จากเมืองทุ่งหญ้าสู่ “โรงงานผลิตโทเคน” แห่งยุค AI ของจีน

อูลานฉาป เมืองในเขตมองโกเลียในของจีน กำลังเปลี่ยนจากพื้นที่ทุ่งหญ้าและปศุสัตว์มาเป็นหนึ่งในฐานโครงสร้างพื้นฐาน AI ที่เติบโตเร็วที่สุดในเอเชียแปซิฟิก เหตุผลสำคัญคือเมืองนี้แก้โจทย์สองด้านพร้อมกัน: อยู่ใกล้ปักกิ่งพอสำหรับงานที่ต้องการการตอบสนองรวดเร็ว ขณะเดียวกันก็มีที่ดิน สภาพอากาศ และไฟฟ้าพลังงานหมุนเวียนที่ถูกกว่าหลายพื้นที่ทางตะวันออกของจีน

ความหน่วงของเครือข่ายไฟเบอร์ไปยังเมืองหลวงถูกรายงานว่าอยู่ที่ประมาณ 4.2 มิลลิวินาที อูลานฉาปมีการติดตั้งพลังงานหมุนเวียนมากกว่า 20 GW มีแสงแดดมากกว่า 3,200 ชั่วโมงต่อปี และมีสัดส่วนไฟฟ้าสีเขียวราว 67% 1537

จึงไม่น่าแปลกที่คำว่า “โรงงานผลิตโทเคน” ถูกนำมาใช้เรียกเมืองนี้ แต่ภาพดังกล่าวไม่ได้หมายถึงดาต้าเซ็นเตอร์แห่งใดแห่งหนึ่งเท่านั้น หากหมายถึงการสร้างระบบนิเวศครบวงจรสำหรับ AI ตั้งแต่แหล่งผลิตไฟฟ้า สายส่งเฉพาะ ระบบกักเก็บพลังงาน ระบบระบายความร้อน เครือข่ายความเร็วสูง ไปจนถึงเซิร์ฟเวอร์และพื้นที่ดาต้าเซ็นเตอร์

ทำไมบริษัท AI จึงเลือกอูลานฉาป

ใกล้ปักกิ่งพอสำหรับงานแบบเรียลไทม์

อูลานฉาปอยู่ห่างจากปักกิ่งมากพอที่จะมีที่ดินและศักยภาพด้านพลังงานมากกว่าเมืองหลวง แต่ก็ยังเชื่อมต่อกับตลาดคลาวด์และลูกค้าองค์กรในปักกิ่งได้อย่างมีประสิทธิภาพ ความหน่วงไฟเบอร์ที่รายงานไว้ 4.2 มิลลิวินาที ทำให้เมืองนี้มีโอกาสรองรับทั้งงานประมวลผลแบบเป็นชุดและงาน AI ออนไลน์ที่ต้องการการตอบสนองรวดเร็ว 37

แนวคิดนี้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ “ส่งข้อมูลไปตะวันตก ประมวลผลในพื้นที่พลังงานพร้อม” ของจีน ซึ่งพยายามย้ายงานที่ใช้ไฟฟ้าสูงไปยังพื้นที่ที่มีพลังงานและที่ดินมากกว่า แล้วใช้เครือข่ายความจุสูงเชื่อมกลับไปยังเมืองทางตะวันออก 3242

ไฟฟ้าหมุนเวียนช่วยลดต้นทุนคลัสเตอร์ AI

ดาต้าเซ็นเตอร์ AI ใช้ไฟฟ้าเข้มข้นมาก เพราะตัวเร่งประมวลผลทำงานด้วยความหนาแน่นสูงและมักต้องเดินเครื่องต่อเนื่อง รายงานระบุว่าราคาไฟฟ้าสำหรับดาต้าเซ็นเตอร์ในอูลานฉาปอยู่ที่ประมาณ 0.33–0.36 หยวนต่อกิโลวัตต์-ชั่วโมง เมื่อรวมกับทรัพยากรลมและแสงอาทิตย์ จึงสร้างความได้เปรียบด้านต้นทุนเหนือหลายพื้นที่ชายฝั่งตะวันออก 3637

โครงสร้างพลังงานดังกล่าวยังสอดรับกับนโยบาย AI สีเขียวของจีน โดยมีรายงานว่าโครงการดาต้าเซ็นเตอร์ AI แห่งใหม่ต้องใช้ไฟฟ้าจากแหล่งพลังงานสีเขียวอย่างน้อย 80% ขณะที่โครงการใหม่ในคลัสเตอร์อูลานฉาปมีสัดส่วนดังกล่าวมากกว่า 86% 27 การเชื่อมต่อไฟฟ้าหมุนเวียนโดยตรง และโครงการแบบ “แหล่งผลิต-โครงข่าย-โหลด-การกักเก็บ” มีเป้าหมายลดระยะห่างระหว่างแหล่งผลิตไฟฟ้ากับเซิร์ฟเวอร์ที่ใช้พลังงาน 4243

สภาพอากาศเย็นก็เป็นอีกปัจจัยช่วยลดต้นทุน อุณหภูมิเฉลี่ยรายปีของอูลานฉาปถูกรายงานว่าอยู่ที่ราว 4.3 องศาเซลเซียส และสามารถใช้ความเย็นตามธรรมชาติได้เกือบตลอดปี จึงอาจลดไฟฟ้าที่ต้องใช้ในการระบายความร้อนจากอุปกรณ์ประมวลผลความหนาแน่นสูง 53

การเติบโตเร็วแค่ไหน

ตัวเลขการขยายตัวของอูลานฉาปมีขนาดใหญ่ แต่ต้องแยกให้ออกว่าแต่ละตัวเลขกำลังวัดอะไร

• กำลังการผลิตที่มีการให้คำมั่น: ณ เดือนมิถุนายน 2026 ผู้ให้บริการดาต้าเซ็นเตอร์และบริษัทอินเทอร์เน็ตให้คำมั่นโครงการรวมประมาณ 12.5 GW เพิ่มจาก 3.3 GW ในเดือนกรกฎาคม 2025 โดยมากกว่า 70% ของคำมั่นทั้งหมดประกาศขึ้นในช่วงปีก่อนหน้า 2733
• กำลังประมวลผลที่เปิดใช้งาน: ตัวเลขจากรายงานท้องถิ่นระบุว่าอูลานฉาปมีขนาดการประมวลผลที่เปิดใช้งานประมาณ 165,000 PFLOPS หรือราว 165 EFLOPS ในช่วงครึ่งแรกของปี 2026 โดยการประมวลผลอัจฉริยะคิดเป็นมากกว่า 90% 3342
• กำลังดาต้าเซ็นเตอร์ที่ถูกใช้งาน: กำลังที่ถูกใช้งานเพิ่มขึ้นมากกว่า 70% เมื่อเทียบรายปี แตะประมาณ 800 MW ในปี 2025 33
• ความต้องการไฟฟ้า: การใช้ไฟฟ้าของดาต้าเซ็นเตอร์ในครึ่งแรกของปี 2026 เพิ่มขึ้นประมาณ 90% เมื่อเทียบรายปี แตะราว 3.3 TWh ตามรายงานหนึ่ง 33

ตัวเลขเหล่านี้ไม่สามารถนำมาใช้แทนกันได้ GW ใช้วัดกำลังไฟฟ้า PFLOPS และ EFLOPS ใช้วัดประสิทธิภาพการประมวลผล ส่วน MW ของกำลังที่ถูกใช้งานสะท้อนโหลดไฟฟ้าที่กำลังถูกใช้อยู่ ที่สำคัญ ตัวเลข 12.5 GW รวมทั้งโครงการที่วางแผนไว้และโครงการที่เปิดดำเนินการแล้ว ไม่ได้หมายความว่าดาต้าเซ็นเตอร์ AI ขนาด 12.5 GW กำลังทำงานอยู่ทั้งหมด 2740

ใครกำลังลงทุนหรือใช้กำลังประมวลผลในพื้นที่

ระบบนิเวศของอูลานฉาปประกอบด้วยผู้ให้บริการดาต้าเซ็นเตอร์ บริษัทโครงสร้างพื้นฐาน แพลตฟอร์มอินเทอร์เน็ต และผู้พัฒนาโมเดล AI รายงานระบุชื่อ GDS Holdings, VNET Group และ Envision ในกลุ่มผู้เล่นโครงสร้างพื้นฐานรายสำคัญ ขณะที่ DeepSeek และ Kimi ถูกระบุว่าเป็นบริษัทพัฒนาโมเดลที่มีการเข้ามาดำเนินงานหรือมีแผนเกี่ยวข้องกับพื้นที่นี้ ส่วน Tencent และ ByteDance เป็นหนึ่งในลูกค้าแพลตฟอร์มรายใหญ่ที่เชื่อมโยงกับคลัสเตอร์ดังกล่าว 3351

นอกจากนี้ยังมีรายงานว่า DeepSeek กำลังพิจารณาเพิ่มกำลังประมวลผลในอูลานฉาปราว 1 GW ผ่านทั้งการสร้างศูนย์ของตนเองและการเช่ากำลังจากผู้ให้บริการรายอื่น กำลังบางส่วนอาจเริ่มใช้งานได้ตั้งแต่ปลายปี 2027 ถึงต้นปี 2028 ตามข้อมูลจากผู้ที่คุ้นเคยกับเรื่องนี้ 1757

อย่างไรก็ตาม นี่เป็นเพียงความตั้งใจที่ถูกรายงาน ไม่ใช่กำลังประมวลผลที่ยืนยันแล้ว บริษัทไม่ได้ประกาศโครงการดังกล่าวต่อสาธารณะ และรายละเอียดสำคัญ เช่น ชนิดชิปที่จะใช้ รวมถึงความหมายที่แท้จริงของตัวเลข 1 GW ยังไม่ชัดเจน 45

Galaxy Campus ของ Envision คือภาพจำลองของโมเดลใหม่

โครงการ Xinghe หรือ Galaxy Campus ของ Envision เป็นตัวอย่างที่ชัดที่สุดของยุทธศาสตร์อูลานฉาป ภายในโครงการมีอาคารดาต้าเซ็นเตอร์ AI ขนาด 120,000 ตารางเมตร หรือใกล้เคียงพื้นที่สนามฟุตบอลมาตรฐาน 20 สนาม วางแผนรองรับกำลังไฟฟ้ามากกว่า 2 GW และตัวเร่งประมวลผล AI ได้สูงสุด 1 ล้านตัว 321

ความสำคัญของโครงการไม่ได้อยู่ที่ขนาดอาคารเพียงอย่างเดียว Envision นำเสนอแคมปัสนี้ในฐานะระบบพลังงานและการประมวลผลแบบบูรณาการ ซึ่งรวมการผลิตไฟฟ้าหมุนเวียน การจ่ายไฟสีเขียวโดยตรง ระบบกักเก็บพลังงาน อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์กำลัง และการประมวลผล AI ความหนาแน่นสูงไว้ด้วยกัน 351

ระยะแรกมีขนาดเล็กกว่าการออกแบบขั้นสุดท้าย รายงานจากอุตสาหกรรมพลังงานระบุว่าเฟสเริ่มต้นขนาด 120 MW ถูกจัดสรรให้บริษัทเทคโนโลยีท้องถิ่นสองราย ขณะที่ทั้งแคมปัสมีแผนขยายไปสู่ 2 GW 14 ความแตกต่างนี้สำคัญ เพราะการเปิดใช้งานบางส่วนไม่ได้หมายความว่ากำลังไฟฟ้าและจำนวนตัวเร่งประมวลผลตามเป้าหมายสุดท้ายพร้อมใช้งานแล้วทั้งหมด

ทำไมระบบกักเก็บพลังงานและสายส่งจะเป็นตัวตัดสินอนาคต

การผลิตไฟฟ้าจากลมและแสงอาทิตย์ไม่ได้สอดคล้องกับความต้องการไฟฟ้าที่ต่อเนื่องและบางครั้งผันผวนอย่างรวดเร็วของการฝึกโมเดล AI โดยอัตโนมัติ คลัสเตอร์ตัวเร่งประมวลผลขนาดใหญ่ยังสามารถทำให้การใช้ไฟฟ้าเปลี่ยนแปลงพร้อมกันในช่วงเวลาสั้น ๆ สร้างภาระพิเศษต่อหม้อแปลง อุปกรณ์ควบคุมกำลัง และระบบโครงข่าย 4851

ดังนั้น ระบบกักเก็บพลังงานจึงไม่ใช่แค่เครื่องมือด้านสิ่งแวดล้อม แต่เป็นโครงสร้างพื้นฐานหลักที่ช่วยดูดซับไฟฟ้าส่วนเกินในช่วงลมแรงหรือแดดจัด ปล่อยไฟฟ้าเมื่อการผลิตลดลง และตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของโหลดประมวลผลได้อย่างรวดเร็ว แนวทางของ Envision ใช้การกักเก็บหลายช่วงเวลา ตั้งแต่การรักษาสมดุลระดับชั่วโมง ไปจนถึงการควบคุมคุณภาพไฟฟ้าอย่างรวดเร็วสำหรับระบบ AI ความหนาแน่นสูง 51

สายส่งและการเชื่อมต่อกับโครงข่ายก็สำคัญไม่แพ้กัน ไฟฟ้าหมุนเวียนจะมีคุณค่าทางเศรษฐกิจก็ต่อเมื่อสายส่งเฉพาะ สถานีไฟฟ้าย่อย และโครงข่ายโดยรวมสามารถส่งไฟฟ้าที่เชื่อถือได้ไปถึงตู้เซิร์ฟเวอร์ ปัญหาคอขวดของอูลานฉาปในอนาคตจึงอาจไม่ใช่การขาดแคลนที่ดินหรือพลังงานหมุนเวียน แต่อาจเป็นความสามารถของโครงข่ายในการเชื่อมต่อและรักษาคุณภาพไฟฟ้า 2242

ตั้งแต่ปี 2028 คือบททดสอบ “กำลังที่ประกาศ” กับ “กำลังที่ใช้งานจริง”

ช่วงเวลาตั้งแต่ปี 2028 จะเป็นจุดตรวจสอบสำคัญ เพราะเป็นช่วงที่กำลังบางส่วนของโครงการ DeepSeek ตามที่มีรายงานอาจเริ่มเปิดใช้งานได้ ซึ่งจะทดสอบว่าอูลานฉาปสามารถเปลี่ยนโครงการที่ประกาศไว้ให้เป็นกำลังประมวลผลที่เชื่อถือได้และมีลูกค้าใช้งานจริงหรือไม่ 1745

บททดสอบที่ใหญ่กว่านั้นคือการจัดหา GPU หรือตัวเร่งประมวลผลให้เพียงพอ ก่อสร้างให้เสร็จ ดึงดูดความต้องการจากลูกค้าอย่างต่อเนื่อง ขยายสายส่ง และทำให้ไฟฟ้าที่มีสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนสูงมีเสถียรภาพตลอด 24 ชั่วโมง โครงการจำนวนมากสะท้อนความสนใจของนักลงทุน แต่ยังไม่ใช่หลักฐานว่ากำลังประมวลผลถูกใช้งานเต็มที่หรือทำกำไรแล้ว

ท้ายที่สุด ความได้เปรียบของอูลานฉาปควรถูกมองเป็นข้อเสนอเชิงระบบ ไม่ใช่แค่การมีไฟฟ้าราคาถูก เมืองนี้กำลังจับคู่การเชื่อมต่อระดับปักกิ่งกับพลังงานหมุนเวียนต้นทุนต่ำและโครงสร้างพื้นฐานที่ออกแบบมาเพื่อรูปแบบการใช้ไฟของ AI โดยเฉพาะ หากระบบกักเก็บพลังงานและการเชื่อมต่อโครงข่ายพัฒนาได้ทันการก่อสร้าง อูลานฉาปอาจกลายเป็นตัวอย่างสำคัญของการใช้พื้นที่พลังงานหมุนเวียนเพื่อรองรับการเติบโตของ AI แต่หากทำไม่ได้ ตัวเลข 12.5 GW ก็อาจยังเป็นเพียงโครงการในท่อส่ง ไม่ใช่ “โรงงานผลิตโทเคน” ที่ทำงานเต็มรูปแบบ