ช่องโหว่ซอฟต์แวร์กลายเป็นจุดเริ่มต้นอันดับ 1 ของการเจาะระบบ

รายงาน Verizon Data Breach Investigations Report (DBIR) 2026 ซึ่งเป็นรายงานประจำปีด้านความปลอดภัยไซเบอร์ที่วิเคราะห์เหตุการณ์โจมตีนับหมื่นกรณีทั่วโลก เผยให้เห็นการเปลี่ยนแปลงสำคัญในวิธีที่ผู้โจมตีเจาะระบบองค์กร

เป็นครั้งแรกในเกือบ 20 ปีของรายงาน DBIR ที่ การโจมตีช่องโหว่ซอฟต์แวร์ (vulnerability exploitation) กลายเป็นจุดเริ่มต้นของการละเมิดข้อมูลมากที่สุด แซงหน้าการใช้ รหัสผ่านหรือข้อมูลล็อกอินที่ถูกขโมย ซึ่งเคยครองอันดับหนึ่งมานาน

ข้อมูลนี้สะท้อนว่าโลกไซเบอร์กำลังเปลี่ยนจากการโจมตีที่เน้น “ตัวตนผู้ใช้” ไปสู่การโจมตีที่เน้น “ระบบที่เปิดเผยช่องโหว่” มากขึ้น

ช่องโหว่ซอฟต์แวร์ขึ้นเป็นช่องทางเจาะระบบอันดับหนึ่ง

DBIR 2026 พบว่า 31% ของเหตุการณ์ Data Breach เริ่มจากการโจมตีช่องโหว่ของซอฟต์แวร์ ซึ่งเป็นครั้งแรกที่ตัวเลขนี้สูงกว่าการใช้ข้อมูลล็อกอินที่ถูกขโมย

แนวโน้มนี้เริ่มเห็นชัดมาตั้งแต่ก่อนหน้า โดยในรายงาน DBIR 2025 การโจมตีผ่านช่องโหว่เพิ่มขึ้นเป็น 20% ของการละเมิดข้อมูลทั้งหมด และกำลังไล่ทันการโจมตีด้วยข้อมูลล็อกอินที่ถูกขโมย

ผู้โจมตีจึงหันไปใช้วิธีสแกนอินเทอร์เน็ตเพื่อหาช่องโหว่ในระบบที่เปิดสู่ภายนอก เช่น

• เว็บแอปพลิเคชันที่เปิดสู่สาธารณะ
• อุปกรณ์เครือข่ายและโครงสร้างพื้นฐาน VPN
• บริการคลาวด์และ API
• ซอฟต์แวร์หรือไลบรารีจากบุคคลที่สาม

แทนที่จะเริ่มจากการหลอกผู้ใช้หรือขโมยรหัสผ่าน ผู้โจมตีจำนวนมากสามารถ ค้นหาระบบที่ยังไม่ได้แพตช์และเจาะเข้าไปโดยตรง

AI กำลังเร่งความเร็วของการโจมตีไซเบอร์

รายงานชี้ว่า ปัญญาประดิษฐ์ (AI) กลายเป็นตัวเร่งสำคัญของการโจมตี

AI ช่วยให้ผู้โจมตี ค้นหาช่องโหว่และสร้าง exploit ได้เร็วขึ้นมาก ทำให้ช่วงเวลาที่ฝ่ายป้องกันมีในการแก้ไขปัญหาสั้นลงอย่างมาก บางกรณีระยะเวลาจากการค้นพบช่องโหว่ไปสู่การโจมตีจริง ลดจากระดับหลายเดือนเหลือเพียงไม่กี่ชั่วโมง

AI ยังเพิ่มศักยภาพของผู้โจมตีผ่านการทำงานอัตโนมัติ เช่น

• การสแกนช่องโหว่ในระบบจำนวนมหาศาล
• การสร้างมัลแวร์และโค้ดโจมตีเร็วขึ้น
• การสอดแนมและทดสอบระบบจำนวนมากพร้อมกัน
• การสร้างข้อความ phishing หรือ social engineering ด้วย AI

ผลคือผู้โจมตีสามารถทดสอบและเจาะระบบหลายพันระบบพร้อมกันได้ ซึ่งแทบเป็นไปไม่ได้หากทำด้วยแรงงานมนุษย์เพียงอย่างเดียว

ความเสี่ยงใหม่จาก “Shadow AI” และบอตอัตโนมัติ

DBIR 2026 ยังเตือนถึงความเสี่ยงที่เกิดจากการใช้ AI ภายในองค์กรเอง

พนักงานจำนวนมากเริ่มใช้เครื่องมือ AI ที่ไม่ได้รับอนุญาตจากฝ่าย IT หรือที่เรียกว่า “Shadow AI” โดยรายงานระบุว่า 45% ของพนักงานใช้เครื่องมือ AI นอกระบบควบคุมขององค์กร ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงที่ข้อมูลสำคัญจะถูกส่งออกไปยังแพลตฟอร์มภายนอก

ขณะเดียวกัน AI ยังช่วยเพิ่มพลังให้ บอตอัตโนมัติ (bot activity) ที่ใช้ในการโจมตี เช่น

• credential stuffing
• การสแกนหาช่องโหว่
• การโจมตีแบบ social engineering
• การฉ้อโกงและยึดบัญชีผู้ใช้

การทำงานแบบอัตโนมัติทำให้ผู้โจมตีสามารถขยายการโจมตีในระดับมหาศาลและรวดเร็วกว่าเดิมมาก

การแพตช์ที่ล่าช้าเปิดช่องให้ผู้โจมตี

อีกปัจจัยสำคัญที่ทำให้การโจมตีผ่านช่องโหว่เพิ่มขึ้น คือ องค์กรจำนวนมากแก้ไขช่องโหว่ช้าเกินไป

การวิเคราะห์จาก DBIR ก่อนหน้าแสดงว่า

• มีเพียง ประมาณ 54% ของช่องโหว่ในอุปกรณ์เครือข่ายที่ถูกแก้ไขจริง
• ใช้เวลาเฉลี่ย 32 วันในการแก้ไข

ข้อมูลวิเคราะห์จากรายงานปี 2026 ระบุว่าปัญหานี้อาจแย่ลงอีก โดยพบว่า

• จำนวนช่องโหว่ระดับร้ายแรงที่ต้องแก้ไขเพิ่มขึ้น 50%
• ระยะเวลาเฉลี่ยในการแก้ไขเพิ่มจาก 32 วันเป็น 43 วัน

ความต่างของความเร็วระหว่างผู้โจมตีและผู้ป้องกันจึงชัดเจนมาก เพราะผู้โจมตีสามารถค้นหาและใช้ช่องโหว่ได้ ภายในไม่กี่ชั่วโมงหรือไม่กี่วัน ขณะที่องค์กรอาจต้องใช้เวลาหลายสัปดาห์

การละเมิดข้อมูลผ่าน Third‑Party เพิ่มขึ้น

ระบบไอทีสมัยใหม่พึ่งพา ผู้ให้บริการภายนอกและซัพพลายเชนดิจิทัล มากขึ้น ซึ่งทำให้พื้นผิวการโจมตีขยายตัว

รายงาน DBIR 2025 พบว่าการละเมิดข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ third‑party เพิ่มขึ้นจาก 15% เป็น 30% ของเหตุการณ์ทั้งหมด

ในรายงานปี 2026 การวิเคราะห์บางส่วนชี้ว่าการเกี่ยวข้องของ third‑party อาจสูงถึง ประมาณ 48% ของเหตุการณ์ breach

ผู้โจมตีจึงสามารถเจาะองค์กรผ่านช่องทางอื่น เช่น

• ผู้พัฒนาซอฟต์แวร์
• ผู้ให้บริการคลาวด์
• managed service providers
• ระบบยืนยันตัวตนหรือ identity platform

กล่าวอีกอย่างคือ แม้องค์กรจะป้องกันระบบภายในดี แต่ จุดอ่อนในซัพพลายเชน ก็ยังอาจกลายเป็นทางเข้าของผู้โจมตีได้

Social Engineering ผ่านมือถือได้ผลมากขึ้น

การโจมตีที่มุ่งเป้าไปที่มนุษย์ยังคงมีบทบาทสำคัญ แต่รูปแบบกำลังเปลี่ยนไป

DBIR 2026 พบว่า social engineering ผ่านช่องทางมือถือมีอัตราความสำเร็จสูงกว่า phishing ทางอีเมลถึง 40%

เหตุผลสำคัญ ได้แก่

• พนักงานมักอนุมัติ MFA จากมือถือ
• แอปแชตและ SMS ตรวจจับโดยระบบความปลอดภัยได้ยากกว่า
• ผู้ใช้มีแนวโน้มตอบสนองต่อการแจ้งเตือนบนมือถือเร็วกว่า

ผู้โจมตียังผสมเทคนิคใหม่ เช่น ข้อความที่สร้างด้วย AI การโคลนเสียง และ QR‑code scam เพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือของการหลอกลวง

สิ่งที่องค์กรต้องปรับในกลยุทธ์ความปลอดภัย

ภาพรวมจาก DBIR 2026 ชี้ว่าความเสี่ยงไซเบอร์กำลังเปลี่ยนจากการโจมตีที่เน้นข้อมูลล็อกอิน ไปสู่การโจมตีที่เน้น ระบบที่เปิดช่องโหว่และระบบที่เชื่อมต่อกันจำนวนมาก

องค์กรจึงต้องให้ความสำคัญกับ

• การแพตช์ช่องโหว่และการจัดการ attack surface ให้เร็วขึ้น
• การกำกับดูแลการใช้ AI ภายในองค์กร
• การตรวจสอบความเสี่ยงจาก third‑party และซัพพลายเชน
• การป้องกัน phishing และ social engineering บนมือถือ

เมื่อ AI ทำให้การค้นหาช่องโหว่และการโจมตีเกิดขึ้นเร็วขึ้น ความท้าทายสำคัญของทีมความปลอดภัยคือ ลดช่องว่างระหว่างความเร็วของผู้โจมตีกับความเร็วในการตอบสนองขององค์กร