ทำไมนาโต้กำลังชั่งน้ำหนักภารกิจในช่องแคบฮอร์มุซ

เจ้าหน้าที่ขององค์การสนธิสัญญาป้องกันแอตแลนติกเหนือ (NATO) เริ่มหารือกันว่าพันธมิตรควรมีบทบาทในการรักษาความปลอดภัยการเดินเรือผ่าน ช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) หรือไม่ ซึ่งเป็นหนึ่งในจุดยุทธศาสตร์ทางทะเลที่สำคัญที่สุดของระบบพลังงานโลก

แนวคิดดังกล่าวยังอยู่ในขั้นเริ่มต้น ผู้นำทางทหารระบุว่ากำลังเพียงแค่ประเมินทางเลือกเท่านั้น ยังไม่มีการวางแผนปฏิบัติการจริง และหากจะเกิดภารกิจขึ้นได้ ต้องได้รับความเห็นชอบทางการเมืองจากสมาชิกนาโต้ทั้งหมดก่อน

การถกเถียงนี้สะท้อนว่า หากการเดินเรือในช่องแคบแคบแห่งนี้หยุดชะงัก ผลกระทบสามารถลุกลามไปสู่เศรษฐกิจโลกได้อย่างรวดเร็ว ทำให้รัฐบาลพันธมิตรต้องเริ่มชั่งน้ำหนักตัวเลือกทางทหาร แม้จะยังมีความเห็นต่างภายในกลุ่ม

นาโต้เริ่มพูดคุยถึงภารกิจในช่องแคบฮอร์มุซ

รายงานหลายฉบับระบุว่า NATO กำลังพิจารณาว่าอาจ ช่วยให้เรือพาณิชย์เดินทางผ่านช่องแคบฮอร์มุซได้อย่างปลอดภัย หากสถานการณ์การหยุดชะงักของเส้นทางเดินเรือยังคงดำเนินต่อไปจนถึงต้นเดือนกรกฎาคม

แนวคิดหลักคือการคุ้มกันการขนส่งทางทะเลในเส้นทางที่เป็นทางออกหลักของการส่งออกพลังงานจากอ่าวเปอร์เซีย ปัจจุบันมีบางประเทศสมาชิกสนับสนุนการสำรวจแนวคิดนี้ แต่พันธมิตรยังไม่สามารถบรรลุฉันทามติ และยังไม่มีการอนุมัติภารกิจอย่างเป็นทางการ

ประเด็นนี้คาดว่าจะถูกหยิบยกขึ้นหารือในการประชุมสุดยอดผู้นำนาโต้ที่ กรุงอังการา ประเทศตุรกี ระหว่างวันที่ 7–8 กรกฎาคม ซึ่งอาจเป็นจุดชี้ขาดว่าพันธมิตรจะเดินหน้าหรือไม่

ผู้บัญชาการทหารสูงสุดของนาโต้พูดว่าอย่างไร

พล.อ.อเล็กซัส กรินเควิช (Alexus Grynkewich) แห่งกองทัพอากาศสหรัฐ ซึ่งดำรงตำแหน่ง ผู้บัญชาการทหารสูงสุดของนาโต้ในยุโรป (SACEUR) ย้ำว่าการพูดคุยยังห่างไกลจากการเริ่มภารกิจจริง

เขาระบุว่าพันธมิตรเพียงกำลังพิจารณาว่าจะมีบทบาทอย่างไรได้บ้าง แต่ ยังไม่มีการวางแผนทางทหาร เนื่องจากยังไม่ได้รับคำสั่งทางการเมือง

กรินเควิชอธิบายลำดับขั้นชัดเจนว่า ผู้นำประเทศสมาชิกต้องตัดสินใจก่อนว่านาโต้ควรเข้ามามีบทบาทหรือไม่ และ หลังจากนั้นเท่านั้นที่ฝ่ายทหารจะเริ่มวางแผนปฏิบัติการ

ทางเลือกทางทหารที่กำลังถูกพูดถึง

แม้ยังไม่มีแผนละเอียด แต่การหารือเบื้องต้นมุ่งไปที่วิธีการช่วยฟื้นฟูความปลอดภัยในการเดินเรือ หากการหยุดชะงักยังดำเนินต่อไป

ตัวเลือกที่ถูกกล่าวถึง ได้แก่

• การคุ้มกันเรือบรรทุกสินค้าและเรือบรรทุกน้ำมันที่ผ่านช่องแคบ
• การลาดตระเวนทางทะเลเพื่อป้องปรามการโจมตีเรือ
• ภารกิจสนับสนุน เช่น การเฝ้าระวัง การข่าว หรือการประสานงานกับกองกำลังนานาชาติที่มีอยู่

เป้าหมายของภารกิจลักษณะนี้มีแนวโน้มจะเป็น การทำให้เส้นทางเดินเรือปลอดภัยสำหรับเรือพาณิชย์ มากกว่าการดำเนินปฏิบัติการรบโดยตรง ซึ่งสะท้อนความระมัดระวังของพันธมิตรในการหลีกเลี่ยงการยกระดับความขัดแย้ง

ประเทศยุโรปบางประเทศเริ่มเคลื่อนกำลังแล้ว

แม้จะยังไม่มีภารกิจนาโต้อย่างเป็นทางการ แต่พันธมิตรยุโรปบางประเทศได้เริ่มส่งกำลังเข้าสู่ภูมิภาคในกรอบความร่วมมือหลายชาติ

รายงานระบุว่า

• ฝรั่งเศส มีการจัดกำลังเรือบรรทุกเครื่องบินและกองเรือโจมตี
• สหราชอาณาจักร ส่งเรือพิฆาตเข้าพื้นที่
• อิตาลี เคลื่อนเรือกวาดทุ่นระเบิดเข้าใกล้ภูมิภาคมากขึ้น

การเคลื่อนไหวเหล่านี้อาจกลายเป็นฐานกำลังสำหรับภารกิจรักษาความปลอดภัยทางทะเล หากพันธมิตรตกลงร่วมกันในภายหลัง

ทำไมช่องแคบฮอร์มุซจึงสำคัญต่อโลก

เหตุผลที่ประเด็นนี้ถูกจับตาอย่างใกล้ชิด เพราะช่องแคบฮอร์มุซมีบทบาทมหาศาลต่อระบบพลังงานโลก

สำนักงานสารสนเทศด้านพลังงานของสหรัฐ (EIA) ระบุว่า ช่องแคบนี้เป็น จุดคอขวดการขนส่งน้ำมันที่สำคัญที่สุดของโลก

ข้อมูลสำคัญ ได้แก่

• ในปี 2024 มีน้ำมันประมาณ 20 ล้านบาร์เรลต่อวัน ผ่านช่องแคบนี้
• คิดเป็นราว 20% ของการบริโภคน้ำมันทั่วโลก
• ประมาณ หนึ่งในห้าของการค้าก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ก็ผ่านเส้นทางเดียวกัน

ช่องแคบแห่งนี้เชื่อม อ่าวเปอร์เซียกับอ่าวโอมานและทะเลอาหรับ จึงเป็นทางออกหลักของการส่งออกพลังงานจากประเทศผู้ผลิตในตะวันออกกลาง

หากเส้นทางนี้ถูกปิดกั้นหรือหยุดชะงักเป็นเวลานาน ราคาพลังงาน เส้นทางการขนส่ง และความมั่นคงด้านพลังงานของหลายภูมิภาค ตั้งแต่เอเชีย ยุโรป ไปจนถึงส่วนอื่นของโลก อาจได้รับผลกระทบทันที

อุปสรรคทางการเมืองที่อาจทำให้ภารกิจไม่เกิดขึ้น

แม้จะมีตัวเลือกทางทหาร แต่การอนุมัติภารกิจนาโต้ไม่ใช่เรื่องง่าย

อุปสรรคสำคัญมีอย่างน้อยสองประการ

1. ต้องได้รับความเห็นชอบจากสมาชิกทั้งหมด
การเปิดภารกิจของนาโต้ต้องได้รับการอนุมัติจากทั้ง 32 ประเทศสมาชิก และมีรายงานว่าบางประเทศได้แสดงความกังวลหรือคัดค้านแล้ว

2. ความเห็นต่างเรื่องบทบาทของนาโต้
รัฐบาลยุโรปบางประเทศมองว่าวิกฤตนี้อยู่นอกขอบเขตทางภูมิศาสตร์ของนาโต้ และกังวลว่าการเข้าไปมีบทบาทอาจทำให้พันธมิตรเข้าไปพัวพันกับสงครามในภูมิภาค

ความเห็นต่างเหล่านี้หมายความว่า แม้หลายประเทศจะสนับสนุน แต่ หากไม่มีฉันทามติจากทุกสมาชิก ภารกิจอย่างเป็นทางการก็ไม่สามารถเกิดขึ้นได้

สิ่งที่ต้องจับตาต่อไป

ขณะนี้การมีส่วนร่วมของนาโต้ยังคงเป็นเพียงแนวคิดในระดับการหารือ ผู้บัญชาการทหารย้ำว่ายังไม่สามารถเริ่มวางแผนปฏิบัติการได้ จนกว่ารัฐบาลประเทศสมาชิกจะให้ทิศทางทางการเมือง

ดังนั้น การประชุมสุดยอดนาโต้ที่กรุงอังการาในวันที่ 7–8 กรกฎาคม อาจกลายเป็นช่วงเวลาสำคัญ หากการหยุดชะงักของการเดินเรือยังดำเนินต่อไปและประเทศสมาชิกสามารถหาฉันทามติร่วมกันได้ พันธมิตรอาจเริ่มก้าวจากการหารือไปสู่การวางแผนภารกิจจริง

แต่หากความเห็นต่างยังคงอยู่ ความปลอดภัยในช่องแคบฮอร์มุซอาจยังคงต้องพึ่งพาการส่งกำลังของแต่ละประเทศหรือพันธมิตรเฉพาะกิจ มากกว่าภารกิจอย่างเป็นทางการของนาโต้