สงครามราคารถหุ่นยนต์มนุษย์จีน กำลังเขย่าตลาดซัพพลายเออร์

ราคาหุ่นยนต์มนุษย์ในจีนกำลังลดลงอย่างชัดเจน แต่การลดราคาหน้าร้านไม่ได้หมายความว่าทุกบริษัทในห่วงโซ่อุปทานจะได้ประโยชน์เท่ากัน แม้ยอดผลิตอาจเพิ่มขึ้น แต่ต้นทุนชิ้นส่วน ความสามารถในการส่งมอบ และมาตรฐานสมรรถนะก็ถูกกดดันหนักขึ้น

สำหรับซัพพลายเออร์ โอกาสที่ยั่งยืนจึงไม่ได้อยู่ที่การขายชิ้นส่วนแยกชิ้นเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่การส่งมอบระบบการเคลื่อนไหวแบบบูรณาการ ซึ่งผ่านการทดสอบและเปลี่ยนผู้ขายได้ยาก

ราคาต่ำลง กำลังเปลี่ยนโจทย์เศรษฐศาสตร์ของตลาด

Unitree เปิดตัวหุ่นยนต์มนุษย์ R1 ที่ราคา 39,900 หยวนในเดือนกรกฎาคม 2025 ซึ่งต่ำกว่าราคาเริ่มต้น 99,000 หยวนของ G1 รุ่นก่อนหน้าอย่างมาก ต่อมาในเดือนมิถุนายน 2026 มีรายงานว่าราคาเริ่มต้นของ R1 ลดลงเหลือ 29,900 หยวน 1728

ตลาดระดับล่างก็ลดราคาลงเช่นกัน โดย Xiaobumi ของ Noetix มีรายงานว่าราคาเหลือ 9,118 หยวนหลังเงินอุดหนุนและส่วนลดจากแพลตฟอร์ม เทียบกับราคาป้าย 9,998 หยวน ขณะที่ Astribot T1 ซึ่งเน้นงานอุตสาหกรรม มีราคาอ้างอิงที่ 89,900 หยวน 2319

ราคาที่เข้าถึงได้มากขึ้นทำให้การสาธิต การใช้งานโดยนักพัฒนา และการทดลองเชิงพาณิชย์ระยะต้นทำได้ง่ายขึ้น แต่ราคาต่ำไม่ได้แปลว่าหุ่นยนต์พร้อมเข้าแทนแรงงานในทุกงานโรงงานแล้ว Reuters รายงานในเดือนสิงหาคมว่าภาคธุรกิจนี้ยังมีช่องว่างด้านความสามารถสำคัญในการทำงานจริงในโรงงาน 33

ประเด็นนี้สำคัญต่อซัพพลายเออร์อย่างยิ่ง เพราะแผนเพิ่มกำลังผลิตและคาดการณ์การส่งมอบอาจสนับสนุนการลงทุนได้ แต่ไม่ใช่สิ่งเดียวกับการใช้งานซ้ำอย่างต่อเนื่องที่สร้างกำไร

คาดการณ์ปริมาณพุ่งขึ้น แต่ตลาดปลายทางยังอยู่ระหว่างพิสูจน์

Morgan Stanley ปรับเพิ่มคาดการณ์การส่งมอบหุ่นยนต์มนุษย์ของจีนในปี 2026 เป็น 50,000 ตัว จากเดิม 28,000 ตัว และจากประมาณการแรก 14,000 ตัว โดยนับเฉพาะยอดขายให้ลูกค้าภายนอก และไม่รวมเครื่องที่ผลิตเพื่อทำต้นแบบหรือการทดลองสั่งจองล่วงหน้า 37

อีกด้านหนึ่ง กาน เสี่ยวปิน เจ้าหน้าที่กระทรวงอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศของจีน ระบุว่าจีนคาดว่าจะผลิตหุ่นยนต์มนุษย์ได้มากกว่า 100,000 ตัวในปี 2026 33

ตัวเลขทั้งสองวัดคนละเรื่อง—ยอดส่งมอบกับเป้าหมายการผลิต—และล้วนเป็นการคาดการณ์ล่วงหน้า จึงสะท้อนห่วงโซ่อุปทานที่กำลังเร่งขยายตัว มากกว่าจะรับประกันว่ามีฐานหุ่นยนต์ที่ถูกใช้งานจริงและทำกำไรได้แล้ว ซัพพลายเออร์ไม่ควรตีความเป้าหมายกำลังการผลิตหรือประมาณการตลาดว่าเท่ากับอุปสงค์มาร์จินสูงที่ล็อกไว้แล้ว

มูลค่ากำลังย้ายจากชิ้นส่วนทั่วไป สู่ระบบที่ผ่านการรับรอง

เมื่อผู้ผลิตหุ่นยนต์ลดราคาขาย พวกเขาย่อมต้องการให้ซัพพลายเออร์ลดต้นทุน ย่นรอบการพัฒนา และส่งมอบคุณภาพที่สม่ำเสมอในปริมาณมาก ผลคือ งานแมชชีนชิ้นส่วนทั่วไป งานประกอบ หรือชิ้นส่วนที่เปลี่ยนแทนกันได้ง่าย มีแนวโน้มเผชิญการแข่งขันด้านราคาที่รุนแรง

ตำแหน่งที่ป้องกันการแข่งขันได้ดีกว่าอยู่ในส่วนที่ความล้มเหลว ความแปรปรวน หรือการออกแบบใหม่สร้างต้นทุนสูงให้ผู้ผลิตหุ่นยนต์ โดยเฉพาะระบบส่งกำลังความแม่นยำสูงและระบบข้อต่อ เช่น ตัวลดรอบ ตลับลูกปืน มอเตอร์ เอนโค้ดเดอร์ ไดรฟ์ และโมดูลแอคชูเอเตอร์แบบบูรณาการ

เป้าหมายเชิงกลยุทธ์จึงไม่ใช่แค่ขายชิ้นส่วนหนึ่งชิ้น แต่คือช่วยให้ผู้ผลิตหุ่นยนต์บรรลุข้อกำหนดระดับข้อต่อ ทั้งด้านขนาดกะทัดรัด ความน่าเชื่อถือ ความเที่ยงตรง การจัดการความร้อน และความสามารถในการผลิตจำนวนมาก

ด้วยเหตุนี้ ข้อมูลทางวิศวกรรม อัตราผลผลิตของกระบวนการ และประวัติการทดสอบรับรองของซัพพลายเออร์ อาจมีความสำคัญพอ ๆ กับรายการสินค้าในแค็ตตาล็อก ชิ้นส่วนที่ทำซ้ำได้ยากในทางเทคนิค และผ่านการรับรองอยู่ในแบบผลิตภัณฑ์ที่ผลิตจริงแล้ว ย่อมเปลี่ยนผู้ขายได้ยากกว่าชิ้นส่วนที่ไม่มีความแตกต่าง

SKF และ Leaderdrive ชี้โอกาสของระบบข้อต่อ

SKF และ Leaderdrive ลงนามข้อตกลงในเดือนกรกฎาคม 2026 เพื่อจัดตั้งบริษัทร่วมทุนในจีน สำหรับพัฒนาและจัดหาชิ้นส่วนส่งกำลังความแม่นยำสูงให้ข้อต่อหุ่นยนต์มนุษย์ SKF จะถือหุ้น 60% และบริษัทร่วมทุนคาดว่าจะเริ่มดำเนินงานภายในสิ้นปี 2026 47

ความน่าสนใจของดีลนี้คือการมุ่งไปที่ข้อต่อในฐานะระบบสำคัญต่อสมรรถนะ แทนที่จะมองเป็นเพียงสินค้าชิ้นส่วนประเภทเดียว สำหรับผู้ผลิตหุ่นยนต์ การเคลื่อนไหวของข้อต่อที่เชื่อถือได้เป็นหัวใจของประสิทธิภาพและเวลาพร้อมใช้งานของเครื่อง ส่วนซัพพลายเออร์มีโอกาสแข่งขันด้วยวิศวกรรมแบบบูรณาการและการรับรองคุณภาพ ไม่ใช่แข่งขันกันที่ราคาต่อหน่วยอย่างเดียว

Unitree ตอกย้ำความเสี่ยงจากการทำชิ้นส่วนเองของผู้ผลิตหุ่นยนต์

สงครามราคาไม่ได้หมายความว่ากำไรจะไหลไปยังผู้ผลิตชิ้นส่วนโดยอัตโนมัติ ผู้ผลิตหุ่นยนต์รายใหญ่สามารถรักษามูลค่าไว้ในบริษัทด้วยการพัฒนาฮาร์ดแวร์แกนหลักเอง ทำมาตรฐานแบบผลิตภัณฑ์ และเลือกใช้ซัพพลายเออร์ภายนอกเฉพาะจุด

Unitree ระบุว่าชิ้นส่วนหลักมากกว่า 90% ของบริษัทพัฒนาและผลิตเอง พร้อมกับการบูรณาการแนวดิ่งที่เพิ่มขึ้น รายงานเกี่ยวกับข้อมูลการเงินปี 2025 ระบุว่าอัตรากำไรขั้นต้นของธุรกิจหลักอยู่ที่ 60.13% เพิ่มจาก 44.22% ในปี 2023 58 ขณะที่อีกรายงานซึ่งอ้างหนังสือชี้ชวน IPO ระบุว่าอัตรากำไรขั้นต้นรวมอยู่ที่ 60.44% ในปี 2025 เทียบกับ 44.75% ในปี 2023 50

ตัวเลขใช้คำจำกัดความและรายละเอียดต่างกันเล็กน้อย แต่ให้ภาพไปในทางเดียวกัน: ความสามารถภายในของ Unitree แข็งแกร่งขึ้นพร้อมกับราคาสินค้าที่ลดลง ซึ่งเพิ่มอำนาจต่อรองในการจัดซื้อ และทำให้บริษัทมีอิสระมากขึ้นในการเก็บเศรษฐศาสตร์ของชิ้นส่วนเชิงกลยุทธ์ไว้ภายใน

สำหรับซัพพลายเออร์ภายนอก การได้เป็นผู้ขายที่ได้รับเลือกในแบบผลิตภัณฑ์ของลูกค้าที่บูรณาการแนวดิ่งยังมีคุณค่าได้ โดยเฉพาะในฐานะผู้เพิ่มกำลังการผลิต ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง หรือแหล่งจัดหาสำรอง แต่เพียงลำพังยังไม่ใช่คูเมืองทางธุรกิจที่ยั่งยืน เพราะยังเผชิญแรงกดดันลดต้นทุน การออกแบบภายในใหม่ และความเสี่ยงจากการพึ่งพาลูกค้ารายเดียว

ตลาดซัพพลายเออร์อาจแยกเป็นสองกลุ่ม

ภาพของตลาดที่กำลังก่อตัวมีแนวโน้มแยกออกเป็นสองกลุ่ม

• ซัพพลายเออร์ของผู้ผลิตหุ่นยนต์รายใหม่หรือรายที่ยังทำชิ้นส่วนเองไม่มาก อาจได้โอกาสชนะงานออกแบบในระยะแรก เพราะลูกค้าต้องพึ่งพาความสามารถด้านวิศวกรรมและการผลิตจากภายนอก
• ซัพพลายเออร์ของผู้ผลิตรายใหญ่ที่บูรณาการมากขึ้น อาจได้ปริมาณเพิ่มขึ้น แต่ต้องเผชิญแรงกดดันด้านราคา และมีความเสี่ยงสูงกว่าที่ลูกค้าจะทำชิ้นส่วนรุ่นถัดไปเอง

ไม่ได้หมายความว่าซัพพลายเออร์ภายนอกจะหมดความสำคัญ ผู้ผลิตหุ่นยนต์ยังต้องการพันธมิตรสำหรับเทคโนโลยีที่ทำเองได้ไม่ดีพอ แหล่งจัดหาสำรอง การขยายกำลังผลิตอย่างรวดเร็ว และความเชี่ยวชาญด้านการผลิตเฉพาะทาง แต่ซัพพลายเออร์ต้องมีเหตุผลที่ทำให้ตนยังจำเป็น แม้หลังการผลิตล็อตแรกจบลง

คุณสมบัติของซัพพลายเออร์ที่รับแรงกดดันได้

กลยุทธ์ที่ใช้งานได้จริงในตลาดนี้มี 4 ด้าน

1. กระจายลูกค้าและตลาดปลายทาง รายได้จากผู้ผลิตหุ่นยนต์หลายราย งานอัตโนมัติในอุตสาหกรรม และการใช้งานระบบการเคลื่อนไหวแม่นยำอื่น ๆ ยืดหยุ่นกว่าการพึ่งโครงการหุ่นยนต์มนุษย์ของลูกค้ารายเดียว
2. ขยับขึ้นสู่ระดับระบบ โมดูลแอคชูเอเตอร์ ระบบส่งกำลัง หรือโมดูลมือที่ผ่านการรับรอง อาจป้องกันการแข่งขันได้ดีกว่าชิ้นส่วนเดี่ยว หากตอบโจทย์ความน่าเชื่อถือในระดับระบบได้
3. สร้างความได้เปรียบด้านกระบวนการผลิตที่เป็นกรรมสิทธิ์ กระบวนการความแม่นยำ วิธีทดสอบ การเรียนรู้เพื่อเพิ่มอัตราผลผลิต และความรู้ด้านการออกแบบเฉพาะงาน ลอกเลียนยากกว่ากำลังการผลิตพื้นฐาน
4. มองข้อตกลงขนาดใหญ่เป็นโอกาส ไม่ใช่หลักประกัน สัญญาจัดสรรกำลังผลิตช่วยวางแผนได้ แต่ไม่ควรเป็นเหตุผลเดียวในการขยายการลงทุนแบบย้อนกลับไม่ได้ หากการใช้งานเชิงพาณิชย์ยังไม่ชัดเจน

บทสรุป

หุ่นยนต์มนุษย์ราคาต่ำลงในจีนกำลังทำให้ตลาดเข้าถึงง่ายขึ้น และอาจสร้างตลาดชิ้นส่วนขนาดใหญ่หากการใช้งานขยายตัวจริง แต่แรงกดดันด้านราคาเดียวกันนั้นก็ให้รางวัลแก่ผู้ผลิตหุ่นยนต์ที่มีความสามารถทำชิ้นส่วนเอง และบีบซัพพลายเออร์ที่ขายสินค้าทดแทนกันได้ง่าย

ผู้ชนะต้นน้ำที่ยั่งยืนที่สุดน่าจะเป็นบริษัทที่ส่งมอบความแม่นยำ ความน่าเชื่อถือ และการบูรณาการที่ผู้ผลิตหุ่นยนต์ทำซ้ำได้ยาก พร้อมขายความสามารถนั้นให้ลูกค้าและอุตสาหกรรมได้มากกว่าหนึ่งกลุ่ม บททดสอบสำคัญไม่ใช่แค่เป้าหมายการผลิตหุ่นยนต์จะสูงขึ้นเพียงใด แต่คือหุ่นยนต์จะก้าวจากการสาธิตที่ซื้อหาได้ ไปสู่การทำงานที่คุ้มค่าในเชิงเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่องได้หรือไม่ 33