ตลาดกลาโหมอาจเป็นเส้นชีวิตของสตาร์ตอัปแบตเตอรี่สหรัฐฯ แต่ยังแทนที่ตลาดรถยนต์ไฟฟ้าไม่ได้

แม้ตลาดรถยนต์ไฟฟ้าของสหรัฐฯ จะมีความไม่แน่นอนมากขึ้นหลังมาตรการจูงใจด้านแบตเตอรี่และรถยนต์ไฟฟ้าถูกตัดทอน แต่สตาร์ตอัปแบตเตอรี่กำลังมองหาเส้นทางที่สองเพื่อประคองธุรกิจ นั่นคือตลาดกลาโหม

ระบบทางทหารต้องการแบตเตอรี่ที่เชื่อถือได้ รวมถึงการเข้าถึงวัตถุดิบที่มั่นคงและปลอดภัย จึงเปิดโอกาสให้เทคโนโลยีด้านแอโนดขั้นสูง การแปรรูปลิเทียม การรีไซเคิล และการผลิตวัสดุแบตเตอรี่เดินหน้าต่อได้ แม้ยังไม่สามารถแข่งขันด้านต้นทุนกับรถยนต์ไฟฟ้าที่ผลิตจำนวนมาก

อย่างไรก็ตาม ตลาดกลาโหมเป็นเพียงสะพานเชื่อม ไม่ใช่สิ่งทดแทนตลาดรถยนต์ไฟฟ้า สำนักงานส่งกำลังบำรุงกลาโหมสหรัฐฯ หรือ DLA จัดซื้อแบตเตอรี่ราว 200 ล้านดอลลาร์ต่อปี ตามข้อมูลของหน่วยงาน ขณะที่ภาคการผลิตยานยนต์ยังมีศักยภาพเป็นตลาดที่ใหญ่กว่ามาก 31

ทำไมตลาดกลาโหมจึงสำคัญต่อบริษัทแบตเตอรี่

แบตเตอรี่ไม่ได้ใช้เฉพาะในรถยนต์ไฟฟ้า แต่ยังเป็นแหล่งพลังงานให้กับอุปกรณ์ทางทหารหลากหลายประเภท ทั้งโดรน วิทยุสื่อสาร อากาศยาน และระบบอื่น ๆ ที่ต้องทำงานได้อย่างสม่ำเสมอในสภาพแวดล้อมที่กดดัน

ยุทธศาสตร์แบตเตอรี่แห่งชาติของกระทรวงพลังงานสหรัฐฯ ให้ความสำคัญกับการจัดหาวัตถุดิบอย่างมั่นคงและการแปรรูปภายในประเทศ ทั้งสำหรับการใช้งานเชิงพาณิชย์และการกลาโหม 18

นี่คือช่องทางสำคัญสำหรับสตาร์ตอัป ลูกค้าภาครัฐอาจให้คุณค่ากับประสิทธิภาพ ความน่าเชื่อถือ ความปลอดภัย และหลักประกันด้านอุปทาน มากกว่าราคาต่ำที่สุดสำหรับรถยนต์ที่ผลิตในตลาดวงกว้าง สัญญาที่เกี่ยวข้องกับกลาโหม การทดสอบเทคโนโลยี และโครงการที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาล จึงช่วยให้บริษัทพิสูจน์ผลงาน รักษาการผลิตในระดับนำร่อง และสร้างฐานอุตสาหกรรมได้ ในช่วงที่ผู้ผลิตรถยนต์ชะลอหรือลดคำสั่งซื้อระยะใกล้

โอกาสนี้ไม่ได้จำกัดอยู่ที่การขายแบตเตอรี่สำเร็จรูป โครงการที่มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ที่สุดอาจอยู่ที่วัตถุดิบและโครงสร้างพื้นฐานการผลิต ซึ่งเป็นรากฐานร่วมของทุกตลาดแบตเตอรี่

เงิน 500 ล้านดอลลาร์ของ DOE สนับสนุนอะไรบ้าง

กระทรวงพลังงานสหรัฐฯ หรือ DOE มอบเงิน 500 ล้านดอลลาร์ให้โครงการ 7 โครงการ เพื่อขยายการแปรรูปแร่สำคัญ การผลิตวัสดุแบตเตอรี่ การผลิตแบตเตอรี่ และการรีไซเคิลภายในประเทศ 712

ตัวอย่างโครงการที่สะท้อนจุดเน้นด้านคอขวดของห่วงโซ่อุปทาน ได้แก่

• Coreshell: ได้รับเงิน 50 ล้านดอลลาร์เพื่อขยายการผลิตวัสดุแอโนดจากซิลิคอนเชิงโลหะวิทยา 7
• Lilac Solutions: ได้รับเงิน 100 ล้านดอลลาร์สำหรับโรงงานสกัดลิเทียมโดยตรงและแปรรูปลิเทียมที่วางแผนก่อสร้างบริเวณเกรตซอลต์เลก รัฐยูทาห์ โดยมีเป้าหมายเปิดดำเนินการภายในปี 2028 และผลิตลิเทียมคาร์บอเนตปีละ 5,000 เมตริกตัน ตามรายงานเกี่ยวกับการจัดสรรเงินทุนดังกล่าว 4
• Nth Cycle: ได้รับเงิน 100 ล้านดอลลาร์เพื่อพัฒนาการแปรรูปแบล็กแมส ซึ่งเป็นวัสดุจากแบตเตอรี่ใช้แล้ว เพื่อกู้คืนสารประกอบลิเทียมและนิกเกิล 12

เงินก้อนนี้ไม่ได้เป็นเพียงงบจัดซื้อแบตเตอรี่สำหรับกองทัพ แต่ยังสนับสนุนขีดความสามารถตั้งแต่ต้นน้ำถึงกลางน้ำของห่วงโซ่อุปทาน ไม่ว่าจะเป็นการสกัดและกลั่นลิเทียม การผลิตวัสดุแอโนดขั้นสูง หรือการนำวัตถุดิบมีค่ากลับมาใช้จากแบตเตอรี่เก่า ความสามารถเหล่านี้สามารถรองรับได้ทั้งโครงการกลาโหมและการผลิตแบตเตอรี่สำหรับภาคพลเรือน

เหตุผลด้านความมั่นคงแห่งชาติ

เหตุผลที่ฝ่ายบริหารสหรัฐฯ ระบุคือการสร้างความยืดหยุ่นให้ห่วงโซ่อุปทาน ลดการพึ่งพาแหล่งวัตถุดิบจากต่างประเทศ เสริมความมั่นคงแห่งชาติ และเพิ่มการผลิตแร่สำคัญกับวัสดุแบตเตอรี่ภายในประเทศ 74

จุดเปราะบางอยู่ที่การประกอบแพ็กแบตเตอรี่ในประเทศไม่ได้หมายความว่าสหรัฐฯ จะพึ่งพาตนเองได้ทั้งหมด ประเทศยังอาจต้องนำเข้าลิเทียมกลั่น วัสดุเฉพาะทาง วัตถุดิบจากการรีไซเคิล หรือชิ้นส่วนอื่น ๆ จากต่างประเทศ ด้วยเหตุนี้ แผนยุทธศาสตร์แบตเตอรี่ของ DOE จึงเชื่อมโยงการจัดหาวัตถุดิบและการแปรรูปที่มั่นคงเข้ากับการผลิตขั้วไฟฟ้า เซลล์ และแพ็กแบตเตอรี่ภายในประเทศ 18

สำหรับผู้วางแผนด้านกลาโหม ประเด็นไม่ได้อยู่ที่ราคาเพียงอย่างเดียว การพึ่งพาการแปรรูปจากต่างประเทศอาจสร้างความเสี่ยงต่อความต่อเนื่องของอุปทาน ความสามารถในการเร่งกำลังผลิตเมื่อเกิดวิกฤต และการเข้าถึงเทคโนโลยีเฉพาะทาง การสนับสนุนบริษัทแบตเตอรี่ในประเทศจึงถูกวางกรอบให้เป็นมาตรการเตรียมความพร้อมทางอุตสาหกรรม ควบคู่ไปกับนโยบายพลังงานหรือสภาพภูมิอากาศ

เหตุใดตลาดกลาโหมจึงแทนที่ตลาดรถยนต์ไฟฟ้าไม่ได้

ตลาดกลาโหมมีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ แต่มีขนาดเล็กกว่าตลาดยานยนต์อย่างมาก DLA ระบุว่าจัดซื้อแบตเตอรี่ราว 200 ล้านดอลลาร์ต่อปี 31 ความต้องการระดับนี้ช่วยพยุงผลิตภัณฑ์เฉพาะทางและทำให้เทคโนโลยีที่มีอนาคตอยู่รอดได้ แต่ไม่มากพอที่จะสร้างปริมาณการผลิต เครือข่ายซัพพลายเออร์ และการลดต้นทุนแบบเดียวกับตลาดรถยนต์จำนวนมาก

การผลิตยานยนต์ยังมีความสำคัญเพราะ “ขนาด” เปลี่ยนโครงสร้างเศรษฐศาสตร์ของแบตเตอรี่ โรงงานขนาดใหญ่สามารถเฉลี่ยต้นทุนเครื่องจักรและวิศวกรรมไปกับสินค้าจำนวนมาก ขณะที่ลูกค้าที่สั่งซื้อในปริมาณสูงจะผลักดันให้ผู้ผลิตพัฒนาอัตราผลิตผ่าน ความทนทาน และราคาให้ดีขึ้น

โครงการกลาโหมอาจช่วยให้สตาร์ตอัปไปถึงหลักชัยทางเทคนิคถัดไป แต่ความต้องการจากภาคยานยนต์มีแนวโน้มเป็นตัวตัดสินว่าเทคโนโลยีนั้นจะเติบโตเป็นแพลตฟอร์มการผลิตขนาดใหญ่ได้หรือไม่

ดังนั้น การหันไปหาตลาดกลาโหมไม่ควรถูกตีความว่าเป็นหลักฐานว่าสตาร์ตอัปแบตเตอรี่ละทิ้งรถยนต์ไฟฟ้าแล้ว แต่ควรมองว่าเป็นกลยุทธ์กระจายความเสี่ยง บริษัทใช้ความต้องการจากภาคความมั่นคงและเงินทุนภาครัฐเพื่อรักษาขีดความสามารถไว้ จนกว่าความต้องการจากภาคพลเรือนจะฟื้นตัวหรือมีทิศทางชัดเจนขึ้น

ความขัดแย้งของนโยบาย

การจัดสรรเงินทุนรอบนี้ยังสะท้อนความตึงเครียดในนโยบายแบตเตอรี่ของสหรัฐฯ รายงานที่ให้มาอธิบายว่า One Big Beautiful Bill ยกเลิกแรงจูงใจด้านแบตเตอรี่และรถยนต์ไฟฟ้า ขณะที่ฝ่ายบริหารยังคงสนับสนุนโครงการแร่และแบตเตอรี่ในประเทศด้วยเหตุผลด้านความมั่นคงแห่งชาติ 134

สองจุดยืนนี้ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน รัฐบาลสามารถคัดค้านเงินอุดหนุนรถยนต์ไฟฟ้าสำหรับผู้บริโภค พร้อมกับสนับสนุนการผลิตภายในประเทศของวัสดุที่เห็นว่ามีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ได้ แต่ฐานอุตสาหกรรมเหล่านี้เชื่อมโยงกันอย่างแยกไม่ขาด

เหมือง โรงกลั่น โรงงานรีไซเคิล ผู้ผลิตแอโนดและแคโทด ผู้ผลิตเซลล์ วิศวกร และผู้ผลิตเครื่องจักรเฉพาะทาง ต่างสามารถรองรับทั้งลูกค้าพลเรือนและลูกค้ากลาโหม การทำให้ระบบนิเวศรถยนต์ไฟฟ้าอ่อนแอลงจึงอาจทำให้การสร้างระบบนิเวศแบตเตอรี่สำหรับกลาโหมที่ยืดหยุ่นทำได้ยากขึ้นด้วย

เงินทุนจาก DOE อาจช่วยบรรเทาแรงกดดันได้บางส่วน แต่ไม่สามารถทดแทนการลงทุนจากภาคเอกชนอย่างต่อเนื่องและความต้องการเชิงพาณิชย์ที่มีเสถียรภาพ

สิ่งที่ต้องจับตาต่อไป

เงินสนับสนุนเหล่านี้ควรถูกมองเป็นหลักประกันเชิงนโยบาย มากกว่าจะเป็นการกลับลำนโยบายรถยนต์ไฟฟ้าของฝ่ายบริหารทั้งหมด ผลกระทบที่แท้จริงจะขึ้นอยู่กับว่าผู้รับทุนสามารถดำเนินโครงการได้ตามกำหนด ผลิตสินค้าให้ได้คุณภาพและปริมาณเชิงพาณิชย์ ดึงดูดเงินทุนเอกชน และเชื่อมต่อกับลูกค้านอกเหนือจากโครงการภาครัฐได้หรือไม่

ข้อสรุปสำคัญคือ ตลาดกลาโหมมอบเส้นชีวิตที่มีคุณค่าให้สตาร์ตอัปแบตเตอรี่สหรัฐฯ เพราะเหตุผลด้านความมั่นคงแห่งชาติอาจทำให้รัฐยอมจ่ายเพื่อรักษาขีดความสามารถภายในประเทศ แม้เทคโนโลยีนั้นยังมีต้นทุนสูงกว่าคู่แข่งในตลาดทั่วไป

แต่บททดสอบระยะยาวยังคงอยู่ที่การผลิตเพื่อภาคพลเรือน หากความต้องการและการลงทุนด้านยานยนต์อ่อนแอนานเกินไป เงินทุนกลาโหมอาจช่วยรักษาตลาดเฉพาะทางที่มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ได้ ทว่าไม่เพียงพอที่จะสร้างอุตสาหกรรมแบตเตอรี่ขนาดใหญ่และต้นทุนต่ำอย่างที่สหรัฐฯ ต้องการในท้ายที่สุด