ทำไมศาลสูงสเปนยกฟ้อง Shakira ในคดีภาษีปี 2011 และสั่งคืนเงินกว่า €60 ล้าน

หลักฐานที่ศาลพิจารณาระบุว่า Shakira อยู่ในสเปน ประมาณ 163 วันในปี 2011 ซึ่งต่ำกว่าเกณฑ์ 183 วัน ดังนั้นจึงไม่สามารถจัดให้เธอเป็นผู้มีถิ่นพำนักทางภาษีของสเปนในปีนั้นได้

ด้วยเหตุนี้ ศาลจึงมีคำสั่ง ยกเลิกการประเมินภาษีและบทลงโทษทั้งหมดที่เกี่ยวข้องกับปี 2011

ทำไมรัฐบาลต้องคืนเงินมากกว่า €60 ล้าน

คดีนี้มีจุดเริ่มจากการที่หน่วยงานภาษีของสเปนออกคำสั่งในปี 2021 ระบุว่า Shakira ต้องชำระภาษีและค่าปรับรวมประมาณ €55 ล้าน เนื่องจากถือว่าเธอเป็นผู้มีถิ่นพำนักในประเทศ

เมื่อศาลสูงยกเลิกคำตัดสินนั้น ฐานทางกฎหมายสำหรับการเก็บเงินดังกล่าวก็หายไป ตามระบบกฎหมายปกครองของสเปน หากศาลยกเลิกการตัดสินของหน่วยงานรัฐ รัฐบาลต้องคืนเงินที่เก็บไปภายใต้คำตัดสินนั้น และมักต้องจ่ายดอกเบี้ยตามกฎหมายด้วย

ดังนั้น กระทรวงการคลังของสเปนจึงถูกสั่งให้ คืนเงินมากกว่า €60 ล้านรวมดอกเบี้ย ให้ Shakira

เงินจำนวนนี้ไม่ใช่ค่าชดเชยเพิ่มเติม แต่เป็นการคืนเงินที่ศาลเห็นว่า ถูกประเมินและเรียกเก็บอย่างไม่ถูกต้อง

แตกต่างจากคดีภาษีปี 2012–2014 อย่างไร

คำตัดสินล่าสุดเกี่ยวข้อง เฉพาะปีภาษี 2011 และไม่เกี่ยวข้องกับคดีอีกชุดหนึ่งที่เป็นข่าวใหญ่ก่อนหน้านี้

ในคดีปี 2012–2014 อัยการสเปนกล่าวหา Shakira ว่าไม่จ่ายภาษีประมาณ €14.5 ล้าน จากรายได้ในช่วงเวลานั้น และในปี 2023 เธอได้ ทำข้อตกลงกับอัยการ ในวันแรกของการพิจารณาคดี โดยยอมรับข้อกล่าวหา จ่ายภาษีและค่าปรับ เพื่อแลกกับโทษจำคุกที่รอลงอาญา

ความแตกต่างสำคัญระหว่างสองคดีคือ

• ช่วงเวลาภาษีต่างกัน: คำตัดสินใหม่ครอบคลุมเฉพาะปี 2011
• ผลลัพธ์ทางกฎหมายต่างกัน: ปี 2011 จบด้วยคำพิพากษาศาลที่ยกฟ้อง ส่วนปี 2012–2014 จบด้วยการเจรจายอมความ
• คดีเป็นอิสระต่อกัน: คำตัดสินล่าสุดไม่ได้เปลี่ยนแปลงข้อตกลงในคดีเดิม

คำตัดสินนี้ยังสามารถอุทธรณ์ได้หรือไม่

ยังเป็นไปได้

รายงานจากสเปนระบุว่า หน่วยงานภาษีของประเทศมีแผนขอให้สำนักงานอัยการของรัฐ ยื่นอุทธรณ์แบบ cassation ต่อศาลฎีกาสเปน (Tribunal Supremo) เพื่อตรวจสอบคำตัดสินของศาลสูง

หากมีการอุทธรณ์ ศาลฎีกาจะพิจารณาว่า ศาลสูงได้ตีความและใช้กฎหมายภาษีของสเปนอย่างถูกต้องหรือไม่

บทเรียนจากคดีนี้สำหรับข้อพิพาทภาษีระหว่างประเทศ

กรณีของ Shakira แสดงให้เห็นว่า กฎเรื่องถิ่นพำนักทางภาษีสามารถเป็นตัวตัดสินคดีได้ทั้งหมด โดยเฉพาะสำหรับศิลปิน นักกีฬา หรือผู้มีรายได้ที่ทำงานข้ามประเทศ

ในคดีนี้ ประเด็นทั้งหมดขึ้นอยู่กับตัวเลขเพียงข้อเดียว คือ 183 วันต่อปี หากพิสูจน์ไม่ได้ว่าบุคคลอยู่ในประเทศเกินเกณฑ์นั้น ก็ไม่สามารถจัดเก็บภาษีแบบผู้มีถิ่นพำนักได้

และเมื่อหน่วยงานรัฐพิสูจน์ได้เพียง 163 วันในปี 2011 ศาลจึงตัดสินว่ารัฐไม่สามารถจัดให้ Shakira เป็นผู้เสียภาษีในฐานะผู้อยู่อาศัยได้ นำไปสู่การยกเลิกค่าปรับและการคืนเงินหลายสิบล้านยูโรในที่สุด