เหตุใดการโจมตีในอ่าวจึงดันราคา Brent แตะ 108 ดอลลาร์ และ WTI ทะลุ 103 ดอลลาร์

ราคาน้ำมันพุ่งแรงเพราะตลาดต้องตีราคาความเสี่ยงที่เกิดขึ้นพร้อมกัน 2 ด้าน ได้แก่ การโจมตีรอบเส้นทางเดินเรือในอ่าว และการปิดท่อส่ง East-West ของซาอุดีอาระเบีย ซึ่งเป็นเส้นทางหลักที่ช่วยส่งออกน้ำมันโดยไม่ต้องผ่านช่องแคบฮอร์มุซ

เมื่อเปิดตลาดวันจันทร์ สัญญาน้ำมันดิบ Brent เพิ่มขึ้น 3.62 ดอลลาร์ หรือ 3.46% สู่ 108.23 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล ส่วน West Texas Intermediate (WTI) เพิ่ม 3.15 ดอลลาร์ หรือ 3.15% สู่ 103.20 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล การปรับขึ้นนี้สะท้อนความกังวลว่าเหตุโจมตีและข้อจำกัดด้านเส้นทางขนส่งอาจพัฒนาเป็นการหยุดชะงักของอุปทานจริงที่ยืดเยื้อได้ 1

เหตุโจมตีรอบใหม่เพิ่มเบี้ยความเสี่ยงทันที

เหตุการณ์ช่วงสุดสัปดาห์เพิ่มความไม่แน่นอนทั้งต่อโครงสร้างพื้นฐานของซาอุดีอาระเบียและความปลอดภัยของเรือในอ่าว สื่อของรัฐซาอุดีอาระเบียรายงานความเสียหายต่อบ้านเรือนและมัสยิดในจังหวัดญาซาน โดยระบุว่าเกิดจากการโจมตีของกลุ่มฮูตี ขณะที่ฮูตีระบุว่าได้โจมตีฐานทัพทหารซาอุดีอาระเบียในจังหวัดใกล้เคียง 1

ที่ช่องแคบฮอร์มุซ หน่วยงาน UK Maritime Trade Operations ของสหราชอาณาจักรรายงานว่า กระสุนปืนพุ่งชนเรือลำหนึ่งจนเกิดไฟไหม้ และลูกเรือต้องอพยพออกจากเรือ ด้านอิหร่านระบุว่าเรือพาณิชย์อิหร่านนอกชายฝั่งประเทศมีผู้เสียชีวิต 1 ราย และบาดเจ็บ 4 ราย 1

สำหรับผู้ค้าพลังงาน ประเด็นไม่ได้อยู่ที่เหตุการณ์ใดเหตุการณ์หนึ่งเพียงลำพัง แต่เกิดขึ้นในเวลาที่ท่อ East-West ของซาอุดีอาระเบีย ซึ่งเป็นทางเลือกสำคัญสำหรับการส่งออกโดยเลี่ยงฮอร์มุซ ปิดทำการอยู่แล้ว จึงเพิ่มความเสี่ยงทั้งต่อเส้นทางอ้อมช่องแคบและต่อการเดินเรือภายในช่องแคบเอง 1

เหตุใดท่อ East-West ของซาอุฯ จึงสำคัญ

ก่อนปิดทำการ ซาอุดีอาระเบียใช้ท่อ East-West ลำเลียงน้ำมันราว 4 ล้านบาร์เรลต่อวันไปยังท่าเรือยันบูบนชายฝั่งทะเลแดง คิดเป็นประมาณ 4% ของอุปทานน้ำมันโลก เส้นทางนี้มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ เพราะช่วยให้การส่งออกหลีกเลี่ยงช่องแคบฮอร์มุซได้ 17

ท่อส่งดังกล่าวถูกปิดหลังเหตุโจมตีด้วยโดรน และเจ้าหน้าที่ซาอุดีอาระเบียยังไม่ประกาศกำหนดวันกลับมาเดินเครื่องต่อ แหล่งข่าวในอุตสาหกรรมบอก Reuters ว่าน้ำมันคงคลังที่ยันบูเพียงพอให้รักษาระดับการส่งออกได้เพียงราว 5–7 วัน หากไม่มีน้ำมันไหลเข้ามาใหม่ทางท่อ 17

นั่นไม่ได้แปลว่าอุปทานน้ำมันโลก 4% หายไปจากตลาดทันที แต่เป็นปริมาณที่เสี่ยงจะได้รับผลกระทบหากการปิดท่อยืดเยื้อเกินกว่าที่คลังสำรองและการขนส่งทางเลือกจะรองรับได้ แหล่งข่าวประเมินระยะเวลาซ่อมแซมตั้งแต่ไม่กี่วันไปจนถึง 5–6 สัปดาห์ จึงทำให้ระยะเวลาที่ท่อหยุดเดินเป็นปัจจัยสำคัญต่อการกำหนดราคา 17

อีกจุดคอขวดที่ตลาดกังวล: ปากทางทะเลแดง

ช่องแคบบับเอลมันเดบ ซึ่งเป็นทางเข้าสู่ทะเลแดง เป็นอีกจุดผ่านทางยุทธศาสตร์ของการขนส่งพลังงาน รายงานเกี่ยวกับการรุกคืบของฮูตีรอบเกาะเปริมทำให้ตลาดกังวลมากขึ้นต่อความปลอดภัยของการเดินเรือในทะเลแดงและเส้นทางส่งออกของซาอุดีอาระเบีย

อย่างไรก็ดี รายงานที่มีอยู่ไม่ได้ยืนยันโดยอิสระว่าการควบคุมเกาะเปริมเองทำให้อุปทานน้ำมันโลกอีก 4%–5% ตกอยู่ในความเสี่ยง ตัวเลขที่มีหลักฐานรองรับชัดเจนกว่าคือ ปริมาณราว 4 ล้านบาร์เรลต่อวันที่เคยลำเลียงผ่านท่อ East-West ก่อนถูกปิด 17

ทำไมราคาน้ำมันขึ้นเหนือ 100 ดอลลาร์มาก่อนแล้ว

การพุ่งขึ้นรอบล่าสุดเกิดหลังจากราคาปรับตัวแรงในสัปดาห์ก่อน โดย Brent เพิ่มขึ้นราว 8% และทะลุ 100 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่เดือนกรกฎาคม จากความขัดแย้งในวงกว้างและข้อจำกัดรอบช่องแคบฮอร์มุซที่ทำให้ตลาดคาดการณ์ว่าอุปทานจะตึงตัวขึ้น 11

เหตุโจมตีใหม่จึงมีน้ำหนัก เพราะทำให้ “ทางออก” ที่อาจช่วยลดแรงกดดันต่ออุปทานอ่อนแอลงพร้อมกัน 2 ทาง ได้แก่

• การส่งออกผ่านทะเลแดงของซาอุดีอาระเบีย: การปิดท่อ East-West จำกัดความสามารถในการเปลี่ยนเส้นทางน้ำมันเพื่อเลี่ยงฮอร์มุซ 17
• ข้อตกลงด้านการเดินเรือผ่านฮอร์มุซ: การหารือเพื่อจัดการการผ่านช่องแคบไม่ได้เดินหน้าตามแผน 18

ตลาดมักสะท้อนความเสี่ยงของภาวะขาดแคลนก่อนที่จะปรากฏในตัวเลขอุปทานทางการ กรณีนี้ นักลงทุนกังวลว่าแรงกระทบต่อการขนส่งที่อาจเป็นเพียงช่วงสั้น ๆ จะกลายเป็นการสูญเสียปริมาณส่งออกที่วัดได้ หากคลังน้ำมันที่ยันบูลดลงก่อนท่อส่งจะกลับมาใช้งาน

การเลื่อนประชุมโอมานมีนัยอย่างไร

การประชุมระหว่างอิหร่านและประเทศอ่าวอาหรับที่มีกำหนดจัดในโอมาน มีเป้าหมายหารือแนวทางสำหรับการเดินเรือผ่านช่องแคบฮอร์มุซ โอมานระบุว่าเลื่อนการประชุมออกไป “เพื่อประโยชน์ของฉันทามติ” ขณะที่อิหร่านกล่าวว่าจะไม่เปิดช่องแคบอีกครั้งจนกว่าสหรัฐฯ จะตอบสนองข้อเรียกร้องของตน 18

การเลื่อนประชุมไม่ได้ทำให้การไหลของน้ำมันหยุดลงโดยตรง แต่ลดความเชื่อมั่นว่าข้อตกลงเชิงปฏิบัติการที่จะช่วยให้เรือผ่านได้ปลอดภัยขึ้น หรือช่วยลดความเสี่ยงต่อการเดินเรือ จะเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว เมื่อมีเหตุโจมตีรอบเส้นทางขนส่งน้ำมันสำคัญของภูมิภาค การไม่มีทางออกทางการทูตในระยะใกล้จึงช่วยหนุนเบี้ยความเสี่ยงในราคาน้ำมัน 18

ปัจจัยชี้ทิศทางราคาน้ำมันรอบต่อไป

ตัวแปรสำคัญคือ ซาอุดีอาระเบียจะซ่อมและเปิดใช้ท่อ East-West ได้เร็วเพียงใด และการทูตจะนำไปสู่ข้อตกลงที่ใช้การได้จริงสำหรับการเดินเรือผ่านฮอร์มุซหรือไม่

หากท่อส่งยังปิดต่อเนื่องจนคลังที่ยันบูเริ่มไม่เพียงพอ ปริมาณส่งออกของซาอุดีอาระเบียอาจต้องลดลง ทำให้อุปทานน้ำมันโลกราว 4% มีความเสี่ยง ตามข้อมูลจากผู้ซื้อและผู้ค้าในรายงาน Reuters 17 และหากการเจรจาไม่สร้างข้อตกลงด้านการเดินเรือได้ ขณะการโจมตียังคงเกิดขึ้น ราคาน้ำมันดิบอาจรักษาเบี้ยความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ไว้ในระดับสูง 18

Tony Sycamore นักวิเคราะห์จาก IG ระบุว่า ราคาน้ำมันอาจขยับไปใกล้ 119.48 ดอลลาร์ ซึ่งเป็นระดับสูงสุดใกล้เคียงเดือนมีนาคม หากการเจรจาที่โอมานไม่ให้ผลและท่อส่งไม่กลับมาใช้งานอย่างรวดเร็ว อย่างไรก็ตาม นี่เป็นเพียงฉากทัศน์ของตลาด ไม่ใช่ความแน่นอน เพราะการซ่อมที่เร็วขึ้น ข้อตกลงด้านการเดินเรือที่มีประสิทธิผล หรือการลดความรุนแรงของเหตุโจมตี ล้วนสามารถลดเบี้ยความเสี่ยงด้านอุปทานได้ 1