จีนอ่านสงครามอิหร่านอย่างไร ก่อนคิดถึงไต้หวัน

นี่คือคำถามที่เกี่ยวกับไต้หวันโดยตรง วิกฤตช่องแคบไต้หวันมีแนวโน้มจะเป็นการแข่งขันเรื่องคลังอาวุธและจังหวะการปฏิบัติการพอ ๆ กับการแข่งขันด้านเทคโนโลยีล้ำสมัย ทั้งมิสไซล์ เครื่องสกัด แท่นยิงเคลื่อนที่ เซ็นเซอร์ และระบบบัญชาการต้องทนแรงกดดันซ้ำ ๆ ให้ได้ ในสนามแบบนั้น ฝ่ายที่ยังตรวจจับ ตัดสินใจ ยิง และบรรจุซ้ำได้ต่อเนื่อง อาจสำคัญกว่าฝ่ายที่มีอาวุธเด่นที่สุดบนกระดาษ

โดรนราคาถูกเปลี่ยนสมการป้องกัน

Politico รายงานว่าการใช้โดรนโจมตีทางเดียวราคาถูกของอิหร่านแสดงให้เห็นว่า การโจมตีขนาดใหญ่สามารถกดดันหรือดูดทรัพยากรของระบบป้องกันภัยทางอากาศที่ซับซ้อนได้อย่างไร รายงานเดียวกันยังระบุว่าคลังมิสไซล์ของจีนน่าจะใหญ่กว่าของอิหร่านมาก และอ้างความเห็นของ Becca Wasser นักวิเคราะห์ยุทธศาสตร์กลาโหมว่า ปักกิ่งอาจใช้มิสไซล์บางส่วนแบบเดียวกับที่อิหร่านใช้โดรน คือเป็นเครื่องมือที่ “ยอมเสียได้” เพื่อสร้างความสับสน ทำให้อิ่มตัว หรือบั่นทอนกำลังฝ่ายป้องกัน

อย่างไรก็ดี นั่นไม่ได้หมายความว่าจีนจะลอกแบบอิหร่านตรง ๆ กองทัพจีนมีความซับซ้อนกว่ามาก และสถานการณ์ไต้หวันมีภูมิศาสตร์ การเมือง และความเสี่ยงด้านการยกระดับความขัดแย้งเป็นของตัวเอง บทเรียนที่ถ่ายโอนได้คือ “อัตราแลกเปลี่ยนต้นทุน” หากโดรนหรือมิสไซล์ราคาถูกหนึ่งลูกบังคับให้ฝ่ายป้องกันต้องยิงเครื่องสกัดราคาแพงและมีจำนวนจำกัด ฝ่ายโจมตีอาจเสียอาวุธชิ้นนั้น แต่ยังค่อย ๆ กดดันคลังสกัดของฝ่ายตรงข้ามได้

นี่คือเหตุผลที่ “การทำให้อิ่มตัว” กลายเป็นโจทย์กลางของการป้องกันมิสไซล์ โล่ชั้นสูงอาจได้ผลในเชิงยุทธวิธี แต่เปราะในเชิงยุทธศาสตร์ หากต้องตอบโต้คลื่นแล้วคลื่นเล่าของโดรน มิสไซล์ร่อน มิสไซล์ทิ้งตัว และเป้าลวง ด้วยเครื่องสกัดชั้นดีที่มีจำกัด

จุดเปราะที่จีนวัดได้: อัตราเผาผลาญกระสุน

จุดเปราะที่ชัดที่สุดในรายงานต่าง ๆ ไม่ใช่ว่าอาวุธสหรัฐฯ ใช้ไม่ได้ แต่คือสงครามยืดเยื้อสามารถกินกระสุนและเครื่องสกัดเร็วกว่าที่ผลิตทดแทนได้

Asia Times อ้างรายงานของ Wall Street Journal ว่ากองทัพสหรัฐฯ เร่งทำลายขีดความสามารถโจมตีของอิหร่านก่อนที่เครื่องสกัดมิสไซล์สำคัญจะหมดลง อีกทั้งอ้างคำเตือนของ Kelly Grieco นักวิจัยอาวุโสจาก Stimson Center ว่าสหรัฐฯ กำลังใช้ยุทโธปกรณ์ “เร็วกว่าที่เราทดแทนได้” ขณะที่ 19FortyFive รายงานเช่นกันว่า ความกังวลเรื่องคลังมิสไซล์และเครื่องสกัดของสหรัฐฯ ปรากฏขึ้นภายในไม่กี่สัปดาห์หลังความขัดแย้งเริ่มต้น

บทวิเคราะห์ของ Hudson Institute ประเมินว่าสหรัฐฯ ใช้ยุทโธปกรณ์มากกว่า 5,000 ชิ้นใน 4 วันแรกของการรณรงค์ และมากกว่า 11,000 ชิ้นใน 16 วันแรก รวมถึงมิสไซล์ร่อน Tomahawk มากกว่า 300 ลูก ขณะที่แผนจัดซื้อ Tomahawk ในปีงบประมาณนั้นอยู่ที่ 57 ลูก ตัวเลขเหล่านี้เป็นการประเมิน ไม่ใช่บัญชีสาธารณะฉบับสมบูรณ์ แต่สะท้อนโจทย์เชิงยุทธศาสตร์ชัดเจน: อัตราใช้กระสุนระดับสูงอาจแซงหน้าแผนจัดซื้อได้อย่างรวดเร็ว

ปัญหาคลังอาวุธยังส่งผลถึงการทูตด้วย อดีตเจ้าหน้าที่กลาโหมสหรัฐฯ ที่ถูกอ้างในรายงานของ 19FortyFive พูดถึงนัยต่ออินโด-แปซิฟิกอย่างตรงไปตรงมาว่า “มิสไซล์ทุกลูกที่ถูกใช้ในอิหร่าน คือมิสไซล์ที่ใช้ยับยั้งในอินโด-แปซิฟิกไม่ได้” ในช่วงก่อนการพบกันที่มีรายงานระหว่างทรัมป์กับสี จิ้นผิง ความลึกของคลังยุทโธปกรณ์จึงไม่ใช่แค่เรื่องโลจิสติกส์ แต่กลายเป็นฉากหลังของอำนาจต่อรอง

คำตอบของไต้หวันคือ T-Dome — แต่ไม่ใช่โล่วิเศษ

คำตอบที่เห็นชัดที่สุดของไต้หวันต่อสภาพแวดล้อมแบบนี้คือ T-Dome ประธานาธิบดีไล่ ชิงเต๋อ ประกาศระบบป้องกันภัยทางอากาศหลายชั้นนี้เมื่อวันที่ 10 ต.ค. 2025 และให้คำมั่นว่าจะเสนองบประมาณกลาโหมพิเศษเพื่อเสริมความพร้อมของไต้หวัน ต่อมาในเดือน พ.ย. 2025 Focus Taiwan รายงานว่าไล่เสนอวงเงินงบกลาโหมพิเศษ 1.25 ล้านล้านดอลลาร์ไต้หวัน หรือราว 39.85 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ครอบคลุม 8 ปี เพื่อสนับสนุน T-Dome และการยกระดับการป้องกันโดยรวม

T-Dome ควรถูกมองเป็น “โครงข่าย” มากกว่าแบตเตอรี่ยิงสกัดชุดเดียว Focus Taiwan รายงานว่าไล่อธิบายระบบนี้ว่าเป็นการป้องกันภัยทางอากาศระดับต่ำ กลาง และสูง โดยใช้ AI ช่วยปรับปรุงการตรวจจับและการตัดสินใจ Institute for the Study of War อธิบายว่า T-Dome เป็นข้อเสนอเครือข่ายป้องกันภัยทางอากาศและมิสไซล์แบบบูรณาการ ซึ่งพึ่งพาระบบป้องกันภัยทางอากาศเคลื่อนที่จำนวนมาก เซ็นเซอร์สมัยใหม่ และโครงสร้างพื้นฐานบัญชาการ-ควบคุม SCMP ยังรายงานว่าไต้หวันต้องการหลอมรวมข้อมูลจากดาวเทียม เรดาร์ และโดรน ให้เป็นเครือข่ายเชื่อมต่อเพื่อรองรับการป้องกันหลายชั้น

โครงสร้างแบบนี้สอดคล้องกับบทเรียนจากอิหร่าน ไต้หวันต้องมีการป้องกันหลายชั้น แต่ต้องมีความอึดพอด้วย โล่ที่สกัดคลื่นแรกได้ยังอาจล้มเหลวในเชิงยุทธศาสตร์ หากจีนสามารถบังคับให้ไต้หวันใช้เครื่องสกัดชั้นดีที่สุดหมดเร็วเกินไป

เครื่องสกัดราคาถูกกำลังกลายเป็นหัวใจของระบบ

ไต้หวันดูเหมือนกำลังอ่านบทเรียนเรื่องต้นทุนแบบเดียวกัน Focus Taiwan รายงานว่าสถาบันวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีจงซานแห่งชาติ ซึ่งเป็นหน่วยวิจัยและพัฒนาอาวุธหลักของไต้หวัน กำลังวางแผนพัฒนายุทโธปกรณ์ต้นทุนต่ำเพื่อตอบโต้ความเป็นไปได้ที่จีนจะใช้อาวุธลักษณะคล้ายกันในความขัดแย้งที่อาจทำให้คลังมิสไซล์ป้องกันภัยทางอากาศของไต้หวันร่อยหรอ

ประเด็นไม่ใช่การทดแทนเครื่องสกัดชั้นสูงทั้งหมด ไต้หวันยังต้องใช้ระบบระดับสูงเพื่อรับมือมิสไซล์และอากาศยานที่อันตรายกว่า แต่เครือข่ายป้องกันภัยทางอากาศไม่สามารถใช้เครื่องมือแพงที่สุดกับโดรนราคาถูก เป้าลวง หรืออาวุธต้นทุนต่ำทุกชิ้นได้โดยไม่เสี่ยงหมดแรง

ดังนั้น ความน่าเชื่อถือของ T-Dome จะขึ้นอยู่กับความลึกที่จับต้องได้: แท่นยิงเคลื่อนที่ เซ็นเซอร์กระจายตัว ระบบบัญชาการ-ควบคุมที่เชื่อถือได้ กระสุนสำรองที่พอ และวิธีสกัดภัยคุกคามราคาถูกด้วยต้นทุนที่ต่ำลง ชื่อของระบบสำคัญน้อยกว่าคำถามว่า มันยังทำงานได้หรือไม่เมื่อถูกกดดันต่อเนื่อง

แต่ละฝ่ายน่าจะได้บทเรียนอะไร

จีน: บทเรียนที่ปักกิ่งน่าจะหยิบไปใช้คือการทำให้อิ่มตัว ไม่ใช่การเลียนแบบ รายงานต่าง ๆ ชี้ว่าจีนสนใจขีดความสามารถตอบสนองของสหรัฐฯ ประสิทธิภาพอาวุธ หลักนิยมการโจมตี การใช้ AI เล็งเป้า และการทำให้ระบบป้องกันภัยทางอากาศอิ่มตัว รายงานของ Politico ชี้ว่าคลังมิสไซล์ที่ใหญ่กว่าของจีนอาจถูกใช้เพื่อสร้างเป้าลวง ความสับสน หรือแรงกดดันซ้ำ ๆ ในฉากไต้หวัน

สหรัฐฯ: บทเรียนของวอชิงตันคือการยับยั้งไม่ได้ขึ้นกับแพลตฟอร์มที่ประจำการอยู่เท่านั้น แต่ขึ้นกับกำลังผลิตด้วย หากมิสไซล์แม่นยำและเครื่องสกัดชุดเดียวกันต้องถูกใช้ทั้งในตะวันออกกลางและอินโด-แปซิฟิก ขนาดคลังอาวุธและความเร็วในการผลิตทดแทนก็กลายเป็นส่วนหนึ่งของสัญญาณยับยั้ง

ไต้หวัน: บทเรียนของไทเปคือความเร่งด่วนที่ต้องมาพร้อมข้อจำกัด T-Dome เป็นกรอบคิดที่สมเหตุสมผลสำหรับการป้องกันหลายชั้น แต่ต้องลึก เคลื่อนที่ได้ และมีต้นทุนพอรับไหว เพื่อให้รอดจากการยิงถล่มซ้ำ ๆ ไม่ใช่แค่สกัดคลื่นแรก

สรุป

ข้อได้เปรียบของจีนจากการเฝ้าดูสงครามสหรัฐฯ-อิหร่านไม่ใช่ทางลัดลับสู่ชัยชนะ แต่คือ “ผลตอบแทนด้านข่าวกรอง” ปักกิ่งได้เห็นอัตราการใช้ยุทโธปกรณ์ของสหรัฐฯ แรงกดดันต่อระบบป้องกันภัยทางอากาศ ขีดความสามารถในการตอบสนอง และแรงบีบเมื่อวอชิงตันต้องคิดถึงสองสมรภูมิพร้อมกัน

สำหรับปักกิ่ง วอชิงตัน และไทเป บทเรียนเดียวกันเด่นชัดขึ้นเรื่อย ๆ: หากเกิดวิกฤตไต้หวัน คำถามชี้ขาดอาจไม่ใช่ว่าใครมีอาวุธล้ำหน้าที่สุดบนกระดาษ แต่คือใครยังตรวจจับ ตัดสินใจ ยิง และบรรจุซ้ำได้ หลังคลื่นโจมตีแรกผ่านไป