คำพูดเรื่องสันติภาพของปูตินกดราคาข้าวสาลี แต่ความเสี่ยงส่งออกผ่านทะเลดำยังไม่หายไป

ตลาดตอบสนองต่อความเป็นไปได้ ไม่ใช่การฟื้นตัวของโลจิสติกส์

ตลาดข้าวสาลีปรับตัวลงอย่างรวดเร็ว หลังประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ของรัสเซียกล่าวเมื่อวันที่ 3 กันยายนว่า ยังมีโอกาสบรรลุข้อตกลงเพื่อยุติสงครามในยูเครน คำกล่าวนี้เปิดช่องให้นักลงทุนขายทำกำไรจากสถานะซื้อที่สะสมไว้ หลังราคาพุ่งแรงเพราะกังวลว่าการส่งออกผ่านทะเลดำจะสะดุด

อย่างไรก็ดี ปูตินยังระบุว่าการกลับมาเจรจายากขึ้นจากการโจมตีเรือเดินสมุทรและคำเตือนของเคียฟให้เครื่องบินพลเรือนหลีกเลี่ยงน่านฟ้ารัสเซีย 1

ประเด็นสำคัญจึงอยู่ที่ว่า การบอกว่า “มีโอกาส” ทำข้อตกลง ไม่ได้เท่ากับมีการหยุดยิง ข้อตกลงคุ้มครองการเดินเรือ หรือกำหนดเวลาที่ท่าเรือและคลังส่งออกจะกลับมาดำเนินงานตามปกติ ปฏิกิริยาแรกของตลาดจึงเป็นการปรับลดความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ในราคา สัญญาซื้อขายล่วงหน้า มากกว่าจะเป็นสัญญาณว่าอุปทานข้าวสาลีในตลาดจริงดีขึ้นแล้ว

ราคาสัญญาล่วงหน้าลดลงอย่างไร

สัญญาข้าวสาลีแปรรูปส่งมอบเดือนธันวาคม ซึ่งมีการซื้อขายมากที่สุดบน Euronext ตลาดซื้อขายในยุโรป ลดลง 3.2% มาอยู่ที่ 248.50 ยูโรต่อตัน ณ เวลา 16.36 น. GMT หลังเคยลงไปแตะ 243.25 ยูโรต่อตันระหว่างวัน โดยสัญญาดังกล่าวเพิ่งทำจุดสูงสุดใหม่ในรอบสัญญาในการซื้อขายวันก่อนหน้า ส่วนสัญญาข้าวสาลีในชิคาโกก็อ่อนตัวลงจากระดับสูงสุดในรอบหลายปีที่แตะไว้ก่อนหน้านั้นในสัปดาห์เดียวกัน 8

ก่อนหน้านี้ ราคาวิ่งขึ้นอย่างมาก สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานว่าสัญญาข้าวสาลีอ้างอิงในชิคาโกเพิ่มขึ้นกว่า 17% นับตั้งแต่ต้นเดือนกรกฎาคม โดยแรงผลักดันหลักมาจากอุปทานในทะเลดำที่ขาดหายไป ซึ่งทำให้ตลาดกังวลต่อปริมาณธัญพืชโลก 17

ในภาษาตลาด นี่คือการ “ขายทำกำไร” จากสถานะซื้อที่ได้ประโยชน์จากราคาขาขึ้น ความหวังเรื่องการทูต แม้ยังไม่แน่นอน ทำให้สถานการณ์เลวร้ายที่สุด—การหยุดชะงักของการส่งออกอย่างรุนแรง—ดูเหมือนจะไม่ใกล้ตัวเท่าเดิม แต่ไม่ได้หมายความว่าสินค้ากลับมาไหลสู่ตลาดแล้ว

เหตุใดภาพอุปทานยังไม่เปลี่ยนทันที

ข้อจำกัดหลักยังคงเป็นสภาพการค้าผ่านทะเลดำ การโจมตีโครงสร้างพื้นฐานด้านธัญพืชรบกวนการขนส่งสินค้า และผู้นำเข้าหลายประเทศเตรียมรับมือกับอุปทานที่ตึงตัวขึ้น พร้อมหันไปมองผู้ส่งออกคู่แข่ง เช่น อาร์เจนตินา ออสเตรเลีย และสหรัฐฯ 17

คำกล่าวของปูตินไม่ได้มาพร้อมมาตรการเชิงปฏิบัติที่จะเปลี่ยนสถานการณ์ดังกล่าว ไม่ว่าจะเป็นการยุติการโจมตี การเปิดใช้โครงสร้างพื้นฐาน การจัดเส้นทางเดินเรือที่ได้รับความคุ้มครอง หรือการยืนยันว่าปริมาณส่งออกจะฟื้นกลับมา ด้วยเหตุนี้ แรงลดลงของราคาจึงชะลอตัวเมื่อความหวังต่อข้อตกลงฉบับรวดเร็วเริ่มจางลง 8

ความต่างระหว่างตลาดสัญญาล่วงหน้ากับตลาดสินค้าจริงจึงชัดเจน:

• สัญญาล่วงหน้าสามารถปรับลงได้ทันที เมื่อพาดหัวข่าวลดโอกาสของเหตุการณ์เลวร้ายที่สุด
• แต่อุปทานจริงจะดีขึ้นได้ก็ต่อเมื่อมีเรือ ท่าเรือที่ใช้งานได้ เส้นทางที่ปลอดภัย และการส่งมอบที่เชื่อถือได้

การประมูลของซาอุดีอาระเบียสะท้อนว่าผู้ซื้อยังต้องการสินค้า

ในวันเดียวกัน สำนักงานความมั่นคงทางอาหารทั่วไปของซาอุดีอาระเบียเปิดประมูลซื้อข้าวสาลี 535,000 ตัน เพื่อส่งมอบระหว่างเดือนพฤศจิกายนถึงธันวาคม โดยต้องการสินค้าไปยังท่าเรือฝั่งทะเลแดง ได้แก่ เจดดาห์ ยันบู และจีซาน 31

การประมูลครั้งนี้เพียงลำพังไม่ได้พิสูจน์ว่ากำลังเกิดภาวะขาดแคลน แต่สะท้อนว่าความต้องการนำเข้าจากผู้ซื้อรายใหญ่ยังคงอยู่ ระหว่างที่ตลาดกำลังประเมินความเสี่ยงในทะเลดำ อีกทั้งเกิดขึ้นในช่วงที่ผู้นำเข้ากำลังมองหาสินค้าทดแทนจากแหล่งอื่น นอกเหนือจากรัสเซียและยูเครน หลังการโจมตีทำให้การส่งออกจากทะเลดำสะดุด 17

สัญญาณที่ตลาดต้องจับตาต่อไป

เหตุการณ์นี้แสดงให้เห็นว่าราคาข้าวสาลีอ่อนไหวมากเพียงใดต่อสัญญาณการทูต แต่การที่ราคาจะลดลงได้อย่างยั่งยืนหรือไม่ ยังคงขึ้นอยู่กับหลักฐานว่าสภาพการค้า—ไม่ใช่เพียงถ้อยแถลง—กำลังดีขึ้น

สิ่งที่ผู้ซื้อและผู้ค้าข้าวสาลียังต้องติดตาม ได้แก่

• การโจมตีท่าเรือ เรือสินค้า และโครงสร้างพื้นฐานด้านธัญพืชจะลดลงหรือไม่
• ปริมาณส่งออกผ่านทะเลดำจะฟื้นตัวหรือไม่
• ผู้นำเข้าจะจัดหาสินค้าจากแหล่งทางเลือกได้รวดเร็วเพียงใด
• แรงกดดันต่อผลผลิตจากสภาพอากาศจะทำให้อุปทานส่งออกตึงตัวขึ้นอีกหรือไม่

บทสรุปในระยะสั้นชัดเจน: คำพูดของปูตินช่วยลดเบี้ยความเสี่ยงในราคาสัญญาข้าวสาลีลงบางส่วน แต่ยังไม่ได้ซ่อมแซมระบบขนส่งธัญพืชผ่านทะเลดำในทันที 117