AI กำลังเปลี่ยนเกมการจ้างงานของ Big Four — และงานบัญชีระดับเริ่มต้นกำลังเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว

• การตรวจสอบเอกสาร
• การกระทบยอดข้อมูล
• การทดสอบธุรกรรม
• การตรวจสอบ compliance

กระบวนการเหล่านี้เป็นงานที่ AI สามารถทำได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น นักวิเคราะห์บางรายประเมินว่างานบริการวิชาชีพที่เป็นโครงสร้างข้อมูลจำนวนมากอาจถูกทำอัตโนมัติอย่างมากภายในไม่กี่ปีข้างหน้า

2. ลูกค้าต้องการความช่วยเหลือในการใช้ AI

อีกด้านหนึ่ง Big Four ยังแข่งขันกับบริษัทเทคโนโลยีและบริษัทที่ปรึกษาด้านไอที เพื่อช่วยองค์กรต่าง ๆ นำ AI ไปใช้ใน

• ระบบการเงิน
• การบริหารความเสี่ยง
• การดำเนินงาน
• ระบบองค์กร

ทำให้ความต้องการบุคลากรเปลี่ยนจากนักบัญชี ไปสู่ วิศวกร AI และผู้เชี่ยวชาญเทคโนโลยี มากขึ้น

3. AI กลายเป็นเครื่องมือประจำวันของพนักงาน

ภายในปี 2025 พนักงานในสายงาน audit, tax และ consulting เริ่มใช้เครื่องมือ generative AI และระบบ AI agent ในการทำงานประจำวัน เช่น การวิเคราะห์ข้อมูลหรือร่างรายงาน

กล่าวง่าย ๆ คือ งานที่เติบโตเร็วที่สุดของบริษัทเหล่านี้ไม่ใช่งาน compliance แบบเดิมอีกต่อไป แต่คือ การเปลี่ยนผ่านองค์กรด้วย AI (AI transformation)

การลงทุนระดับพันล้านดอลลาร์ใน AI

การเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้เป็นเพียงแนวคิด แต่ได้รับการสนับสนุนจากการลงทุนมหาศาล

• PwC: เครือข่ายบริษัททั่วโลกลงทุนเกือบ 1.5 พันล้านดอลลาร์ เพื่อพัฒนาเครื่องมือและความสามารถด้าน AI
• PwC US: ลงทุนเพิ่มอีก 1 พันล้านดอลลาร์ เพื่อขยาย generative AI และฝึกทักษะพนักงาน
• EY: ลงทุนประมาณ 1.4 พันล้านดอลลาร์ พร้อมเปิดตัวแพลตฟอร์ม EY.ai และโมเดลภาษา EYQ
• Deloitte: จัดสรรเงินลงทุนมากกว่า 3 พันล้านดอลลาร์ด้าน generative AI จนถึงปี 2030
• KPMG: ประกาศการลงทุนและพันธมิตรด้านเทคโนโลยีเพื่อขยายความสามารถด้าน AI และ analytics

การลงทุนเหล่านี้ไม่ได้มีเป้าหมายเพียงเพิ่มประสิทธิภาพภายในองค์กร แต่ยังมุ่งสร้าง ผลิตภัณฑ์และบริการใหม่ที่ลูกค้าสามารถซื้อได้

การมาของ AI agent ในงาน audit และ consulting

ขั้นตอนถัดไปของการเปลี่ยนแปลงคือการใช้ agentic AI หรือ AI ที่สามารถทำงานหลายขั้นตอนแบบอัตโนมัติ

ตัวอย่างเช่น

• Deloitte Omnia กำลังเพิ่มความสามารถ AI agent ที่สามารถทำขั้นตอนตรวจสอบบัญชีหลายขั้นตอนภายใต้การกำกับของมนุษย์
• Deloitte Zora AI เป็นแพลตฟอร์มที่ให้ “พนักงานดิจิทัล” ทำงานอัตโนมัติแทนมนุษย์
• EY ฝัง agentic AI เข้าไปในแพลตฟอร์ม audit ของบริษัท เพื่อรองรับงานตรวจสอบกว่า 160,000 งานทั่วโลก

AI เหล่านี้สามารถทำงานอย่าง

• วิเคราะห์เอกสาร
• ตรวจสอบธุรกรรม
• ตรวจจับความผิดปกติ
• ตรวจสอบการปฏิบัติตามกฎระเบียบ

ซึ่งเดิมเป็นงานหลักของพนักงานระดับจูเนียร์

ผลกระทบต่อพนักงานบัญชีระดับเริ่มต้น

AI ไม่ได้ทำให้งานระดับเริ่มต้นหายไปทั้งหมด แต่กำลัง เปลี่ยนลักษณะงานอย่างมาก

ในอดีต พนักงานใหม่มักทำงานจำนวนมากที่เป็นงานซ้ำ เช่น

• เก็บรวบรวมข้อมูล
• ตรวจสอบเอกสาร
• วิเคราะห์ spreadsheet
• ร่างรายงานเบื้องต้น

วันนี้ งานจำนวนมากเหล่านี้สามารถทำได้เร็วกว่าโดยระบบ AI

รายงานบางฉบับระบุว่าบริษัท Big Four เริ่ม ลดจำนวนการรับพนักงานจบใหม่ ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เพราะ AI สามารถทำงานระดับเริ่มต้นบางส่วนได้แล้ว

งานจูเนียร์ที่ยังคงอยู่จึงเริ่มเปลี่ยนไป เช่น

• ตรวจสอบผลลัพธ์ที่ AI สร้าง
• วิเคราะห์ความผิดปกติที่ระบบแจ้งเตือน
• ทำความเข้าใจคุณภาพและ governance ของข้อมูล
• ใช้วิจารณญาณทางวิชาชีพมากขึ้น

กล่าวอีกแบบคือ งานกำลังเปลี่ยนจาก การลงมือทำทั้งหมด ไปสู่ การตรวจสอบและตีความผลลัพธ์

โครงสร้าง “พีระมิด” ของบริษัทที่ปรึกษากำลังเปลี่ยน

โมเดลธุรกิจของบริษัทที่ปรึกษาแบบดั้งเดิมใช้โครงสร้างคล้ายพีระมิด

• พนักงานระดับล่างจำนวนมาก
• ผู้จัดการจำนวนน้อยกว่า
• หุ้นส่วนหรือพาร์ตเนอร์อยู่ด้านบน

AI ทำให้โมเดลนี้อ่อนแรงลง เพราะงานที่เคยต้องใช้พนักงานจำนวนมากสามารถถูกทำโดยระบบอัตโนมัติได้

ผลลัพธ์คือ

• ทีมงานเล็กลง
• ทีมมีพนักงานอาวุโสมากขึ้น
• ใช้เครื่องมือ AI เป็นตัวเพิ่มประสิทธิภาพ

แทนที่จะพึ่งพา human leverage เพียงอย่างเดียว บริษัทเริ่มใช้ digital leverage ผ่าน AI

นอกจากนี้ รูปแบบรายได้อาจเปลี่ยนจากการคิดค่าบริการตามชั่วโมง ไปสู่

• แพลตฟอร์ม AI แบบบริการ
• บริการแบบ subscription
• ค่าบริการตามผลลัพธ์
• ผลิตภัณฑ์ assurance ที่ใช้เทคโนโลยี

ตลาดใหม่: การตรวจสอบและกำกับดูแล AI

แม้ AI จะทำให้งานบางประเภทลดลง แต่ก็สร้างตลาดบริการใหม่ขึ้นมา

เมื่อองค์กรใช้ AI มากขึ้น พวกเขาต้องการการตรวจสอบจากบุคคลที่สามในเรื่อง เช่น

• ความเสี่ยงของโมเดล AI
• แหล่งที่มาของข้อมูล
• ความลำเอียงของระบบ
• ความปลอดภัยไซเบอร์
• การปฏิบัติตามกฎหมายและกฎระเบียบ

พื้นที่เหล่านี้สอดคล้องกับความเชี่ยวชาญเดิมของ Big Four ด้าน audit, risk และ governance ทำให้นักวิเคราะห์จำนวนมากคาดว่า บริการ AI assurance และ AI governance จะกลายเป็นตลาดขนาดใหญ่ในอนาคต

ความท้าทายระยะยาว: ช่องว่างในการฝึกคนรุ่นใหม่

อย่างไรก็ตาม การลดการรับพนักงานระดับเริ่มต้นอาจสร้างปัญหาใหม่

ในอดีต Big Four ใช้การจ้างงานจำนวนมากในระดับเริ่มต้นเพื่อฝึกฝนคนที่จะกลายเป็นผู้จัดการและพาร์ตเนอร์ในอนาคต

หาก AI ลดบทบาทของงานจูเนียร์มากเกินไป อุตสาหกรรมอาจสูญเสียระบบ apprenticeship ที่เคยช่วยพัฒนาทักษะและวิจารณญาณของผู้เชี่ยวชาญรุ่นใหม่

บริษัทที่ประสบความสำเร็จในระยะยาวจึงอาจเป็นบริษัทที่หาจุดสมดุลได้ดีที่สุด — ใช้ AI เพื่อลดงานที่มีมูลค่าต่ำ แต่ยังให้โอกาสคนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้จากประสบการณ์จริง

สิ่งหนึ่งที่ชัดเจนแล้วคือ Big Four กำลังเข้าสู่ยุคใหม่ จากบริษัทบัญชีและที่ปรึกษาแบบเดิม กลายเป็น บริษัทเทคโนโลยีและบริการ assurance ที่ขับเคลื่อนด้วย AI