จีนกำลังเปลี่ยนเกมอุตสาหกรรมชิป: จากไล่ล่า 2nm สู่กลยุทธ์ “ดีพอใช้ แต่สร้างเองได้”

การแข่งขันด้านเซมิคอนดักเตอร์ระดับโลกมักถูกมองว่าเป็นการแข่งกันว่าใครจะไปถึงโหนดการผลิต 2 นาโนเมตร (2nm) หรือ 3 นาโนเมตร (3nm) ได้ก่อน แต่ความเคลื่อนไหวล่าสุดจากจีนบอกว่าเกมอาจไม่ได้มีแค่เส้นทางเดียว

สองสัญญาณสำคัญกำลังสะท้อนแนวคิดใหม่ของจีน ได้แก่

• การที่บริษัท Loongson ส่งมอบซีพียูเดสก์ท็อป 3A6000 มากกว่า 1 ล้านตัว
• คำแนะนำจาก Richard Chang ผู้ก่อตั้ง SMIC ที่เตือนว่าอุตสาหกรรมไม่ควรหมกมุ่นกับโหนดล้ำสมัยอย่าง 2nm หรือ 3nm มากเกินไป

เมื่อมองรวมกัน ทั้งสองเรื่องนี้ชี้ไปยังยุทธศาสตร์ที่เน้น ความยืดหยุ่นของอุตสาหกรรม การใช้งานจริงภายในประเทศ และความมั่นคงของซัพพลายเชน มากกว่าการแข่งขันเชิงเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว

Loongson 3A6000: จากชิปทดลองสู่การใช้งานจริง

ซีพียูเดสก์ท็อป Loongson 3A6000 ซึ่งเปิดตัวในเดือนพฤศจิกายน 2023 มียอดส่งมอบทะลุ 1 ล้านหน่วย ซึ่งถือเป็นหมุดหมายสำคัญของอุตสาหกรรมชิปจีน

ชิปนี้ถูกนำไปใช้งานในโครงการ XinChuang ซึ่งเป็นโครงการของรัฐบาลจีนที่สนับสนุนให้หน่วยงานรัฐและภาคส่วนสำคัญ เปลี่ยนจากฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ต่างชาติ มาใช้เทคโนโลยีที่พัฒนาในประเทศ

ความสำคัญของตัวเลขนี้ไม่ได้อยู่ที่จำนวนเพียงอย่างเดียว แต่คือการที่ซีพียูจีนเริ่ม ก้าวจากโครงการทดลองไปสู่การใช้งานเชิงพาณิชย์จริงในองค์กร ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญในการสร้างระบบนิเวศคอมพิวเตอร์ของตัวเอง

ในเชิงเทคนิค 3A6000 เป็น

• ซีพียู 4 คอร์
• ใช้ชุดคำสั่ง LoongArch ที่พัฒนาเอง
• เชื่อว่าใช้กระบวนการผลิต 12nm FinFET ของ SMIC

แม้ประสิทธิภาพจะยังไม่เทียบเท่าชิปรุ่นล่าสุดของ Intel หรือ AMD แต่การนำไปใช้งานในวงกว้างช่วยสร้างสิ่งสำคัญหลายอย่าง เช่น

• ฐานผู้ใช้ซีพียูในประเทศ
• ระบบปฏิบัติการและซอฟต์แวร์ที่รองรับ
• เครือข่ายผู้ผลิตและผู้จัดจำหน่าย
• ระบบนิเวศเทคโนโลยีในระยะยาว

ทั้งหมดนี้คือรากฐานของการลดการพึ่งพาแพลตฟอร์มคอมพิวเตอร์จากต่างประเทศ

เสียงเตือนจากผู้ก่อตั้ง SMIC: ชิป Mature สำคัญกว่า

ในช่วงเวลาใกล้กัน Richard Chang ผู้ก่อตั้ง SMIC ซึ่งเป็นโรงงานผลิตชิป (foundry) รายใหญ่ที่สุดของจีน ได้ออกมาเตือนว่าอุตสาหกรรมไม่ควรหมกมุ่นกับการแข่งขันที่โหนดเล็กที่สุดเท่านั้น

เขาชี้ว่า ชิปที่ใช้โหนดการผลิตแบบ mature และชิปเฉพาะทาง อาจมีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์มากกว่า โดยเฉพาะในมุมของ ความมั่นคงของซัพพลายเชน

เหตุผลสำคัญคือ โครงสร้างความต้องการของตลาดโลกจริง ๆ แล้วไม่ได้อยู่ที่ชิปล้ำสมัยทั้งหมด

ชิปจำนวนมากในโลกถูกใช้ใน

• รถยนต์
• ระบบอุตสาหกรรม
• อุปกรณ์สื่อสาร
• เซ็นเซอร์
• ชิปจัดการพลังงาน

ซึ่งส่วนใหญ่ ไม่ได้ต้องการโหนดล้ำสมัย และนี่คือพื้นที่ที่จีนสามารถขยายกำลังผลิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ

มาตรการควบคุมการส่งออกเร่งให้จีนเดินเกมเร็วขึ้น

อีกปัจจัยสำคัญคือภูมิรัฐศาสตร์

ตั้งแต่ปี 2022 เป็นต้นมา สหรัฐและพันธมิตรได้ออกมาตรการควบคุมการส่งออกเพื่อจำกัดการเข้าถึง ชิปขั้นสูงและเครื่องมือผลิตชิปของจีน โดยเฉพาะในด้าน AI และคอมพิวเตอร์สมรรถนะสูง

การวิเคราะห์จาก Center for Strategic and International Studies (CSIS) ระบุว่า มาตรการเหล่านี้ทำให้จีนเข้าถึงเทคโนโลยีชั้นนำได้ยากขึ้น แต่ในขณะเดียวกันก็ เร่งให้จีนลงทุนพัฒนาอุตสาหกรรมชิปของตัวเองเร็วขึ้น

ดังนั้นกลยุทธ์ของจีนจึงเริ่มมีลักษณะหลายชั้น ได้แก่

• เดินหน้าวิจัยโหนดล้ำสมัยในระยะยาว
• ขยายกำลังผลิตในโหนด mature อย่างรวดเร็ว
• สร้างระบบนิเวศซอฟต์แวร์และฮาร์ดแวร์รอบชิปที่ออกแบบในประเทศ

หมุดหมายของ Loongson 3A6000 จึงเข้ากับแนวทางนี้อย่างพอดี

ลดการพึ่งพา Intel, AMD และ Nvidia

ที่ผ่านมา จีนพึ่งพาชิปจากต่างประเทศอย่างมาก โดยเฉพาะในสามกลุ่มหลัก

• ซีพียูเดสก์ท็อป
• โปรเซสเซอร์สำหรับเซิร์ฟเวอร์
• ชิป AI

ตลาดเหล่านี้ถูกครองโดยบริษัทอย่าง Intel, AMD และ Nvidia

การนำซีพียูภายในประเทศไปใช้ในหน่วยงานรัฐและองค์กรต่าง ๆ จึงเป็นวิธีหนึ่งในการลดการพึ่งพานี้ แม้ว่าประสิทธิภาพอาจจะยังเทียบกับชิปตะวันตกระดับล่าสุดไม่ได้ก็ตาม

สำหรับงานทั่วไป เช่น

• งานสำนักงาน
• ระบบราชการ
• ซอฟต์แวร์องค์กร

ชิปที่มีประสิทธิภาพใกล้เคียงกับรุ่นก่อนหน้าของตะวันตกก็ เพียงพอต่อการใช้งาน

ในด้าน AI แม้ชิปในประเทศยังไม่สามารถแทนที่ GPU ระดับสูงของ Nvidia ได้ทั้งหมด แต่การผสมผสานระหว่าง

• CPU ภายในประเทศ
• ตัวเร่งประมวลผลเฉพาะทาง
• การออกแบบระบบใหม่

ก็ยังสามารถรองรับ งาน AI ระดับองค์กรหรือภาครัฐที่ไม่ต้องการสมรรถนะสูงสุด ได้

การสร้าง “สแต็กเซมิคอนดักเตอร์” ของตัวเอง

เป้าหมายที่แท้จริงของจีนไม่ได้อยู่ที่การสร้างชิปตัวเดียวให้แข่งกับตะวันตก แต่คือการสร้าง ระบบอุตสาหกรรมครบวงจร ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ

องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่

• การออกแบบสถาปัตยกรรมชิป
• โรงงานผลิตชิปภายในประเทศ
• ระบบซอฟต์แวร์และเครื่องมือพัฒนา
• ซัพพลายเชนวัตถุดิบและส่วนประกอบ

ตัวอย่างเช่น จีนกำลังผลักดันให้ เวเฟอร์ซิลิคอนมากกว่า 70% ที่ใช้ในโรงงานผลิตชิปภายในประเทศมาจากแหล่งผลิตในประเทศ เพื่อเพิ่มการพึ่งพาตนเอง

“ความยืดหยุ่นก่อนความเป็นผู้นำ”

เมื่อมองภาพรวมร่วมกัน ทั้งความสำเร็จของ Loongson และคำเตือนของ Richard Chang สะท้อนการเปลี่ยนแนวคิดของจีน

แทนที่จะวัดความสำเร็จจากการเป็นผู้นำในโหนดที่เล็กที่สุดเพียงอย่างเดียว จีนกำลังเน้นการสร้าง กำลังการผลิตจำนวนมากทั่วทั้งห่วงโซ่อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีความต้องการจริงของตลาด

กลยุทธ์นี้ให้ความสำคัญกับคำหนึ่งมากกว่าสิ่งอื่น

“ความยืดหยุ่นของอุตสาหกรรม”

หรือพูดอีกแบบคือ ให้แน่ใจว่าประเทศสามารถผลิตและใช้งานชิปของตัวเองได้ แม้ในสถานการณ์ที่ซัพพลายเชนโลกถูกจำกัดด้วยแรงกดดันทางภูมิรัฐศาสตร์

การเป็นผู้นำด้านโหนดขั้นสูงอาจยังเป็นเป้าหมายระยะยาว แต่ในระยะสั้น จีนกำลังมุ่งไปที่สิ่งที่เป็นไปได้มากกว่า — การสร้างและใช้งานชิปของตัวเองในระดับอุตสาหกรรม