Honda เดินเกมลดต้นทุน 1.5 ล้านล้านเยน รับแรงกดดันจากค่าย EV จีน

Honda กำลังรับมือการแข่งขันจากผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้า (EV) จีนด้วยการปรับโครงสร้างด้านต้นทุนและขนาดการผลิต ไม่ใช่เพียงการเปิดตัวรถรุ่นใหม่หนึ่งรุ่น แผนประกอบด้วยการลดต้นทุนชิ้นส่วน ใช้มาตรฐานร่วมกันมากขึ้น เปิดทางให้ซัพพลายชิ้นส่วนต้นทุนต่ำ รวมถึงจากจีนในบางกรณี หันมาให้น้ำหนักกับรถไฮบริดในระยะใกล้ และแบ่งปันต้นทุนการพัฒนาซอฟต์แวร์รถยนต์กับ Nissan

แรงกดดันครั้งนี้เป็นทั้งเรื่องการแข่งขันและการเงิน Honda ขาดทุนทั้งปีเป็นครั้งแรกในรอบเกือบ 70 ปีนับจากเข้าจดทะเบียน หลังรับภาระค่าใช้จ่ายปรับโครงสร้างธุรกิจ EV และยกเลิกเป้ายอดขาย EV ระยะยาวเดิม 18 โจทย์จึงคือทำให้รถยนต์ไฟฟ้าและรถยนต์ยุคใหม่มีต้นทุนที่แข่งขันได้ โดยไม่ทิ้งเทคโนโลยีจำเป็นสำหรับอนาคต

เป้าหมายหลัก: ลดต้นทุน 1.5 ล้านล้านเยนภายในปี 2030

ตามเอกสารภายในที่ Reuters รายงาน Honda ตั้งเป้าลดต้นทุนสะสม 1.5 ล้านล้านเยน หรือประมาณ 9.4 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ภายในปี 2030 และกำหนดเป้าลดต้นทุนราว 30% ให้แก่ซัพพลายเออร์ใน 3 กลุ่ม ได้แก่

• ชิ้นส่วนปั๊มขึ้นรูปและชิ้นส่วนตีขึ้นรูป
• ชิ้นส่วนไฟฟ้าและชิ้นส่วนเชิงหน้าที่
• ชิ้นส่วนที่เกี่ยวข้องกับรถยนต์กำหนดคุณสมบัติด้วยซอฟต์แวร์ หรือ SDV (software-defined vehicle) 1

ทั้งสามกลุ่มครอบคลุมตั้งแต่ฮาร์ดแวร์รถยนต์แบบดั้งเดิม ไปจนถึงระบบอิเล็กทรอนิกส์และซอฟต์แวร์ที่มีบทบาทมากขึ้นในรถรุ่นใหม่ เป้าหมายคือปิดช่องว่างด้านต้นทุนกับผู้ผลิตจีน ซึ่งมีห่วงโซ่อุปทานต้นทุนต่ำและสร้างแรงกดดันด้านราคาในตลาดโลก 1

ปรับวิธีจัดหาชิ้นส่วน ไม่ใช่แค่กดราคาซัพพลายเออร์

แผนนี้ไม่ได้จำกัดอยู่ที่การขอให้ซัพพลายเออร์ชั้นหนึ่งลดราคา Honda ยังขอให้ซัพพลายเออร์ทบทวนวิธีจัดหาวัตถุดิบและชิ้นส่วน รวมถึงใช้ชิ้นส่วนมาตรฐานจากซัพพลายเออร์ชั้นสองและชั้นสามมากขึ้น 8

รายงานยังระบุว่า Honda ได้หารือถึงการขยายการใช้ชิ้นส่วนผลิตในจีนที่มีราคาต่ำกว่าเมื่อเหมาะสม แต่ไม่ใช่การย้ายการจัดซื้อทั้งหมดไปจีน บริษัทจะพิจารณาทั้งสมรรถนะด้านความปลอดภัยและความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ ขณะที่ชิ้นส่วนที่มีผลสูงต่อสมรรถนะรถ หรือต้องใช้เทคโนโลยีเฉพาะทาง ยังคงต้องพัฒนาร่วมกับซัพพลายเออร์ที่กำหนด 8

กล่าวอีกแบบหนึ่ง Honda กำลังแยกให้ชัดว่า ชิ้นส่วนใดควรทำให้เป็นมาตรฐานและเปิดให้จัดซื้อแบบแข่งขันได้ กับชิ้นส่วนใดที่การควบคุมด้านวิศวกรรม คุณภาพ และความมั่นคงของอุปทาน สำคัญกว่าราคาต่อหน่วยที่ต่ำที่สุด

เหตุใดต้องเร่งเปลี่ยนแผนตอนนี้

กลยุทธ์ EV ของ Honda ถูกปรับใหม่หลังอุปสงค์ไม่เป็นไปตามที่บริษัทคาดไว้ก่อนหน้า ในปีสิ้นสุดเดือนมีนาคม 2026 บริษัทขาดทุนจากการดำเนินงาน 414.3 พันล้านเยน และบันทึกผลขาดทุนที่เกี่ยวข้องกับ EV 1.45 ล้านล้านเยน พร้อมยกเลิกเป้ายอดขาย EV ระยะยาว 18

ก่อนหน้านั้น Honda ประกาศเมื่อเดือนมีนาคมว่าจะยกเลิกการพัฒนาและการทำตลาดรถ EV ที่วางแผนผลิตในอเมริกาเหนือ 3 รุ่น โดยระบุถึงความสามารถในการทำกำไรของธุรกิจรถยนต์ที่อ่อนแอลงจากสภาพตลาดที่เปลี่ยนไปและผลกระทบจากภาษีนำเข้าของสหรัฐฯ 26

นี่จึงเป็นการโยกทรัพยากรมากกว่าการถอนตัวจากการเปลี่ยนผ่านสู่รถพลังงานไฟฟ้า Honda หันไปเพิ่มทรัพยากรด้านการพัฒนาและการผลิตให้รถไฮบริด ขณะเดียวกันก็พยายามลดต้นทุนชิ้นส่วนและซอฟต์แวร์ที่จะเป็นรากฐานของ EV และ SDV ในอนาคต 2218

ดีลซอฟต์แวร์กับ Nissan คืออีกด้านของการสร้างขนาด

เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม Honda และ Nissan ทำข้อตกลงพัฒนาร่วมกัน เพื่อทำให้ชุดควบคุมอิเล็กทรอนิกส์หลักหลายชุด หรือ ECU (electronic control unit) ระบบปฏิบัติการในรถยนต์ ส่วนสำคัญของมิดเดิลแวร์ และซอฟต์แวร์ควบคุมรถ สำหรับ SDV รุ่นถัดไปมีมาตรฐานร่วมกัน สถาปัตยกรรมไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ที่ได้มีแผนนำไปใช้ในรถรุ่นถัดไปของทั้งสองบริษัทตั้งแต่ปีงบประมาณ 2029 30

ข้อตกลงนี้เสริมกับแผนลดต้นทุนฝั่งซัพพลายเออร์โดยตรง การใช้ฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ฐานร่วมกันช่วยลดงานวิศวกรรมที่ซ้ำซ้อน ใช้ทรัพยากรพัฒนาได้มีประสิทธิภาพขึ้น และสร้างสเปกชิ้นส่วนร่วมที่เดิมอาจต้องออกแบบแยกกัน Honda และ Nissan ระบุชัดว่าข้อตกลงมีเป้าหมายเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรพัฒนาและลดต้นทุน 30

ความร่วมมือนี้ไม่ใช่การรวมกิจการ แต่เป็นการแชร์ชั้นเทคโนโลยีแกนกลางใต้ตัวรถ โดยแต่ละค่ายยังสามารถพัฒนาผลิตภัณฑ์และเอกลักษณ์ของตนบนฐานร่วมดังกล่าวได้

ภาษีนำเข้าและภาระการลงทุนทำให้โจทย์ยากขึ้น

การรณรงค์ลดต้นทุนของ Honda เกิดขึ้นท่ามกลางความเสี่ยงจากภาษีนำเข้าของสหรัฐฯ และภาระเงินลงทุนมหาศาลในอุตสาหกรรมที่ต้องลงทุนพร้อมกันทั้งแบตเตอรี่ อิเล็กทรอนิกส์ ซอฟต์แวร์ และระบบควบคุมรถยนต์ Honda ระบุว่าผลกระทบจากภาษีนำเข้าเป็นหนึ่งในปัจจัยที่บั่นทอนความสามารถทำกำไรของธุรกิจรถยนต์ ในการประกาศทบทวนแผน EV 26

การลดต้นทุนผ่านการจัดหาชิ้นส่วนราคาต่ำและมาตรฐานร่วมกันอาจช่วยรักษาอัตรากำไรและปล่อยทรัพยากรให้การพัฒนาเทคโนโลยีใหม่ แต่ก็แลกกับความเสี่ยง เช่น การพึ่งพาซัพพลายเออร์ระดับล่างมากขึ้น แรงกดดันต่อมาร์จินของผู้ผลิตชิ้นส่วน และความซับซ้อนด้านห่วงโซ่อุปทานหรือภูมิรัฐศาสตร์ ดังนั้น การระวังเรื่องความปลอดภัยและความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์จึงเป็นแกนสำคัญของแผน ไม่ใช่เพียงเงื่อนไขประกอบ 8

สรุป: ลดต้นทุนทั้งตัวรถ และต้นทุนซอฟต์แวร์

Honda กำลังพยายามปิดช่องว่างต้นทุนในสองแนวทางพร้อมกัน

1. ฮาร์ดแวร์รถยนต์: ลดต้นทุนชิ้นส่วนผ่านการเจรจาราคา การทำชิ้นส่วนให้เป็นมาตรฐาน และการจัดหาที่ยืดหยุ่นกว่าเดิม
2. ซอฟต์แวร์รถยนต์: แชร์ต้นทุนของระบบแกนกลางสำหรับ SDV กับ Nissan แทนการพัฒนาทุกชั้นเทคโนโลยีด้วยตนเอง

รถไฮบริดจะเป็นสะพานเชิงพาณิชย์ในระยะสั้นหลังการปรับโครงสร้าง EV ส่วนชิ้นส่วนที่ต้นทุนต่ำลงและการพัฒนา SDV ร่วมกัน มีเป้าหมายทำให้ EV และรถที่พึ่งพาซอฟต์แวร์สูงในอนาคตมีความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจมากขึ้น 1830

อย่างไรก็ดี ความท้าทายอยู่ที่การปฏิบัติจริง เป้าลดต้นทุนราว 30% ในชิ้นส่วนสำคัญเป็นเป้าหมายที่สูง และผลประหยัดต้องไม่แลกมาด้วยคุณภาพ ความสามารถของซัพพลายเออร์ ความยืดหยุ่นของอุปทาน หรือความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ กลยุทธ์ของ Honda จึงควรถูกมองว่าเป็นความพยายามสร้างความสามารถในการแข่งขันด้านต้นทุนขึ้นใหม่ ไม่ใช่แค่การหันหลังให้ EV 18