สงครามอิหร่านอาจผลักเด็ก 23.4 ล้านคนสู่ความยากจนและออกจากโรงเรียน

ผลกระทบที่รุนแรงที่สุดของสงครามอิหร่านต่อเด็กอาจไม่ได้เกิดขึ้นในสนามรบ แต่อาจเกิดขึ้นไกลออกไปหลายพันกิโลเมตร เมื่อความปั่นป่วนด้านการเดินเรือที่เกี่ยวข้องกับช่องแคบฮอร์มุซผลักดันต้นทุนพลังงานและการขนส่งให้สูงขึ้น ขณะที่ราคาอาหารและปุ๋ยก็เพิ่มแรงกดดันต่อรายจ่ายในครัวเรือน สำหรับครอบครัวที่อยู่ใกล้เส้นความยากจน การขึ้นราคาเพียงเล็กน้อยอาจทำให้การไปโรงเรียนกลายเป็นการตัดสินใจที่ต้องแลกกับอาหาร การรักษาพยาบาล หรือรายได้จากการทำงาน

ตัวเลข 23.4 ล้านคน เป็นการคาดการณ์ในสถานการณ์รุนแรง ไม่ใช่จำนวนเด็กที่ตกอยู่ในความยากจนไปแล้ว ยูนิเซฟประเมินว่า หากความขัดแย้งและผลกระทบทางเศรษฐกิจยังดำเนินต่อไป เด็กอีกสูงสุด 23.4 ล้านคน อาจตกอยู่ในความยากจนทางการเงินภายในสิ้นปี 2026 การวิเคราะห์นี้ใช้ข้อมูลจากกว่า 167 ประเทศ และยูนิเซฟระบุว่าอย่างน้อย 80% ของจำนวนที่เพิ่มขึ้นอาจอยู่ในแอฟริกาและเอเชีย

จากช่องแคบฮอร์มุซถึงหน้าประตูโรงเรียน

ผลกระทบไม่ได้เกิดขึ้นในครั้งเดียว แต่สะสมเป็นทอด ๆ ดังนี้

1. เชื้อเพลิงแพงขึ้น ราคาพลังงานที่สูงขึ้นทำให้ต้นทุนการเกษตร ระบบชลประทาน ไฟฟ้า การขนส่งสินค้า ระบบขนส่งสาธารณะ และการเดินทางของครัวเรือนเพิ่มขึ้น
2. อาหารและปุ๋ยมีราคาแพงขึ้น ต้นทุนวัตถุดิบและค่าขนส่งที่สูงขึ้นอาจดันราคาอาหารหลัก และทำให้เงินจำนวนเท่าเดิมซื้อของได้น้อยลง
3. ครัวเรือนต้องตัดรายจ่าย ครอบครัวที่รับภาระไม่ไหวอาจลดมื้ออาหาร เลื่อนการรักษาพยาบาล หรือหยุดจ่ายค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับโรงเรียน เช่น ค่าเดินทาง เครื่องแบบ อุปกรณ์การเรียน และอาหารกลางวัน
4. งบประมาณภาครัฐตึงตัว ต้นทุนนำเข้าที่สูงขึ้นและกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ชะลอลงอาจลดพื้นที่ทางการคลังสำหรับเงินอุดหนุนโรงเรียน เงินเดือนครู อาหารในโรงเรียน โครงการโภชนาการ และสวัสดิการสังคม
5. ความช่วยเหลือส่งถึงผู้เดือดร้อนได้ยากขึ้น หน่วยงานด้านมนุษยธรรมต้องเผชิญต้นทุนโลจิสติกส์และแรงกดดันด้านเงินทุนที่สูงขึ้น ซึ่งอาจลดขอบเขตการช่วยเหลือด้านเงินสด อาหาร การรักษาภาวะทุพโภชนาการ และการศึกษา

สถานการณ์นี้แตกต่างจากการปิดโรงเรียนอย่างเป็นทางการ โรงเรียนอาจยังเปิดตามปกติ แต่เด็กมาเรียนน้อยลง มาโรงเรียนทั้งที่หิว หรือหยุดเรียนไปเลย เพราะค่าเดินทางและค่าใช้จ่ายในแต่ละวันแพงเกินกำลังครอบครัว ราคาน้ำมันที่เพิ่มขึ้นยังทำให้การเดินทางของครูและการดำเนินงานของระบบรถรับส่งนักเรียนมีต้นทุนสูงขึ้นด้วย

เมื่อความยากจนกลายเป็นวิกฤตการศึกษา

เมื่อครัวเรือนมีกำลังซื้อลดลง การศึกษามักเป็นหนึ่งในสิ่งที่ได้รับผลกระทบ เพราะค่าใช้จ่ายเกิดขึ้นทันที แต่ผลตอบแทนจากการเรียนจะเกิดขึ้นในระยะยาว ครอบครัวอาจยังต้องการให้ลูกเรียนต่อ แต่ไม่สามารถจ่ายค่าเดินทาง อุปกรณ์ อาหาร หรือค่าใช้จ่ายประจำวันได้ หากรายได้ลดลงอีก เด็กอาจถูกคาดหวังให้ทำงาน ดูแลน้อง หรือรับผิดชอบงานบ้านมากขึ้น

ความเสี่ยงไม่ได้เกิดขึ้นเหมือนกันกับเด็กทุกคน ภาวะเศรษฐกิจที่ตึงเครียดอาจเพิ่มโอกาสที่เด็กจะไม่ได้เข้าเรียนตั้งแต่ต้น ขาดเรียนเป็นประจำ หรือหลุดออกจากระบบการศึกษา โดยมีผลกระทบทางเพศภาวะที่แตกต่างกัน เด็กชายอาจถูกกดดันให้หารายได้ ส่วนเด็กหญิงอาจถูกดึงออกจากโรงเรียนเพื่อทำงานดูแลคนในบ้าน หรือเผชิญแรงกดดันให้แต่งงานเร็วขึ้น อย่างไรก็ตาม สิ่งเหล่านี้เป็นความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้น ไม่ใช่ผลลัพธ์ที่จะเกิดกับทุกครอบครัวอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

อันตรายสำคัญคือแรงกระแทกด้านราคาเพียงชั่วคราวอาจทิ้งความสูญเสียถาวรไว้เบื้องหลัง การขาดเรียนทำให้เกิดช่องว่างด้านการเรียนรู้ การได้รับอาหารไม่เพียงพอกระทบสุขภาพและสมาธิ ขณะที่การใช้แรงงานเด็กหรือการแต่งงานก่อนวัยทำให้การกลับเข้าสู่ระบบการศึกษายากขึ้น ยูนิเซฟเตือนว่าผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นอาจทำลายความก้าวหน้าหลายปีในการลดความยากจนของเด็ก

แอฟริกาและเอเชียอาจรับภาระหนักที่สุด

การประเมินของยูนิเซฟกระจุกตัวอยู่ในพื้นที่ที่ครัวเรือนจำนวนมากอยู่ใกล้เส้นความยากจนอยู่แล้ว ในบริบทเช่นนี้ รายได้ที่ลดลงเพียงเล็กน้อยหรือราคาสินค้าที่เพิ่มขึ้นไม่มาก อาจเพียงพอที่จะผลักครอบครัวให้ต่ำกว่าเกณฑ์ความยากจนทางการเงิน

ความเปราะบางดังกล่าวมีความสำคัญเป็นพิเศษในแอฟริกาและเอเชีย ซึ่งยูนิเซฟระบุว่าอาจมีเด็กอย่างน้อย 80% ของจำนวนที่ตกอยู่ในความยากจนเพิ่มขึ้นตามการคาดการณ์ในสถานการณ์รุนแรง ต้นทุนเชื้อเพลิง ปุ๋ย และอาหารนำเข้ากระทบทั้งกระเป๋าเงินของครอบครัวและบริการสาธารณะที่ครัวเรือนยากจนต้องพึ่งพา

บังกลาเทศเป็นตัวอย่างของแรงกดดันที่ซ้อนทับกัน การวิเคราะห์ของยูนิเซฟฉบับหนึ่งประเมินว่า หากความปั่นป่วนทางเศรษฐกิจยืดเยื้อ อาจมีประชาชนในบังกลาเทศอีกราว 1.2 ล้านคนตกอยู่ในความยากจน ขณะที่การคาดการณ์ทั่วโลกในสถานการณ์รุนแรงประเมินเด็กที่ได้รับผลกระทบไว้ที่ 23.4 ล้านคน

ส่วนในภาคเหนือของไนจีเรีย วิกฤตดังกล่าวกำลังซ้ำเติมความไม่มั่นคงทางอาหารและความเปราะบางที่มีอยู่เดิม เจ้าหน้าที่สาธารณสุขระบุว่าเด็กกลับมาขาดสารอาหารมากขึ้น และเชื่อมโยงสถานการณ์ที่เลวร้ายลงกับผลกระทบทางเศรษฐกิจต่อเนื่องจากสงครามในตะวันออกกลาง ภาวะทุพโภชนาการทำให้เด็กเรียนรู้และไปโรงเรียนได้ยากขึ้น ขณะที่ราคาอาหารและเชื้อเพลิงที่สูงขึ้นยิ่งลดความสามารถของครอบครัวในการรับมือ

ตัวเลข 23.4 ล้านคนมีความหมายอย่างไรต่อครอบครัว

ควรอ่านตัวเลขนี้ในฐานะสัญญาณเตือนเรื่องความเสี่ยง ไม่ใช่คำทำนายว่าเด็กทุกคนจะเผชิญผลลัพธ์แบบเดียวกัน ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนจำนวนเด็กที่อาจถูกจัดให้อยู่ในภาวะยากจนทางการเงินเพิ่มขึ้น หากสถานการณ์รุนแรงเกิดขึ้นจริง โดยการวิเคราะห์ยังชี้ว่าครัวเรือนจำนวนมากอยู่เหนือเส้นความยากจนเพียงเล็กน้อย จึงอ่อนไหวอย่างมากต่อเงินเฟ้อและการเติบโตของรายได้ที่ชะลอลง

สำหรับครอบครัว ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นได้ ได้แก่

• มื้ออาหารที่น้อยลงหรือมีคุณค่าทางโภชนาการลดลง
• ค่าเดินทางไปโรงเรียนที่จ่ายไม่ไหว
• การเลื่อนหรือหยุดการรักษาพยาบาล
• เด็กต้องเข้าสู่ตลาดแรงงานหรือรับภาระดูแลคนในครอบครัวเพิ่มขึ้น
• การมาเรียนไม่สม่ำเสมอหรือถอนตัวออกจากโรงเรียน
• การพึ่งพาหนี้สินหรือวิธีรับมืออื่น ๆ ที่อาจสร้างความเสียหายในระยะยาว

สำหรับเด็ก ความเสี่ยงไม่ได้มีเพียงความลำบากเฉพาะหน้า ความไม่มั่นคงทางอาหารที่ยืดเยื้อ บทเรียนที่ขาดหาย และการเข้าถึงบริการสุขภาพกับการศึกษาที่ลดลง อาจบั่นทอนรายได้ในอนาคตและทำให้หลุดพ้นจากความยากจนได้ยากขึ้น ยิ่งการหยุดชะงักของการเดินเรือ ราคาสินค้า และแรงกดดันด้านเงินทุนดำเนินต่อไปนานเท่าใด การตัดสินใจเพื่อประคองชีวิตในระยะสั้นก็มีโอกาสกลายเป็นความสูญเสียถาวรมากขึ้นเท่านั้น

บททดสอบของนโยบายคือการคุ้มครองบริการจำเป็น

ยูนิเซฟเรียกร้องให้รัฐบาลและสถาบันต่าง ๆ ปกป้องบริการสังคม ขยายมาตรการคุ้มครองทางสังคม และเพิ่มการสนับสนุนทางการเงิน เพื่อป้องกันไม่ให้เด็กจมลึกลงสู่ความยากจน การทำให้เด็กมีอาหารเพียงพอ ได้เข้าเรียน และเดินทางไปโรงเรียนได้จึงไม่ใช่ภารกิจที่แยกออกจากการรับมือทางเศรษฐกิจ แต่เป็นหนึ่งในบททดสอบที่สำคัญที่สุดของมาตรการเหล่านั้น

ท้ายที่สุด ผลกระทบทั่วโลกจากสงครามอิหร่านจะขึ้นอยู่กับว่าความปั่นป่วนยืดเยื้อนานเพียงใด และรัฐบาลกับหน่วยงานด้านมนุษยธรรมจะปกป้องครัวเรือนเปราะบางได้มีประสิทธิภาพแค่ไหน แต่การคาดการณ์ของยูนิเซฟทำให้เห็นเดิมพันอย่างชัดเจนว่า ความขัดแย้งในตะวันออกกลางสามารถส่งต่อต้นทุนผ่านตลาดพลังงานและการขนส่ง จนเด็กที่อยู่ห่างจากพื้นที่สู้รบต้องเป็นผู้เสียสละอาหาร การศึกษา หรืออนาคตของตนเอง