ปัญญาประดิษฐ์หรือ AI เริ่มเข้ามาอยู่ในกระบวนการทำภาพยนตร์หลายขั้นตอนแล้ว แต่ในเวทีสนทนาของ เทศกาลภาพยนตร์เมืองคานส์ (Cannes Film Festival) ล่าสุด เทคโนโลยีนี้กลายเป็นประเด็นใหญ่ที่จุดชนวนคำถามสำคัญว่า
ในอนาคต “ผู้สร้างภาพยนตร์” จะยังเป็นมนุษย์อยู่หรือไม่
ผู้กำกับ นักแสดง และผู้เขียนบทแบ่งออกเป็นสองฝ่ายชัดเจน บางคนมองว่า AI คือเครื่องมือใหม่ที่ช่วยลดต้นทุนและเร่งการผลิต แต่บางคนมองว่ามันกำลังคุกคามหัวใจของศิลปะภาพยนตร์
ฝ่ายต่อต้าน: ความคิดสร้างสรรค์ต้องมาจากมนุษย์
หนึ่งในเสียงที่ชัดเจนที่สุดมาจากนักแสดงและผู้สร้างภาพยนตร์ Seth Rogen ซึ่งวิจารณ์การใช้ AI เขียนบทอย่างตรงไปตรงมา
เขากล่าวว่า หากสัญชาตญาณแรกของนักเขียนคือใช้ AI สร้างเรื่องหรือบทภาพยนตร์
“คุณไม่ควรเป็นนักเขียน และควรไปทำอย่างอื่นแทน” ![]()
คำพูดนี้สะท้อนความกังวลของนักเขียน นักแสดง และผู้กำกับจำนวนมากที่มองว่า
- การเล่าเรื่องเกิดจากประสบการณ์และอารมณ์ของมนุษย์
- อัลกอริทึมไม่สามารถแทนที่มุมมองและความหมายทางศิลปะได้
อีกประเด็นที่หลายคนกังวลคือ ผลกระทบต่ออาชีพในวงการ เช่น นักพากย์ นักแปล หรือแม้แต่นักแสดง ที่อาจถูกสร้างเสียงหรือภาพจำลองด้วย AI ได้ในอนาคต
ผู้อำนวยการเทศกาล Cannes อย่าง Thierry Frémaux ยอมรับว่าความกังวลเหล่านี้มีจริง และยืนยันว่าเทศกาลยังยืนอยู่ข้างศิลปิน นักเขียนบท และนักแสดงในอุตสาหกรรม ![]()
ฝ่ายที่มองโลกตามจริง: AI คือเครื่องมือใหม่ของกองถ่าย
ในอีกด้านหนึ่ง ผู้สร้างภาพยนตร์บางคนไม่ได้มอง AI ว่าเป็นภัย แต่เป็น เทคโนโลยีอีกชั้นหนึ่งในกระบวนการผลิต คล้ายกับการเปลี่ยนจากเทคนิคพิเศษแบบดั้งเดิมไปสู่ CGI ในอดีต
ผู้กำกับชาวฝรั่งเศส Xavier Gens ยกตัวอย่างจากภาพยนตร์ Netflix ของเขา Under Paris ว่า หากใช้ AI ในงานเอฟเฟกต์ภาพ
- งบประมาณ VFX อาจลดจากประมาณ 4 ล้านยูโร เหลือราว 2 ล้านยูโร
- ระยะเวลาการผลิตอาจลดจาก หนึ่งปี เหลือเพียงประมาณสามเดือน
![]()
สำหรับกลุ่มนี้ AI ไม่ได้มาแทนผู้สร้าง แต่ช่วยเร่งขั้นตอนเทคนิค เช่น
- การสร้างเอฟเฟกต์ภาพ (VFX)
- การตัดต่อและโพสต์โปรดักชัน
- การพากย์หรือแปลภาษา
- การจัดการเวิร์กโฟลว์การผลิต
ผู้สนับสนุนเชื่อว่าเทคโนโลยีแบบนี้อาจช่วยให้ สตูดิโอเล็กหรือผู้สร้างหนังอิสระ ทำโปรเจกต์ที่ทะเยอทะยานได้ในงบที่ต่ำลง
Cannes พยายามวางเส้นแบ่ง
แทนที่จะห้าม AI อย่างเด็ดขาด เทศกาล Cannes ดูเหมือนกำลังสร้างความแตกต่างระหว่าง
- AI ที่ช่วยงานผลิต
- กับ AI ที่เป็นผู้สร้างหลักของภาพยนตร์
รายงานระบุว่า Cannes ไม่ได้แบนการใช้ AI ทั้งหมด แต่ภาพยนตร์ที่การเขียนบท การกำกับ หรือการแสดงถูกขับเคลื่อนโดย generative AI เป็นหลัก จะไม่สามารถแข่งขันชิงรางวัล Palme d’Or ได้ ![]()
นอกจากนี้ Thierry Frémaux ยังเสนอแนวคิดที่น่าสนใจ คือการสร้าง ป้ายรับรองภาพยนตร์ที่ไม่ได้ใช้ AI คล้ายฉลาก “ออร์แกนิก” ในอาหารหรือไวน์ ![]()
แนวคิดนี้ไม่ได้ห้ามภาพยนตร์ที่ใช้ AI แต่จะช่วยให้ผู้ชมและเทศกาลต่าง ๆ สามารถรู้ได้ว่าผลงานใดถูกสร้างโดยกระบวนการของมนุษย์ล้วน
Oscars ก็เริ่มกำหนดกติกา
ฝั่งสถาบัน Academy of Motion Picture Arts and Sciences ซึ่งจัดงาน Academy Awards (Oscars) ก็เริ่มกำหนดกฎเกี่ยวกับ AI อย่างเป็นทางการ
กฎใหม่ระบุว่า
- บทภาพยนตร์ต้อง เขียนโดยมนุษย์ จึงจะมีสิทธิ์เข้าชิงรางวัลบท
![]()
- การเสนอชื่อด้านการแสดงต้องเป็น การแสดงโดยมนุษย์จริง และได้รับความยินยอมจากผู้แสดง
![]()
อย่างไรก็ตาม Academy ไม่ได้ห้ามการใช้ AI ในทุกส่วนของการผลิต
AI ยังสามารถใช้ได้ในด้านเทคนิค เช่น
- visual effects
- เสียง
- การตัดต่อ
แนวทางนี้สะท้อนจุดยืนเดียวกับการถกเถียงที่ Cannes คือ ยอมรับ AI ในฐานะเครื่องมือ แต่ยังปกป้องความเป็นเจ้าของงานสร้างสรรค์ของมนุษย์
คำถามใหญ่ของยุคใหม่
ความขัดแย้งที่เกิดขึ้นใน Cannes สะท้อนการเปลี่ยนแปลงที่กำลังเกิดขึ้นทั่ววงการบันเทิง
คำถามไม่ได้อยู่ที่ว่า AI จะเข้ามาในภาพยนตร์หรือไม่ — เพราะมันเข้ามาแล้ว
คำถามที่แท้จริงคือ เส้นแบ่งควรอยู่ตรงไหน ระหว่าง
- งานศิลปะที่มนุษย์สร้าง
- เทคโนโลยีที่ช่วยงานสร้าง
- และผลงานที่ถูกสร้างโดยระบบอัตโนมัติ
แนวโน้มที่กำลังเกิดขึ้นในเทศกาลภาพยนตร์และเวทีรางวัลระดับโลกดูเหมือนจะเลือก ทางสายกลาง: เปิดรับเทคโนโลยี แต่ยังคงปกป้องบทบาทของมนุษย์ที่เป็นหัวใจของการเล่าเรื่องในภาพยนตร์
ในระยะยาว กฎและแนวคิดที่กำลังถูกกำหนดในวันนี้ อาจเป็นสิ่งที่กำหนดว่า ผู้ชมในอนาคตจะมองความแตกต่างระหว่าง
“ภาพยนตร์ที่สร้างด้วยเทคโนโลยี” และ “ภาพยนตร์ที่ถูกสร้างโดยเทคโนโลยี” อย่างไร
