การประชุม G7 ที่ปารีส: เวทีหลักในการจัดการแรงสั่นสะเทือนทางเศรษฐกิจจากสงครามอิหร่าน

การประชุมรัฐมนตรีคลังของกลุ่มประเทศ G7 ที่กรุงปารีสกำลังถูกยกระดับให้เป็นเวทีสำคัญในการประสานนโยบายเศรษฐกิจเพื่อตอบสนองต่อผลกระทบจากความขัดแย้งกับอิหร่าน ไม่ใช่เพียงการหารือด้านการเงินตามปกติเท่านั้น

รัฐบาลเยอรมนีและพันธมิตรใน G7 มองว่าสงครามในตะวันออกกลางอาจสร้างแรงกระเพื่อมทางเศรษฐกิจทั่วโลก ตั้งแต่ราคาพลังงาน การขนส่งทางทะเล ไปจนถึงห่วงโซ่อุปทานและวัตถุดิบสำคัญที่อุตสาหกรรมทั่วโลกพึ่งพา

ประเด็นสำคัญที่ถูกหยิบยกขึ้นมาหารือ ได้แก่

• เสถียรภาพของตลาดพลังงานโลก
• ความปลอดภัยของเส้นทางขนส่งทางทะเล
• ความเปราะบางของห่วงโซ่อุปทาน
• การเข้าถึงแร่และวัตถุดิบสำคัญ

ช่องแคบฮอร์มุซ: จุดเสี่ยงหลักของเศรษฐกิจโลก

หนึ่งในหัวข้อหลักของการประชุมคือ ช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) ซึ่งเป็นเส้นทางเดินเรือแคบ ๆ ระหว่างอ่าวเปอร์เซียกับมหาสมุทรอินเดีย และถือเป็นหนึ่งในจุดยุทธศาสตร์ด้านพลังงานที่สำคัญที่สุดของโลก

ประมาณ 20% ของการขนส่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) ของโลก ต้องผ่านช่องแคบนี้ หากการเดินเรือหยุดชะงักหรือถูกจำกัด ผลกระทบต่ออุปทานพลังงานและราคาตลาดโลกจะเกิดขึ้นแทบจะทันที

รายงานหลายแหล่งระบุว่าความขัดแย้งกับอิหร่านได้รบกวนการขนส่งพลังงานในภูมิภาค ทำให้ราคาน้ำมันและก๊าซพุ่งสูงขึ้น และเพิ่มความกังวลเกี่ยวกับเงินเฟ้อและการเติบโตของเศรษฐกิจโลก

เมื่อราคาพลังงานพุ่ง ผลกระทบมักส่งต่อไปยังเศรษฐกิจในวงกว้าง เช่น

• เงินเฟ้อสูงขึ้น
• ต้นทุนการกู้ยืมเพิ่มขึ้น
• การผลิตอุตสาหกรรมได้รับผลกระทบจากต้นทุนพลังงาน
• การเติบโตทางเศรษฐกิจทั่วโลกชะลอตัว

ด้วยเหตุนี้ การประชุมที่ปารีสจึงถูกมองว่าเป็นพื้นที่ที่ประเทศเศรษฐกิจขนาดใหญ่สามารถหารือมาตรการรับมือร่วมกันได้อย่างรวดเร็ว

การรักษาเสถียรภาพตลาดพลังงานและตลาดการเงิน

อีกเป้าหมายสำคัญของการประชุม G7 คือการส่งสัญญาณไปยังตลาดการเงินและนักลงทุนว่า ประเทศเศรษฐกิจหลักพร้อมดำเนินมาตรการหากตลาดพลังงานหรือระบบการเงินเกิดความปั่นป่วน

ก่อนหน้านี้ รัฐมนตรีคลังและผู้ว่าการธนาคารกลางของ G7 ได้ประกาศว่าพวกเขาพร้อมใช้ “ทุกมาตรการที่จำเป็น” เพื่อรักษาเสถียรภาพของตลาดพลังงานและลดผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลก

มาตรการดังกล่าวอาจรวมถึงการทำงานร่วมกับองค์กรระหว่างประเทศ เช่น สำนักงานพลังงานสากล (IEA) ซึ่งสามารถปล่อยน้ำมันจากคลังสำรองเชิงยุทธศาสตร์เพื่อช่วยบรรเทาการขาดแคลนในตลาดได้

สารที่ G7 ต้องการส่งออกไปคือ: ประเทศเศรษฐกิจหลักของโลกกำลังประสานงานกันอย่างใกล้ชิดเพื่อป้องกันไม่ให้วิกฤตพลังงานลุกลามกลายเป็นวิกฤตการเงิน

ความมั่นคงพลังงานเชื่อมโยงกับห่วงโซ่อุปทานและแร่สำคัญ

นอกจากการรับมือสถานการณ์เร่งด่วนแล้ว เยอรมนีและพันธมิตรใน G7 ยังเชื่อมโยงวิกฤตครั้งนี้เข้ากับวาระระยะยาวด้าน ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ (economic security)

สงครามได้ตอกย้ำความกังวลเกี่ยวกับการพึ่งพาห่วงโซ่อุปทานที่กระจุกตัว โดยเฉพาะวัตถุดิบสำคัญ เช่น

• ลิเทียม
• โคบอลต์
• แร่หายาก (rare earth elements)
• ทองแดง

แร่เหล่านี้เป็นหัวใจของเทคโนโลยีสมัยใหม่ ตั้งแต่แบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้าไปจนถึงอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์และพลังงานสะอาด

G7 จึงกำลังหารือแนวทางสร้างความร่วมมือที่ยั่งยืนมากขึ้น เช่น การจัดตั้งกลไกถาวรเพื่อประสานงานด้านแร่สำคัญ เพื่อให้โครงการต่าง ๆ เดินหน้าต่อได้แม้ประธาน G7 จะหมุนเวียนทุกปี

แนวคิดหลักคือการมอง พลังงาน เส้นทางขนส่งทางทะเล และวัตถุดิบสำคัญ เป็นส่วนหนึ่งของระบบความมั่นคงทางเศรษฐกิจเดียวกัน

ทำไม G7 จึงเหมาะกับการตอบสนองอย่างรวดเร็ว

G7 ประกอบด้วยประเทศเศรษฐกิจอุตสาหกรรมชั้นนำ ได้แก่

• สหรัฐอเมริกา
• เยอรมนี
• ฝรั่งเศส
• สหราชอาณาจักร
• ญี่ปุ่น
• อิตาลี
• แคนาดา

กลุ่มที่มีสมาชิกไม่มากนี้สามารถประสานนโยบายได้รวดเร็ว โดยเฉพาะในช่วงวิกฤตที่ตลาดการเงินและราคาพลังงานเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

ภายในกรอบการประชุม รัฐมนตรีคลังและธนาคารกลางสามารถ

• แลกเปลี่ยนข้อมูลตลาดแบบเรียลไทม์
• ประสานมาตรการรักษาเสถียรภาพพลังงาน
• ส่งสัญญาณนโยบายร่วมต่อผู้ลงทุนทั่วโลก

บทบาทของ G20 และประเทศอย่างเกาหลีใต้

แม้ G7 จะเหมาะกับการประสานงานอย่างรวดเร็ว แต่การแก้ปัญหาระดับโลกต้องอาศัยประเทศนอกกลุ่มด้วย นั่นคือบทบาทของ G20 ซึ่งรวมทั้งประเทศพัฒนาแล้วและเศรษฐกิจเกิดใหม่

หลายประเทศใน G20 เป็นทั้ง

• ผู้บริโภคพลังงานรายใหญ่
• ศูนย์กลางการผลิตของโลก
• ผู้ผลิตวัตถุดิบสำคัญ

ตัวอย่างเช่น เกาหลีใต้ ซึ่งเป็นเศรษฐกิจอุตสาหกรรมที่พึ่งพาการค้าและพลังงานนำเข้าอย่างมาก ได้ใช้การประชุมรองรัฐมนตรีคลัง G20 ที่เมืองฟอร์ตลอเดอร์เดล สหรัฐอเมริกา เพื่อนำเสนอแผนรับมือทางเศรษฐกิจของตนเอง และเสนอให้ G20 ร่วมกันพัฒนาแนวทางฟื้นฟูห่วงโซ่อุปทานพลังงานและแร่สำคัญหลังสงคราม

กลยุทธ์สองระดับเพื่อความมั่นคงทางเศรษฐกิจ

เมื่อมองภาพรวม แนวทางที่กำลังเกิดขึ้นคือการทำงานสองระดับ

• G7: ประสานนโยบายอย่างรวดเร็วระหว่างประเทศเศรษฐกิจหลัก เพื่อรักษาเสถียรภาพตลาดและลดความผันผวน
• G20: ขยายความร่วมมือไปยังประเทศเศรษฐกิจสำคัญทั่วโลก เพื่อแก้ปัญหาห่วงโซ่อุปทาน พลังงาน และวัตถุดิบ

การเน้นบทบาทของการประชุม G7 ที่ปารีสจึงสะท้อนแนวโน้มใหม่ในเวทีเศรษฐกิจโลก นั่นคือ การใช้การทูตด้านเศรษฐกิจเป็นเครื่องมือรับมือวิกฤตภูมิรัฐศาสตร์

เมื่อพลังงาน การค้า และวัตถุดิบเชื่อมโยงกันมากขึ้น เวทีอย่าง G7 และ G20 จึงกลายเป็นกลไกสำคัญในการป้องกันไม่ให้ความขัดแย้งทางการเมืองลุกลามเป็นวิกฤตเศรษฐกิจโลก