือเหตุผลสำคัญที่ทำให้ราคาน้ำมันยังไม่ลดลง แม้จะมีข่าวการหยุดยิงแล้วก็ตาม

ความเสี่ยงใหม่: สต็อกน้ำมันและกำลังการผลิตสำรอง

โดยปกติ ตลาดน้ำมันโลกจะพึ่งพา "กำลังการผลิตสำรอง" จากผู้ผลิตรายใหญ่ในตะวันออกกลางเพื่อชดเชยการหยุดชะงักของอุปทาน

แต่ในวิกฤตครั้งนี้ ประเทศที่ถือกำลังการผลิตสำรองส่วนใหญ่กลับเป็นประเทศที่ได้รับผลกระทบจากคอขวดการขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซ

เมื่อประเทศเหล่านี้ส่งออกไม่ได้:

• กำลังการผลิตสำรองไม่สามารถใช้งานได้
• สต็อกน้ำมันเชิงยุทธศาสตร์เริ่มลดลง
• ตลาดเริ่มตั้งราคาสะท้อนความเสี่ยงการขาดแคลนในอนาคต

นักวิเคราะห์จึงเตือนว่าความเสี่ยงด้านราคาน้ำมันยังมีแนวโน้มไปในทิศทางขาขึ้น โดยเฉพาะหากข้อจำกัดด้านการเดินเรือยังคงอยู่หรือทวีความรุนแรงขึ้น

ผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลก: เงินเฟ้อและดอกเบี้ย

ราคาน้ำมันที่สูงขึ้นไม่ได้กระทบเฉพาะตลาดพลังงาน แต่ส่งผลเป็นลูกโซ่ต่อเศรษฐกิจโลก

ต้นทุนพลังงานที่เพิ่มขึ้นจะสะท้อนผ่าน:

• ราคาน้ำมันเชื้อเพลิง เช่น เบนซินและดีเซล
• ค่าขนส่งและค่าระวางสินค้า
• ต้นทุนปิโตรเคมีและวัตถุดิบอุตสาหกรรม

ผลลัพธ์คือเงินเฟ้อเพิ่มขึ้นและกำลังซื้อของครัวเรือนลดลง

ข้อมูลเงินเฟ้อล่าสุดของสหรัฐแสดงให้เห็นแรงกดดันจากราคาพลังงาน โดยอัตราเงินเฟ้อผู้บริโภคอยู่ที่ประมาณ 3.8% เมื่อเทียบรายปี ซึ่งทำให้อัตราผลตอบแทนพันธบัตรเพิ่มขึ้นและลดความคาดหวังว่าธนาคารกลางสหรัฐจะลดดอกเบี้ยในระยะสั้น

สถานการณ์นี้สร้างความท้าทายให้ธนาคารกลางทั่วโลก เพราะต้องรับมือกับแรงกดดันสองด้านพร้อมกัน

• เศรษฐกิจชะลอตัว จากต้นทุนพลังงานที่สูง
• เงินเฟ้อสูงขึ้น จากช็อกราคาน้ำมัน

การผสมกันของสองปัจจัยนี้มักถูกเรียกว่า ความเสี่ยงภาวะ Stagflation หรือภาวะที่เศรษฐกิจเติบโตช้าแต่เงินเฟ้อยังสูง

ระยะเวลาของวิกฤตคือปัจจัยชี้ขาด

คำถามสำคัญที่สุดสำหรับตลาดพลังงานคือ วิกฤตช่องแคบฮอร์มุซจะยืดเยื้อแค่ไหน

หากการเดินเรือบรรทุกน้ำมันกลับสู่ภาวะปกติได้เร็ว การหยุดผลิตชั่วคราวก็อาจยุติลงและราคาน้ำมันอาจลดลงเมื่ออุปทานกลับเข้าสู่ตลาด

แต่ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่าการฟื้นฟูเครือข่ายการขนส่งและการผลิตหลังความขัดแย้งมักใช้เวลาหลายเดือน ไม่ใช่เพียงไม่กี่วัน

หากข้อจำกัดยังคงอยู่ ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นได้ ได้แก่

• การขาดแคลนอุปทานน้ำมันทั่วโลกต่อเนื่อง
• การลดลงของสต็อกน้ำมัน
• การพุ่งขึ้นของราคาน้ำมันอีกระลอก
• ภาวะการเงินโลกที่ตึงตัวมากขึ้น

เนื่องจากโดยปกติแล้วประมาณ หนึ่งในห้าของน้ำมันที่ขนส่งทางทะเลทั่วโลกต้องผ่านช่องแคบฮอร์มุซ แม้การหยุดชะงักเพียงบางส่วนก็สามารถเปลี่ยนทิศทางของตลาดพลังงานและเศรษฐกิจโลกได้เป็นเวลาหลายเดือนหรือยาวนานกว่านั้น