แผนนิวเคลียร์จีนรับกระแส AI: พลังงานแบบไหนจะผลิตไฟฟ้าได้เมื่อไร

หากถามว่าจีนจะหาไฟฟ้ารองรับศูนย์ข้อมูลที่เติบโตตามกระแส AI ได้อย่างไร คำตอบไม่ใช่เทคโนโลยีนิวเคลียร์ชนิดเดียว แต่เป็น สามแนวทางที่มีกรอบเวลาต่างกัน: เตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์แบบเดิมที่เดินเครื่องอยู่หรือกำลังก่อสร้างมีโอกาสช่วยระบบไฟฟ้าได้ก่อน ส่วนเตาปฏิกรณ์ขนาดเล็กแบบโมดูลาร์ยังอยู่ในขั้นพัฒนาโครงการสาธิต และนิวเคลียร์ฟิวชันยังมุ่งไปที่ผลการทดลอง ไม่ใช่ไฟฟ้าที่จ่ายได้อย่างแน่นอน4719

ความต้องการไฟฟ้าจะเพิ่มขึ้นแค่ไหน

Wood Mackenzie คาดว่าการใช้ไฟฟ้าของ ศูนย์ข้อมูลทั้งหมดในจีน อาจเพิ่มขึ้นราวสี่เท่าเป็น 774 เทราวัตต์-ชั่วโมง (TWh) ในปี 2030 คิดเป็นประมาณ 6% ของการใช้ไฟฟ้าทั้งประเทศ AI เป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้ประเด็นนี้ได้รับความสนใจ แต่ตัวเลขดังกล่าวครอบคลุมศูนย์ข้อมูลโดยรวม ไม่ใช่เฉพาะงาน AI และเป็น การคาดการณ์ ไม่ใช่ปริมาณการใช้ไฟฟ้าที่จะเกิดขึ้นแน่นอน14 การเพิ่มกำลังผลิตไฟฟ้าคาร์บอนต่ำยังสอดคล้องกับเป้าหมายของจีนที่จะบรรลุความเป็นกลางทางคาร์บอนภายในปี 20601

ทางเลือกที่ใกล้ที่สุด: เตาปฏิกรณ์แบบเดิม

ข้อมูลที่มีรายงานระบุว่าจีนมีเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์ที่เดินเครื่องได้ 64 เครื่อง และอยู่ระหว่างก่อสร้างอีก 38 เครื่อง โดยกลุ่มที่กำลังก่อสร้างมีกำลังผลิตรวมเกือบ 40 กิกะวัตต์4 โรงไฟฟ้าเหล่านี้ใช้หลัก นิวเคลียร์ฟิชชัน จึงมีความเกี่ยวข้องกับความต้องการไฟฟ้าที่อาจเพิ่มขึ้นก่อนปี 2030 มากกว่าโรงไฟฟ้าฟิวชันที่ยังเป็นแผนในอนาคต อย่างไรก็ดี กำลังผลิตใหม่ไม่ได้หมายความว่าจะถูกจัดสรรให้ศูนย์ข้อมูลโดยเฉพาะ เพราะศูนย์ข้อมูลใช้ไฟฟ้าจากระบบที่รองรับผู้ใช้หลายประเภท414

Junhe Nuclear: เป้าหมาย SMR สาธิตในปี 2031

Junhe Nuclear บริษัทจากเซี่ยงไฮ้ได้รับเงินลงทุนร่วมทุนตามรายงาน 300 ล้านหยวน และอยู่ระหว่างออกแบบโครงการสาธิตเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็กแบบโมดูลาร์ หรือ SMR แห่งแรก โดยตั้งเป้าให้เดินเครื่องได้ราวปี 2031 บริษัทระบุถึงแนวคิดนำพื้นที่โรงไฟฟ้าถ่านหินเดิมและแรงงานเดิมกลับมาใช้ประโยชน์717

จุดที่ต้องแยกให้ชัดคือ SMR ของ Junhe เป็นเตาปฏิกรณ์ ฟิชชัน ไม่ใช่เครื่อง ฟิวชัน ขนาดเล็กที่ NovaFusionX กำลังพัฒนา และปี 2031 เป็นเป้าหมายของโครงการ ไม่ใช่หลักฐานว่าโรงไฟฟ้าสร้างเสร็จหรือเริ่มจ่ายไฟแล้ว717

NovaFusionX: เงินทุนก้อนใหญ่ แต่ยังต้องพิสูจน์เทคโนโลยี

NovaFusionX บริษัทพัฒนาฟิวชันระดมทุนรวมตามรายงาน 2,400 ล้านหยวน แบ่งเป็นรอบ angel 500 ล้านหยวน รอบ Angel+ 700 ล้านหยวน และรอบก่อน Series A รวม 1,200 ล้านหยวน18 บริษัทกำลังพัฒนาแนวทางควบคุมพลาสมาที่เรียกว่า field-reversed configuration โดยตั้งเป้าสร้างพลาสมาครั้งแรกภายในสิ้นปี 2026 และให้การทดลองได้พลังงานสุทธิจากฟิวชันในปี 2029 ผู้ก่อตั้งยังกล่าวถึงความตั้งใจที่จะย่นช่วงเวลานำฟิวชันออกสู่ตลาดเหลือ 5–10 ปี1819

แต่เป้าหมายเหล่านี้ไม่เท่ากับการมีโรงไฟฟ้าใช้งานจริง การสร้างพลาสมาได้ครั้งแรกเป็นเพียงผลขั้นต้น แม้การทดลองจะได้พลังงานสุทธิ ก็ยังต้องแก้โจทย์การผลิตไฟฟ้าที่ใช้งานได้อย่างต่อเนื่อง แผนโรงไฟฟ้าสาธิตของบริษัทอยู่ในช่วงทศวรรษ 2030 จึงไม่ควรนับฟิวชันเป็นแหล่งจ่ายไฟที่แน่นอนสำหรับความต้องการในปี 20301219

จีนกับสหรัฐฯ ต่างกันอย่างไร

จุดแข็งที่จีนอาจมีคือการเดินหน้าก่อสร้างเตาปฏิกรณ์ควบคู่กับการผลิตอุปกรณ์ในประเทศและการลงทุนภาครัฐที่ประสานกัน โครงการนิวเคลียร์จีนแห่งหนึ่งที่มีรายงานใช้อุปกรณ์จากผู้ผลิตในประเทศ มากกว่า 90%50 เฉพาะด้านฟิวชัน ศูนย์วิเคราะห์ CSIS ประเมินว่าจีนระดมเงินทุนภาครัฐอย่างน้อย 6,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในช่วงปี 2023–2025 อย่างไรก็ดี นี่เป็นตัวเลขประมาณการด้านเงินทุน ไม่ใช่หลักฐานว่าฟิวชันเชิงพาณิชย์ใกล้สำเร็จแล้ว33

สหรัฐฯ มีภาคธุรกิจฟิวชันเอกชนที่เข้มแข็ง รวมถึงเงินลงทุนที่เกี่ยวข้องกับบริษัทเทคโนโลยี ขณะเดียวกันรัฐบาลก็สนับสนุนงานวิจัยและโครงการที่ผูกเงินทุนกับการบรรลุเป้าหมายแต่ละขั้น2732 แผนงานของรัฐบาลสหรัฐฯ ตั้งเป้าผลักดันโรงไฟฟ้าฟิวชันระยะแรกในช่วง กลางทศวรรษ 2030 แต่ยังระบุช่องว่างด้านวัสดุ โครงสร้างพื้นฐาน ห่วงโซ่อุปทาน และบุคลากรที่ต้องแก้ไข28 การเทียบยอดใช้จ่ายภาครัฐเพียงอย่างเดียวจึงบอกไม่ได้ว่าประเทศใดจะทำฟิวชันเชิงพาณิชย์สำเร็จก่อน

สิ่งสำคัญที่สุดคืออย่านำกำหนดเวลาทั้งสามมาปะปนกัน: เตาปฏิกรณ์ฟิชชันแบบเดิมช่วยระบบไฟฟ้าได้แล้วและจะเพิ่มกำลังผลิตเมื่อโครงการก่อสร้างแล้วเสร็จ Junhe มุ่งสู่โครงการสาธิตปี 2031 ส่วน NovaFusionX ยังต้องผ่านเป้าหมายการทดลองฟิวชัน ความต้องการไฟฟ้าจาก AI ช่วยอธิบายว่าทำไมจีนจึงลงทุนในทุกทางเลือก แต่ไม่ได้ทำให้ทุกเทคโนโลยีพร้อมจ่ายไฟพร้อมกัน4719