ญี่ปุ่นกำลังป้องกันค่าเงินเยนอย่างไร และเหตุใดการขายพันธบัตรสหรัฐอาจทำให้สถานการณ์แย่ลง

ค่าเงินเยนที่อ่อนค่าลงอย่างต่อเนื่องทำให้รัฐบาลญี่ปุ่นต้องใช้มาตรการแทรกแซงในตลาดเงินตราเพื่อชะลอการอ่อนค่า อย่างไรก็ตาม แม้ญี่ปุ่นจะมีเงินสำรองมหาศาล แต่เครื่องมือบางอย่าง—โดยเฉพาะการขายพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐ—อาจสร้างผลกระทบที่ย้อนกลับมาทำให้เยนอ่อนค่ามากขึ้นได้

ญี่ปุ่นป้องกันค่าเงินเยนอย่างไร

วิธีหลักคือการ แทรกแซงตลาดแลกเปลี่ยนเงินตรา (foreign‑exchange intervention) โดยหน่วยงานรัฐจะขายสินทรัพย์สกุลดอลลาร์จากเงินสำรอง แล้วนำดอลลาร์ไปซื้อเงินเยนในตลาดโลก การทำเช่นนี้ช่วยกดค่า USD/JPY ให้ลดลงและบังคับให้นักเก็งกำไรที่เดิมพันว่าเยนจะอ่อนค่าต้องทบทวนสถานะของตน

ในทางปฏิบัติ ธนาคารกลางญี่ปุ่น (Bank of Japan) เป็นผู้ดำเนินการซื้อขายในตลาด แต่ทำตามคำสั่งของกระทรวงการคลังญี่ปุ่น ซึ่งเป็นหน่วยงานที่มีอำนาจตัดสินใจด้านการแทรกแซงค่าเงิน

ญี่ปุ่นมีทรัพยากรทางการเงินมากพอสำหรับภารกิจนี้ ข้อมูล ณ เดือนเมษายน 2026 ระบุว่าประเทศมี สินทรัพย์สำรองระหว่างประเทศประมาณ 1.38 ล้านล้านดอลลาร์ และในจำนวนนั้นมี เงินสำรองสกุลต่างประเทศประมาณ 1.17 ล้านล้านดอลลาร์ ที่สามารถนำมาใช้ในการแทรกแซงค่าเงินได้

การแทรกแซงบางครั้งใช้เงินจำนวนมหาศาล ตัวอย่างในอดีต เจ้าหน้าที่ญี่ปุ่นเคยใช้เงินประมาณ 62 พันล้านดอลลาร์ภายในเดือนเดียว เพื่อชะลอการอ่อนค่าของเยน

อย่างไรก็ตาม โดยทั่วไปมาตรการเหล่านี้มีเป้าหมายเพื่อหยุดการเคลื่อนไหวที่รวดเร็วหรือผิดปกติ มากกว่าจะพยายามกำหนดระดับค่าเงินระยะยาว

ทำไมการขายพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐอาจให้ผลย้อนกลับ

ญี่ปุ่นเป็น ผู้ถือครองพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐรายใหญ่ที่สุดในโลก โดยถือครองประมาณ 1.06 ล้านล้านดอลลาร์ ตามข้อมูลล่าสุด

ในเชิงทฤษฎี หากต้องการเงินดอลลาร์เพื่อนำไปซื้อเยน ญี่ปุ่นสามารถขายพันธบัตรเหล่านี้ได้ แต่การทำเช่นนั้นอาจสร้างผลกระทบในตลาดการเงินที่ไม่ต้องการ

กลไกเกิดขึ้นดังนี้

• การขายพันธบัตรจำนวนมากเพิ่มอุปทานในตลาด
• ราคาพันธบัตรมีแนวโน้มลดลง
• ผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐ (Treasury yields) จะปรับสูงขึ้น

เมื่อผลตอบแทนสูงขึ้น สินทรัพย์สกุลดอลลาร์จะยิ่งน่าสนใจสำหรับนักลงทุนทั่วโลก ส่งผลให้เงินทุนไหลเข้าสหรัฐมากขึ้น และ ดอลลาร์อาจแข็งค่าขึ้นอีกครั้ง ซึ่งเท่ากับลบล้างผลของการแทรกแซงที่ต้องการทำให้เยนแข็งขึ้น

ด้วยเหตุนี้ นักวิเคราะห์จำนวนมากจึงเตือนว่าการขายพันธบัตรสหรัฐในวงกว้างอาจบ่อนทำลายเป้าหมายในการพยุงค่าเงินเยนเอง

บทบาทของเงินสดและสินทรัพย์สภาพคล่องในเงินสำรอง

เพื่อลดความเสี่ยงต่อการกระทบตลาดพันธบัตร รัฐบาลญี่ปุ่นมักพยายามใช้ เงินสดหรือเงินฝากสกุลดอลลาร์ในเงินสำรองก่อน แทนที่จะขายพันธบัตรทันที

แนวทางนี้มีข้อดีหลายอย่าง

• สามารถเข้าแทรกแซงตลาดได้รวดเร็ว
• ลดความปั่นป่วนในตลาดพันธบัตรโลก
• รักษาการถือครองสินทรัพย์เชิงยุทธศาสตร์ไว้

แต่ข้อจำกัดคือเงินสดในเงินสำรองมีจำนวนจำกัด หากต้องแทรกแซงหลายครั้งติดต่อกัน สินทรัพย์สภาพคล่องอาจลดลงจนต้องขายหลักทรัพย์ เช่น พันธบัตรสหรัฐ เพื่อเพิ่มเงินสด ซึ่งจะทำให้ผลกระทบลามไปยังตลาดการเงินอื่นมากขึ้น

ช่องว่างดอกเบี้ยสหรัฐ–ญี่ปุ่น: แรงกดดันที่แท้จริง

ปัจจัยเชิงโครงสร้างที่สำคัญที่สุดต่อค่าเงินเยนคือ ความแตกต่างของอัตราดอกเบี้ยระหว่างสหรัฐกับญี่ปุ่น

เมื่อดอกเบี้ยในสหรัฐสูงกว่าญี่ปุ่นอย่างชัดเจน นักลงทุนทั่วโลกสามารถ

• กู้เงินเยนในต้นทุนต่ำ
• นำเงินไปลงทุนในสินทรัพย์ดอลลาร์ที่ให้ผลตอบแทนสูงกว่า

กลยุทธ์นี้เรียกว่า carry trade และทำให้เกิดแรงขายเยนอย่างต่อเนื่อง เพราะนักลงทุนต้องขายเยนเพื่อซื้อดอลลาร์

ดังนั้น แม้การแทรกแซงจะทำให้ค่าเงินเยนแข็งขึ้นชั่วคราว แต่ตราบใดที่ช่องว่างดอกเบี้ยยังคงกว้าง แนวโน้มพื้นฐานของตลาดก็ยังคงกดดันค่าเงินเยนอยู่

ทำไมระดับ 160 เยนต่อดอลลาร์จึงถูกจับตา

ระดับประมาณ 160 เยนต่อดอลลาร์ กลายเป็นจุดที่ตลาดให้ความสนใจอย่างมาก เพราะในอดีตค่าเงินที่เข้าใกล้ระดับนี้มักเพิ่มความเป็นไปได้ที่รัฐบาลญี่ปุ่นจะเข้าแทรกแซง

ผู้เข้าร่วมตลาดจึงมองระดับดังกล่าวเป็นเหมือน “สัญญาณเตือน” ว่าทางการอาจเข้ามาดำเนินการเพื่อหยุดการอ่อนค่าอย่างรวดเร็ว

อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่ญี่ปุ่นมักย้ำว่าการแทรกแซงมีเป้าหมายเพื่อหยุดความผันผวนที่รุนแรง ไม่ใช่เพื่อปกป้องตัวเลขค่าเงินที่แน่นอน

เหตุใดตลาดโลกจึงจับตาการเคลื่อนไหวของญี่ปุ่น

การตัดสินใจของญี่ปุ่นมีความสำคัญต่อระบบการเงินโลก เพราะประเทศถือทั้งเงินสำรองมหาศาลและเป็นเจ้าหนี้รายใหญ่ของรัฐบาลสหรัฐ

นโยบายของโตเกียวจึงสามารถส่งผลต่อ

• อัตราผลตอบแทนพันธบัตรทั่วโลก
• การไหลของเงินทุนระหว่างสกุลเงิน
• ความผันผวนในตลาดค่าเงินและตลาดพันธบัตร

กล่าวอีกอย่างหนึ่ง ญี่ปุ่นมีทรัพยากรจำนวนมากในการป้องกันค่าเงินของตน แต่ความท้าทายคือ ปัจจัยพื้นฐานที่ทำให้เยนอ่อนค่า—โดยเฉพาะช่องว่างดอกเบี้ยกับสหรัฐ—ควบคุมได้ยากกว่าการเคลื่อนไหวของค่าเงินในระยะสั้นมาก