Cannes เรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกับ AI แต่ต้องอยู่ภายใต้การกำกับของมนุษย์

อุตสาหกรรมภาพยนตร์ที่เกี่ยวข้องกับเทศกาลภาพยนตร์เมืองคานส์ (Cannes Film Festival) กำลังเปลี่ยนท่าทีต่อปัญญาประดิษฐ์อย่างเห็นได้ชัด จากเดิมที่มองว่าเป็นภัยคุกคามต่อความเป็นศิลปะของภาพยนตร์ ไปสู่การมองว่าเป็นเครื่องมือทางเทคนิคที่ช่วยทำงานได้เร็วขึ้นและต้นทุนถูกลง

อย่างไรก็ตาม การยอมรับนี้ไม่ได้หมายความว่า AI จะเข้ามาแทนที่มนุษย์ทั้งหมด วงการภาพยนตร์ยังคงพยายามกำหนด “เส้นแบ่ง” เพื่อรักษาบทบาทของผู้สร้างสรรค์ที่เป็นมนุษย์เอาไว้ โดยเฉพาะในเวทีประกวดระดับสูงของเทศกาล

จากการต่อต้านสู่การยอมรับแบบระมัดระวัง

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ผู้กำกับและคนทำหนังจำนวนมากแสดงความกังวลต่อ generative AI เพราะกลัวว่าจะกระทบต่อแรงงานสร้างสรรค์และอัตลักษณ์ของศิลปะภาพยนตร์ แต่การพูดคุยในงานที่เกี่ยวข้องกับเทศกาลคานส์เริ่มสะท้อนมุมมองที่เป็นจริงมากขึ้นว่า AI น่าจะกลายเป็นส่วนหนึ่งของการทำหนังในอนาคต ไม่ว่าจะชอบหรือไม่ก็ตาม

เวทีเสวนาและกิจกรรมต่าง ๆ ที่จัดควบคู่กับเทศกาลเริ่มพูดถึงวิธีนำ AI มาใช้ในขั้นตอนการทำงาน ตั้งแต่การเตรียมงานก่อนถ่ายทำ ไปจนถึงการตัดต่อและการตลาด ทำให้ผู้สร้างจำนวนมากหันมาใช้แนวทาง “รับมาใช้ แต่ควบคุมบทบาท” แทนการต่อต้านอย่างสิ้นเชิง

ถึงอย่างนั้น การถกเถียงยังไม่จบ หลายคนยังตั้งคำถามว่า AI จะช่วยเพิ่มพลังความคิดสร้างสรรค์ หรือจะค่อย ๆ ทำให้เสียงของผู้กำกับและศิลปินลดความสำคัญลง

ผลกระทบที่เห็นชัดที่สุด: ต้นทุนและเวลา

ผลกระทบที่ชัดเจนที่สุดของ AI ในวงการภาพยนตร์ตอนนี้คือเรื่องเศรษฐศาสตร์ของการผลิต เทคโนโลยีที่ช่วยสร้างภาพเอฟเฟกต์ ออกแบบฉาก หรือเร่งกระบวนการตัดต่อ สามารถลดงบประมาณและระยะเวลาได้อย่างมาก

ผู้กำกับชาวฝรั่งเศส Xavier Gens ยกตัวอย่างจากภาพยนตร์ Netflix เรื่อง Under Paris โดยระบุว่า หากใช้เครื่องมือ AI รุ่นใหม่ เขาอาจลดงบเอฟเฟกต์จากประมาณ 4 ล้านยูโร เหลือราว 2 ล้านยูโร และทำงานที่เคยใช้เวลาประมาณหนึ่งปีให้เสร็จได้ในราวสามเดือน

สำหรับผู้สร้างภาพยนตร์ โดยเฉพาะโปรเจกต์งบจำกัด ตัวเลขแบบนี้ถือว่าน่าสนใจมาก เพราะช่วยให้ทีมขนาดเล็กสร้างฉากและเอฟเฟกต์ที่เคยต้องใช้สตูดิโอใหญ่ได้

AI ถูกนำมาใช้ตรงไหนในกระบวนการสร้างหนัง

จนถึงตอนนี้ การนำ AI มาใช้ส่วนใหญ่ยังอยู่ในงานด้านเทคนิคหรือขั้นตอนที่ต้องทำซ้ำ ๆ มากกว่าจะเป็นการตัดสินใจเชิงสร้างสรรค์หลัก ตัวอย่างการใช้งานที่เริ่มพบมากขึ้น ได้แก่

• การสร้างภาพตัวอย่าง (pre‑visualization) และคอนเซปต์อาร์ต
• การเร่งกระบวนการทำวิชวลเอฟเฟกต์
• การสร้างฉากหรือพื้นหลังดิจิทัล
• การปรับปรุงคุณภาพภาพและการคอมโพสิต
• การพากย์เสียงและการแปลภาษาเพื่อฉายในหลายประเทศ
• การทำ digital de‑aging หรือปรับการแสดงของนักแสดง

แนวคิดหลักคือใช้ AI เป็นเครื่องมือช่วยใน pipeline การผลิตภาพยนตร์แบบดั้งเดิม มากกว่าจะให้ AI เข้ามาแทนผู้กำกับ คนเขียนบท หรือนักแสดง

เส้นแบ่งของคานส์: AI ช่วยได้ แต่ห้ามเป็นผู้สร้างหลัก

แม้ AI จะเริ่มถูกใช้ในกระบวนการผลิตมากขึ้น แต่เทศกาลคานส์ยังคงตั้งกฎเพื่อปกป้องบทบาทของมนุษย์ในงานศิลปะภาพยนตร์

รายงานเกี่ยวกับเทศกาลปี 2026 ระบุว่า ภาพยนตร์ที่ใช้ generative AI เป็น “เครื่องมือสร้างสรรค์หลัก” เช่น การให้ AI เขียนบท สร้างภาพหลัก หรือสร้างการแสดงของตัวละคร จะไม่สามารถเข้าชิงรางวัล Palme d’Or หรือแข่งขันในสายหลักของเทศกาลได้

กฎนี้จึงแยกความแตกต่างระหว่าง

• ภาพยนตร์ที่ใช้ AI ช่วยทำงาน
• ภาพยนตร์ที่ให้ AI เป็นผู้สร้างหลัก

โปรเจกต์แบบแรกยังสามารถเข้าร่วมเทศกาลหรือกิจกรรมอื่น ๆ ได้ แต่แบบหลังจะถูกจำกัดจากรางวัลระดับสูง

การถกเถียงที่กว้างกว่าคานส์

สิ่งที่เกิดขึ้นในคานส์สะท้อนการถกเถียงระดับโลกเกี่ยวกับอนาคตของอุตสาหกรรมภาพยนตร์

ฝ่ายที่สนับสนุนมองว่า AI อาจช่วย “ทำให้การทำหนังเป็นประชาธิปไตยมากขึ้น” เพราะการลดต้นทุนและเวลาการผลิตเปิดโอกาสให้ทีมเล็ก ๆ สร้างผลงานที่เคยเป็นไปไม่ได้ อีกทั้งยังช่วยลดงานเทคนิคที่ซ้ำซ้อน เพื่อให้ศิลปินโฟกัสกับการเล่าเรื่องมากขึ้น

ในทางกลับกัน ฝ่ายวิจารณ์กังวลว่า AI อาจลอกเลียนสไตล์ของศิลปินโดยไม่ได้รับค่าตอบแทน ลดจำนวนงานในสาย VFX และโพสต์โปรดักชัน หรือทำให้เส้นแบ่งระหว่างการแสดงของมนุษย์กับภาพที่สร้างโดยคอมพิวเตอร์เลือนลาง

อนาคตแบบ “สองเส้นทาง” ของ AI ในวงการหนัง

ภาพรวมทั้งหมดชี้ให้เห็นแนวโน้มของระบบสองเส้นทางในอุตสาหกรรมภาพยนตร์

ฝั่งหนึ่งคือการผลิตเชิงพาณิชย์และหนังอิสระที่เริ่มทดลองใช้ AI มากขึ้นในทุกขั้นตอนของการทำงาน โดยเฉพาะจุดที่ช่วยประหยัดเวลาและงบประมาณ

อีกฝั่งคือเทศกาลภาพยนตร์และเวทีรางวัลระดับโลกอย่างคานส์ ที่พยายามรักษาแนวคิดของ “ภาพยนตร์ที่ขับเคลื่อนโดยมนุษย์” เอาไว้

สมดุลระหว่างสองแนวทางนี้—ใช้ AI เป็นเครื่องมือ แต่ไม่ใช่ผู้สร้างหลัก—ดูเหมือนจะเป็นข้อตกลงชั่วคราวที่วงการภาพยนตร์กำลังปรับตัวอยู่ในปัจจุบัน และเมื่อเทคโนโลยีพัฒนาไป เส้นแบ่งระหว่าง “ผู้ช่วย” กับ “ผู้สร้าง” ก็น่าจะยังเป็นประเด็นถกเถียงต่อไปในอนาคตของภาพยนตร์