วิกฤตเชื้อเพลิงเครื่องบินโลก: ตัดเที่ยวบิน 75,000 เที่ยว ราคาพุ่ง จุดเปลี่ยนเดือนมิถุนายน

อุตสาหกรรมการบินทั่วโลกกำลังเผชิญกับวิกฤตที่รุนแรงที่สุดนับตั้งแต่ยุคโรคระบาด เมื่อสถานการณ์ฉุกเฉินด้านเชื้อเพลิงอากาศยาน (Jet Fuel) ซึ่งเกิดจากการปิดช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) ได้บีบให้สายการบินต่างๆ ต้องลดจำนวนเที่ยวบินและขึ้นราคาค่าโดยสารเป็นลูกโซ่

ย้อนกลับไปในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2026 ปฏิบัติการโจมตีอิหร่านร่วมกันระหว่างสหรัฐอเมริกาและอิสราเอลภายใต้รหัส "ปฏิบัติการมหาพิโรธ" (Operation Epic Fury) ซึ่งรวมถึงการลอบสังหารอยาตอลเลาะห์ อาลี คาไมนี (Ali Khamenei) ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน ได้จุดชนวนให้อิหร่านปิดล้อมช่องแคบฮอร์มุซในทันที ช่องแคบแห่งนี้เป็นจุดผ่านสำคัญที่ลำเลียงน้ำมันดิบมากถึงประมาณ 20% ของอุปทานรายวันทั่วโลก

ผ่านมากว่าสามเดือน ปริมาณเรือบรรทุกน้ำมันที่สัญจรผ่านช่องแคบนี้ยังคงลดลงกว่า 90% ส่งผลให้ราคาเชื้อเพลิงอากาศยานพุ่งสูงขึ้นโดยประมาณสองเท่าจากระดับก่อนเกิดความขัดแย้ง มาอยู่ที่ประมาณ 4.50 – 4.90 ดอลลาร์สหรัฐต่อแกลลอน สต็อกน้ำมันเครื่องบินของสหรัฐฯ ถูกคาดการณ์ว่าจะลดลงเหลือเพียงพอใช้ประมาณ 21 วัน ซึ่งเป็นระดับที่ต่ำที่สุดนับตั้งแต่ปี 1963 เลยทีเดียว

ในยุโรป ซึ่งนำเข้าเชื้อเพลิงอากาศยานประมาณหนึ่งในสามจากตะวันออกกลางเป็นหลัก สต็อกกำลังไหลลงสู่ระดับวิกฤตตามเกณฑ์ของสำนักงานพลังงานสากล (IEA) ที่ 23 วัน โดยบทวิเคราะห์จาก Goldman Sachs ได้ชี้ว่าเดือนมิถุนายนนี้คือจุดเปลี่ยนสำคัญ (Tipping Point)

สถานการณ์ฉุกเฉินนี้กลายเป็นหัวใจสำคัญในการประชุมสามัญประจำปีครั้งที่ 82 ของสมาคมขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศ (IATA) ซึ่งมีผู้บริหารระดับสูงของสายการบินและเจ้าหน้าที่รัฐกว่า 1,500 คนเข้าร่วม ณ เมืองรีโอเดจาเนโร ระหว่างวันที่ 6-8 มิถุนายนที่ผ่านมา โดยวาระการประชุมพุ่งเป้าไปที่การควบคุมต้นทุนเชื้อเพลิง การสร้างความยืดหยุ่นให้กับเครือข่ายเส้นทางบิน และความเสี่ยงที่ค่าโดยสารระยะไกลจะพุ่งสูงอย่างถาวร

จุดเริ่มต้นวิกฤต: ช่องแคบฮอร์มุซถูกปิดได้อย่างไร

ในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2026 สหรัฐอเมริกาและอิสราเอลได้เปิดฉากโจมตีทางอากาศครั้งใหญ่ต่ออิหร่าน โดยมุ่งเป้าไปที่สถานที่ทางทหาร, โรงงานนิวเคลียร์, และผู้นำระดับสูงของรัฐบาลเตหะราน ภายในชั่วโมงแรกของการโจมตี ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน อาลี คาไมนี ถูกสังหาร เพื่อเป็นการตอบโต้ อิหร่านได้ยิงขีปนาวุธและโดรนถล่มเป้าหมายต่างๆ ทั่วทั้งภูมิภาค พร้อมประกาศให้ช่องแคบฮอร์มุซเป็นเขตห้ามผ่าน

ทันใดนั้น การสัญจรทางเรือก็แทบจะเป็นอัมพาต ข้อมูลติดตามเรือระบุว่าปริมาณการสัญจรลดลงถึง 70% ในช่วงค่ำของวันที่ 28 กุมภาพันธ์ และลดลงมากกว่า 90% ในเวลาต่อมา

ณ ต้นเดือนมิถุนายน 2026 มีข้อตกลงหยุดยิงเบื้องต้นในระดับคณะเจรจา แต่ทั้งสองฝ่ายยังไม่ได้ลงนาม และช่องแคบก็ยังไม่เปิด

สายการบินใหญ่ทั่วโลกปรับลดกำลังการผลิต

สายการบินทั่วโลกได้ตัดเที่ยวบินออกจากตารางฤดูร้อนปี 2026 ไปแล้วกว่า 75,000 เที่ยว และมีเที่ยวบินระหว่างประเทศกว่า 150,000 เที่ยวที่ถูกยกเลิกระหว่างเดือนมีนาคมถึงมิถุนายน การลดเที่ยวบินนี้ครอบคลุมทุกภูมิภาคหลักๆ

เอมิเรตส์ (Emirates) ได้ปรับลดตารางบินในเดือนมิถุนายนลงถึง 16% ซึ่งหมายถึงการตัดที่นั่งออกจากตลาดประมาณ 480,000 ถึง 500,000 ที่นั่ง ศูนย์กลางการบินในภูมิภาคอ่าวเปอร์เซีย ซึ่งพึ่งพาห่วงโซ่อุปทานเชื้อเพลิงในพื้นที่อย่างมาก ได้รับผลกระทบหนักที่สุด

ลุฟท์ฮันซ่า กรุ๊ป (Lufthansa Group) ประกาศยกเลิกเที่ยวบินถึง 20,000 เที่ยวภายในระยะเวลาหกเดือน ซึ่งถือเป็นการตัดลดครั้งใหญ่ที่สุด คิดเป็นการลดเที่ยวบินลงประมาณ 11% จากศูนย์กลางที่แฟรงค์เฟิร์ตและมิวนิกไปจนถึงเดือนตุลาคม พร้อมกันนี้ยังสั่งจอดเครื่องบินระยะใกล้ไว้ 27 ลำ

เคแอลเอ็ม (KLM) สายการบินแห่งชาติเนเธอร์แลนด์ ยกเลิกเที่ยวบินในยุโรปกว่า 150 เที่ยว โดยระบุว่าเส้นทางเหล่านี้ "ไม่คุ้มค่าในการดำเนินการอีกต่อไป" เนื่องจากต้นทุนน้ำมันก๊าดที่สูงขึ้น

แอร์แคนาดา (Air Canada) เตรียมหยุดให้บริการ 4 จาก 38 เที่ยวบินต่อวันไปยังนิวยอร์กระหว่างวันที่ 1 มิถุนายน ถึง 25 ตุลาคม ระงับเส้นทางกัวดาลาฮารา-มอนทรีออลที่วางแผนไว้ และยกเลิกเที่ยวบินภายในประเทศระหว่างฟอร์ตแมคเมอร์เรย์และแวนคูเวอร์ โฆษกของสายการบินกล่าวว่าเส้นทางที่ให้ผลกำไรต่ำนั้น "ไม่คุ้มทุนอีกต่อไป" เมื่อราคาเชื้อเพลิงเพิ่มขึ้นสองเท่า

ผู้โดยสารต้องจ่ายแพงขึ้นแค่ไหน?

ราคาเชื้อเพลิงอากาศยานที่พุ่งสูงขึ้นเกือบสองเท่า ทำให้สายการบินต้องผลักภาระต้นทุนมายังผู้โดยสารผ่านการขึ้นราคาค่าโดยสารและค่าธรรมเนียมพิเศษ สายการบินทั่วเอเชีย โอเชียเนีย และยุโรปต่างพากันเพิ่มค่าธรรมเนียมเชื้อเพลิง (Fuel Surcharges) หรือปรับราคาค่าโดยสารพื้นฐานขึ้น

แอร์ฟรานซ์และเคแอลเอ็มเรียกเก็บค่าธรรมเนียมเส้นทางบินระยะไกลในอัตรา 100 ยูโร สำหรับเส้นทางไปเอเชีย, แอฟริกา และตะวันออกกลาง และ 70 ยูโรสำหรับอเมริกาเหนือ

คำเตือนสต็อกน้ำมันเดือนมิถุนายนในยุโรป: จุดเปลี่ยนสำคัญมาถึงแล้ว

นอกเหนือจากราคาที่สูงขึ้นแล้ว ยุโรปกำลังเผชิญกับโอกาสที่จะเกิดการขาดแคลนเชื้อเพลิงทางกายภาพ สภาสนามบินนานาชาติประจำยุโรป (ACI Europe) ได้ออกมาเตือนว่าสนามบินในยุโรปเสี่ยงต่อการขาดแคลนเชื้อเพลิงอากาศยาน "ในระดับระบบ" หากช่องแคบยังไม่เปิดเต็มรูปแบบภายในสามสัปดาห์

บทวิเคราะห์ของ Goldman Sachs คาดการณ์ว่าสต็อกในยุโรปจะลดลงต่ำกว่าเกณฑ์วิกฤต 23 วันของ IEA ในเดือนมิถุนายน ซึ่งเป็นช่วงที่ความต้องการเดินทางช่วงฤดูร้อนพุ่งสูงกว่าระดับเดือนมีนาคมถึง 40% นักวิเคราะห์คาดการณ์ว่ากำลังการผลิตในเส้นทางยุโรป-เอเชียอาจลดลง 30-50% ภายในเดือนมิถุนายนนี้

ผลกระทบต่อเนื่องที่มากกว่าแค่เชื้อเพลิง

ผลกระทบขยายวงกว้างไปไกลกว่าต้นทุนเชื้อเพลิงและการยกเลิกเที่ยวบิน สายการบินต้องบินอ้อมเส้นทางที่ยาวขึ้นเพื่อหลีกเลี่ยงเขตความขัดแย้งและน่านฟ้าตะวันออกกลางที่ถูกปิด ซึ่งเป็นการเพิ่มการเผาผลาญเชื้อเพลิงและต้นทุนการดำเนินงาน การส่งมอบเครื่องบินใหม่ต้องเผชิญกับความล่าช้า

สำหรับนักเดินทาง ข้อมูลที่มีอยู่บ่งชี้ชัดเจนว่า: มีเที่ยวบินน้อยลง, ราคาแพงขึ้น, และมีความเป็นไปได้สูงที่จะถูกยกเลิกเที่ยวบินในนาทีสุดท้าย เมื่อจุดสูงสุดของฤดูกาลท่องเที่ยวฤดูร้อนปะทะเข้ากับสต็อกเชื้อเพลิงที่ร่อยหรอลงทุกที