ราคาคาเคาทรุดเกือบ 70% พลิกเกมอุตสาหกรรมช็อกโกแลตทั่วโลก

ตลาดโกโก้โลกกำลังเผชิญการพลิกผันครั้งใหญ่ หลังราคาคาเคาที่เคยพุ่งทำสถิติสูงกว่า 12,000 ดอลลาร์ต่อเมตริกตันในปี 2024 จากปัญหาผลผลิตขาดแคลน กลับร่วงลงประมาณ 70% จากจุดสูงสุด เมื่อแนวโน้มอุปทานดีขึ้นและความต้องการเริ่มอ่อนตัว

การปรับตัวอย่างรุนแรงนี้กำลังเปลี่ยนโฉมอุตสาหกรรมช็อกโกแลตทั่วโลก ตั้งแต่วิธีที่บริษัทผลิตขนม ไปจนถึงรายได้ของเกษตรกรในแอฟริกาตะวันตกซึ่งเป็นแหล่งปลูกโกโก้หลักของโลก

ผู้ผลิตเริ่มใส่โกโก้ “จริง” กลับเข้าไปในช็อกโกแลต

ในช่วงที่ราคาคาเคาพุ่งแรงในปี 2024 ผู้ผลิตช็อกโกแลตต้องรับมือกับต้นทุนที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว หลายบริษัทจึงปรับสูตรผลิตภัณฑ์แบบเงียบ ๆ เช่น

• ลดขนาดแท่งช็อกโกแลต
• เพิ่มเวเฟอร์หรือไส้ต่าง ๆ เพื่อลดปริมาณโกโก้
• ใช้สารเคลือบที่มีโกโก้น้อยลงแทนช็อกโกแลตจริง

แต่เมื่อราคาคาเคาลดลงอย่างรวดเร็ว เศรษฐศาสตร์การผลิตก็เปลี่ยนไปอีกครั้ง สูตรช็อกโกแลตแบบดั้งเดิมเริ่มทำกำไรได้มากขึ้น ทำให้หลายบริษัทเริ่มกลับมาใช้โกโก้จริงมากขึ้น

ตัวอย่างเช่น Hershey บริษัทขนมรายใหญ่ของสหรัฐ ระบุว่ามีแผนเพิ่มปริมาณโกโก้ในผลิตภัณฑ์บางรายการ และค่อย ๆ กลับไปใช้สูตรช็อกโกแลตนมและดาร์กช็อกโกแลตแบบดั้งเดิม หลังต้นทุนเมล็ดโกโก้ลดลง โดยบริษัทบอกว่ามีเพียงสินค้าบางส่วนเท่านั้นที่เคยใช้สารเคลือบที่มีโกโก้น้อยลงในช่วงที่วัตถุดิบขาดแคลน

นักวิเคราะห์มองว่าผู้ผลิตรายอื่นมีแนวโน้มเดินตามแนวทางเดียวกัน เพราะการลดลงของราคาวัตถุดิบทำให้ “ช็อกโกแลตจริง” กลับมาผลิตได้คุ้มค่าอีกครั้ง และอาจช่วยให้ราคาขายปลีกค่อย ๆ ผ่อนคลายลงในระยะต่อไป

ทำไมราคาคาเคาถึงร่วงหลังจากพุ่งสูงในปี 2024

การร่วงลงของราคาคาเคาไม่ได้เกิดจากปัจจัยเดียว แต่เป็นผลจากหลายแรงกดดันในตลาดสินค้าโภคภัณฑ์

1. แนวโน้มผลผลิตดีขึ้นในแอฟริกาตะวันตก

ปัจจัยสำคัญที่สุดคือการคาดการณ์ผลผลิตที่ดีขึ้นจากภูมิภาคผู้ปลูกโกโก้หลักของโลก

ไอวอรีโคสต์ (Côte d'Ivoire) ซึ่งเป็นผู้ผลิตโกโก้รายใหญ่ที่สุดของโลก ได้ปรับเพิ่มคาดการณ์ผลผลิตฤดูกาล 2025/26 เป็นประมาณ 2.2 ล้านเมตริกตัน หลังสภาพอากาศเอื้ออำนวยต่อการเพาะปลูก

ในหลายพื้นที่ของแอฟริกาตะวันตก ฝนที่สม่ำเสมอช่วยให้ฝักโกโก้เติบโตดีขึ้น ทำให้ตลาดคาดว่าจะมีผลผลิตมากกว่าปีก่อน

2. สต็อกโกโก้ทั่วโลกเริ่มเพิ่มขึ้น

เมื่อแนวโน้มการผลิตดีขึ้น ปริมาณโกโก้ในคลังสินค้าก็เริ่มฟื้นตัวหลังจากเคยตึงตัวอย่างมากก่อนหน้านี้ สต็อกที่เพิ่มขึ้นกดดันราคาในตลาดล่วงหน้าให้ลดลง

3. ความต้องการชะลอลงหลังราคาพุ่ง

ช่วงที่ราคาคาเคาสูง ผู้ผลิตต้องขึ้นราคาสินค้าและลดปริมาณโกโก้ในผลิตภัณฑ์บางประเภท ส่งผลให้ความต้องการช็อกโกแลตและโกโก้ชะลอตัว ซึ่งยิ่งเร่งให้ราคาปรับตัวลงเมื่ออุปทานกลับมา

ในตลาดสินค้าโภคภัณฑ์ การรวมกันของ อุปทานเพิ่ม + อุปสงค์อ่อนตัว มักทำให้ราคากลับทิศอย่างรวดเร็วเมื่อวิกฤตขาดแคลนเริ่มคลี่คลาย

ราคาลดไม่ได้หมายความว่าผู้ผลิตจะสบายเสมอ

แม้ราคาคาเคาที่ลดลงจะช่วยลดต้นทุนวัตถุดิบ แต่สำหรับบางบริษัท ผลกระทบกลับซับซ้อนกว่านั้น

บริษัทสวิส Barry Callebaut ซึ่งเป็นผู้แปรรูปโกโก้และผู้ผลิตช็อกโกแลตรายใหญ่ที่สุดของโลก (ซัพพลายเออร์ให้แบรนด์อย่าง Nestlé และ Unilever) ได้ปรับลดคาดการณ์กำไรจากการดำเนินงาน โดยชี้ถึงปัญหาซัพพลายเชนและภาวะกำลังการผลิตส่วนเกินในตลาดโกโก้

คำเตือนดังกล่าวทำให้นักลงทุนตอบสนองทันที โดยราคาหุ้นของบริษัทปรับตัวลดลงหลังประกาศแนวโน้มธุรกิจ

ความผันผวนของราคาสินค้าโภคภัณฑ์สามารถสร้างปัญหาให้ผู้แปรรูปได้ เช่น

• กลยุทธ์ป้องกันความเสี่ยง (hedging) ใช้งานยากขึ้น
• สัญญาจัดซื้อระยะยาวมีความไม่แน่นอน
• ลูกค้าชะลอคำสั่งซื้อเพื่อรอดูทิศทางราคา

บางบริษัทรายงานว่ายอดขายช็อกโกแลตลดลง แม้ราคาเมล็ดโกโก้จะถูกลงแล้วก็ตาม

เกษตรกรแอฟริกาตะวันตกคือผู้รับแรงกระแทกมากที่สุด

ผลกระทบที่รุนแรงที่สุดจากราคาที่ตกลงเกิดขึ้นกับเกษตรกรในประเทศผู้ผลิตหลัก เช่น ไอวอรีโคสต์และกานา ซึ่งรวมกันผลิตโกโก้มากกว่าครึ่งหนึ่งของโลก

ในบางพื้นที่ เมล็ดโกโก้ที่เก็บเกี่ยวแล้วถูกกองค้างในโกดัง เพราะผู้ส่งออกไม่ยอมซื้อในราคาที่ตั้งไว้ก่อนหน้านี้

เกษตรกรจำนวนหนึ่งยังเผชิญปัญหา การจ่ายเงินล่าช้า สำหรับผลผลิตที่ขายไปแล้ว ทำให้ครัวเรือนขาดสภาพคล่องอย่างหนัก

รัฐบาลไอวอรีโคสต์จึงต้องปรับลด ราคาประกันที่เกษตรกรได้รับลงมากกว่าครึ่ง ในฤดูกาลเก็บเกี่ยวกลางปี 2026 หลังราคาตลาดโลกทรุดและเกิดภาวะผลผลิตล้นตลาด

สถานการณ์นี้สะท้อนปัญหาคลาสสิกของสินค้าเกษตรในตลาดโลก: เกษตรกรมักไม่ได้รับประโยชน์เต็มที่ในช่วงราคาพุ่ง แต่จะได้รับผลกระทบอย่างรวดเร็วเมื่อราคาตก

ตลาดโกโก้ที่ผันผวนกำลังเปลี่ยนอนาคตช็อกโกแลต

วัฏจักร ราคาพุ่งแล้วร่วงแรง ของโกโก้ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาแสดงให้เห็นถึงความเปราะบางของห่วงโซ่อุปทานช็อกโกแลตโลก

• ราคาพุ่งในปี 2024 บังคับให้ผู้ผลิตปรับสูตรและขึ้นราคา
• ราคาที่ร่วงลงเปิดทางให้สูตรช็อกโกแลตดั้งเดิมกลับมา
• แต่เกษตรกรในประเทศผู้ผลิตกลับต้องรับผลกระทบทางเศรษฐกิจอย่างหนัก

แม้ราคาจะลดลงแล้ว นักวิเคราะห์ยังคาดว่าตลาดโกโก้จะยังคงผันผวนต่อไป จากปัจจัยเสี่ยงอย่าง สภาพอากาศ โรคพืช และการพึ่งพาการผลิตจากแอฟริกาตะวันตก

สำหรับผู้บริโภค นี่อาจหมายถึงช็อกโกแลตที่มีโกโก้จริงมากขึ้นในอนาคต แต่สำหรับเกษตรกรผู้ปลูกโกโก้ ความผันผวนของตลาดยังคงเป็นความท้าทายที่หลีกเลี่ยงได้ยาก