ลาฟรอฟชี้ NATO หมดเหตุผลตั้งแต่สงครามเย็นจบ ขณะที่ยุโรปมองรัสเซียคือภัยคุกคาม

คำกล่าวของเซอร์เกย์ ลาฟรอฟ รัฐมนตรีต่างประเทศรัสเซีย ที่เวที Eastern Economic Forum ในเมืองวลาดีวอสต็อก สะท้อนมุมมองของมอสโกว่าหลังสงครามเย็นสิ้นสุดลง NATO ไม่ควรมีเหตุผลเหลืออยู่ในการดำรงต่อไป ขณะที่คำตอบจากบรัสเซลส์กลับตรงกันข้ามโดยสิ้นเชิง: ผู้นำสหภาพยุโรป (EU) และ NATO เห็นว่าพฤติกรรมของรัสเซีย โดยเฉพาะสงครามในยูเครนและกิจกรรมที่ถูกกล่าวหาว่าเกิดนอกสมรภูมิ คือเหตุผลที่ยุโรปต้องยกระดับการป้องกันร่วมกัน

ลาฟรอฟ: NATO ควรยุบตามสนธิสัญญาวอร์ซอ

ลาฟรอฟกล่าวเมื่อวันที่ 3 กันยายน ว่า NATO ควรยุบตัวหลังสหภาพโซเวียตล่มสลาย เช่นเดียวกับสนธิสัญญาวอร์ซอ ซึ่งเป็นกลุ่มพันธมิตรทางทหารฝ่ายตะวันออกในยุคสงครามเย็น แต่เขากล่าวหาว่า NATO เลือกหา “ข้ออ้างใหม่” เพื่อยืดสิ่งที่เขาเรียกว่าเป็น “การดำรงอยู่เทียม” ขององค์กร 4

กรอบคิดนี้มองกิจกรรมของ NATO หลังสงครามเย็นไม่ใช่การปรับตัวเพื่อการป้องกันประเทศสมาชิก แต่เป็นความพยายามของสถาบันที่จะรักษาบทบาทของตนผ่านการนิยามภัยคุกคามและภารกิจใหม่ ๆ

อาร์กติกกลายเป็นแนวรบทางวาทกรรม

ลาฟรอฟขยายข้อวิจารณ์ไปยังภูมิภาคอาร์กติก โดยระบุในบทความก่อนการประชุมว่า กิจกรรมของ NATO ในพื้นที่ดังกล่าวเป็นภัยโดยตรงต่อความมั่นคงของรัสเซีย และการเตรียมกำลังทางทหารที่เข้มข้นขึ้นเพิ่มความเสี่ยงของการปะทะด้วยอาวุธโดยตรง 1

ประเด็นหลักคือภารกิจ Arctic Sentry ที่ NATO เริ่มในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 เพื่อเสริมการปรากฏตัวในเขตเหนือสุดของโลก 1 สำหรับมอสโก ภารกิจนี้เป็นหลักฐานว่า NATO กำลังเพิ่มลักษณะทางทหารในพื้นที่ยุทธศาสตร์ใกล้รัสเซีย แทนที่จะช่วยลดความตึงเครียด

ข้อประเมินดังกล่าวเป็นจุดยืนของรัสเซีย ไม่ใช่คำอธิบายที่ทุกฝ่ายเห็นพ้องเกี่ยวกับวัตถุประสงค์หรือผลกระทบของภารกิจ แต่มีนัยสำคัญทางการเมือง เพราะอาร์กติกถูกผนวกเข้ากับข้อถกเถียงด้านความมั่นคงชุดเดียวกับที่รัสเซียใช้วิจารณ์ NATO ในส่วนอื่นของยุโรป

บรัสเซลส์โต้: รัสเซียคือเหตุผลที่ต้องระวังมากขึ้น

อัวร์ซูลา ฟอน เดอร์ ไลเอิน ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป และมาร์ก รึตเตอ เลขาธิการ NATO เสนอคำอธิบายที่ต่างออกไปโดยสิ้นเชิง พวกเขาระบุว่าสงครามของรัสเซียในยูเครน และเหตุด้านความมั่นคงที่เพิ่มขึ้น กำลังทำให้ยุโรปเสี่ยงมากขึ้น ไม่ได้เป็นข้อโต้แย้งให้ NATO อ่อนบทบาทลง

จุดสนใจอยู่ที่ความพยายามโจมตีสนามบินไลพ์ซิก/ฮัลเลอในเยอรมนี รัฐบาลเยอรมนีสรุปว่ารัสเซียต้องรับผิดชอบต่อความพยายามโจมตีด้วยโดรนเมื่อเดือนสิงหาคม และระบุว่าผู้เกี่ยวข้องปฏิบัติการในนามหน่วยงานรัฐของรัสเซีย 20

ฟอน เดอร์ ไลเอินกล่าวว่า เยอรมนีระบุรัสเซียว่าอยู่เบื้องหลังความพยายามโจมตีเครื่องบินขนส่งสินค้าที่สนามบินดังกล่าว เธอเรียกเหตุนี้ว่าเป็นปฏิบัติการที่ใช้วัสดุระดับทางทหารและดำเนินการโดยเจ้าหน้าที่รัสเซียบนแผ่นดิน EU พร้อมระบุว่าเป็นการยกระดับครั้งใหม่ในยุโรป 33

อย่างไรก็ดี การระบุผู้รับผิดชอบยังเป็นข้อพิพาท รัสเซียปฏิเสธว่าไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ที่ไลพ์ซิก 34

รึตเตอระบุว่า รัสเซียมีพฤติกรรมเสี่ยงมากขึ้นระหว่างทำสงครามในยูเครน โดยอ้างถึงโดรนและขีปนาวุธที่รุกล้ำน่านฟ้าของประเทศสมาชิกตามแนวชายแดนตะวันออกของ NATO รวมถึงสิ่งที่เขาเรียกว่ากิจกรรมมุ่งร้ายที่พุ่งเป้าไปยังดินแดน NATO 42

สองคำอธิบายที่ไปด้วยกันไม่ได้

การปะทะทางคำพูดครั้งนี้สะท้อนรอยร้าวหลักในความสัมพันธ์รัสเซีย–NATO

• มุมมองของรัสเซีย: การขยายตัว การวางกำลัง และการเตรียมทางทหารของ NATO โดยเฉพาะในพื้นที่อย่างอาร์กติก เป็นตัวก่อความไม่มั่นคงและเพิ่มความเสี่ยงของการเผชิญหน้า 14
• มุมมองของ EU และ NATO: สงครามรัสเซียในยูเครน ความเสี่ยงข้ามพรมแดนทางอากาศ และปฏิบัติการแบบผสมผสานที่ถูกกล่าวหา เป็นเหตุผลที่ต้องเสริมการยับยั้ง ความพร้อมรับมือ และความเป็นเอกภาพของพันธมิตร 203342

ความต่างนี้สำคัญ เพราะทั้งสองฝ่ายต่างไม่มองท่าทีทางทหารของอีกฝ่ายว่าเป็นเพียงมาตรการป้องกัน แต่ต่างชี้ว่าอีกฝ่ายคือแหล่งหลักของการยกระดับความตึงเครียด

เหตุไลพ์ซิกมีความหมายอย่างไรต่อยุโรป

สำหรับผู้นำยุโรป ข้อกล่าวหาเกี่ยวกับไลพ์ซิกไม่ได้เป็นเพียงคดีความมั่นคงเฉพาะจุด แต่ถูกนำเสนอว่าเป็นส่วนหนึ่งของความท้าทายต่อความมั่นคงยุโรปในวงกว้าง และเป็นเหตุผลให้คงการสนับสนุนยูเครนไว้

ฟอน เดอร์ ไลเอินกล่าวว่าแรงกดดันหรือการข่มขู่จะไม่ทำให้ยุโรปทบทวนการสนับสนุนดังกล่าว ตรงกันข้าม เหตุการณ์นี้ยิ่งทำให้เธอมีความมุ่งมั่นมากขึ้น 33 Reuters รายงานเพิ่มเติมว่าเธอให้คำมั่นจะเพิ่มแรงกดดันต่อรัสเซีย รวมถึงความเป็นไปได้ของมาตรการคว่ำบาตรใหม่ หลังเยอรมนีระบุความรับผิดชอบของรัสเซีย 35

ตัวเลข 70,000 ล้านยูโรเกี่ยวกับอุปกรณ์ ความช่วยเหลือ และการฝึกอบรมสำหรับยูเครน ยังไม่มีการยืนยันอย่างเป็นอิสระจากเอกสารปฐมภูมิที่ให้มา จึงไม่ควรถือเป็นพันธกรณีของ NATO ที่ได้รับการตรวจสอบแล้วในบทความนี้

สรุป

ลาฟรอฟวาดภาพ NATO ว่าเป็นสถาบันจากยุคสงครามเย็นที่พยายามสร้างเหตุผลใหม่เพื่อคงอยู่ โดยยก Arctic Sentry เป็นตัวอย่างเด่น ฝ่าย EU และ NATO ตอบโต้ว่า สงครามของรัสเซียและปฏิบัติการในยุโรปที่ถูกกล่าวหาต่างหาก คือสิ่งที่ยืนยันว่าบทบาทด้านความมั่นคงของพันธมิตรยังจำเป็น

ความขัดแย้งจึงไม่ได้ถูกจำกัดอยู่เพียงยูเครนหรือแนวรบตะวันออกของ NATO อีกต่อไป แต่ครอบคลุมตั้งแต่ท่าทีในอาร์กติก น่านฟ้ายุโรป โครงสร้างพื้นฐานสำคัญ ไปจนถึงข้อกล่าวหาเรื่องการโจมตีแบบผสมผสาน ทำให้การเล่าเรื่องภัยคุกคามที่แข่งขันกันของทั้งสองฝ่ายมีผลทางการเมืองและความมั่นคงมากขึ้น 12033