ข้อกล่าวหาฐานทัพนูร์ ข่าน ทำไมจึงทำให้ความเป็นกลางของปากีสถานถูกตั้งคำถาม

บทบาทผู้ไกล่เกลี่ยอยู่ได้ด้วยสิ่งเดียวเป็นหลัก: ความไว้ใจ ข้อกล่าวหาเรื่องฐานทัพอากาศนูร์ ข่านจึงไม่ใช่แค่ประเด็นทางทหาร แต่กระทบหัวใจของการทูตโดยตรง เพราะ CBS News รายงานว่า ปากีสถานวางตัวเป็นช่องทางการทูตระหว่างเตหะรานกับวอชิงตัน ขณะเดียวกันก็เงียบ ๆ อนุญาตให้เครื่องบินทหารอิหร่านจอดในสนามบินของปากีสถาน ซึ่งอาจช่วยคุ้มกันเครื่องบินเหล่านั้นจากการโจมตีของสหรัฐฯ .

รายงานระบุอะไร

ตามรายงานของ CBS News เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ระบุว่า ปากีสถานอนุญาตให้เครื่องบินทหารอิหร่านใช้สนามบินของตน แม้อิสลามาบัดกำลังพยายามทำหน้าที่คนกลางระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่าน . รายงานที่ระบุถึงฐานทัพอากาศนูร์ ข่าน ใกล้เมืองราวัลปินดี ระบุว่า มีเครื่องบินอิหร่านหลายลำถูกส่งไปที่นั่นหลังการประกาศหยุดยิงช่วงต้นเดือนเมษายน .

NDTV ซึ่งอ้างอิงรายงานเดียวกัน ระบุว่าในยุทโธปกรณ์ที่ถูกกล่าวถึงมีเครื่องบิน RC-130 ของกองทัพอากาศอิหร่าน ซึ่งเป็นรุ่นลาดตระเวนและรวบรวมข่าวกรองของเครื่องบิน C-130 Hercules .

อย่างไรก็ตาม ข้อกล่าวหานี้ยังเป็นประเด็นโต้แย้ง CBS อ้างข้อมูลจากเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ที่รู้เรื่อง ไม่ใช่คำยอมรับต่อสาธารณะจากรัฐบาลปากีสถานหรืออิหร่าน . ขณะที่ NDTV รายงานว่า เจ้าหน้าที่ระดับสูงของปากีสถานปฏิเสธข้อกล่าวหาเกี่ยวกับฐานทัพอากาศนูร์ ข่าน .

ทำไมจึงกระทบคำว่า “เป็นกลาง”

ผู้ไกล่เกลี่ยสามารถพูดคุยกับทั้งสองฝ่ายได้ แต่จะรักษาความน่าเชื่อถือได้ยาก หากถูกมองว่ากำลังช่วยฝ่ายหนึ่งปกป้องทรัพยากรทางทหารของตนเอง นี่คือจุดที่รายงานของ CBS สร้างปัญหาให้ปากีสถาน: อิสลามาบัดถูกกล่าวหาว่าเป็นทั้งช่องทางการทูต และในเวลาเดียวกันก็ให้พื้นที่จอดเครื่องบินที่อาจช่วยป้องกันทรัพย์สินทางทหารของอิหร่านจากการโจมตีของสหรัฐฯ .

ผลคือ บทบาทของปากีสถานอาจดูไม่เหมือนการไกล่เกลี่ยจากระยะห่าง แต่คล้ายการช่วยอิหร่านบริหารความเสี่ยงในช่วงขัดแย้ง แม้ยังไม่ชัดว่าเจตนาของปากีสถานคืออะไร แต่ภาพที่ออกมาสร้างความเสียหายชัดเจน: ฝ่ายในวอชิงตันสามารถมองได้ว่า ปากีสถานกำลังขอให้สหรัฐฯ เชื่อใจในฐานะคนกลาง ขณะเดียวกันก็ถูกกล่าวหาว่าให้ความคุ้มกันเชิงปฏิบัติแก่เครื่องบินทหารของอิหร่าน .

แรงสะเทือนในวอชิงตัน

ผลกระทบทันทีที่เห็นได้ชัดคือด้านชื่อเสียงและความน่าเชื่อถือ รายงานระบุว่าข้อกล่าวหานี้ทำให้ฝ่ายวิจารณ์ในสหรัฐฯ รวมถึงลินด์ซีย์ เกรแฮม สมาชิกวุฒิสภาจากพรรครีพับลิกัน เรียกร้องให้ทบทวนบทบาทของปากีสถานในฐานะผู้ไกล่เกลี่ยความขัดแย้งสหรัฐฯ-อิหร่าน . The Week รายงานในทำนองเดียวกันว่า มีเสียงเรียกร้องให้ประเมินบทบาทคนกลางของปากีสถานใหม่ทั้งหมดหลังรายงานของ CBS .

อย่างไรก็ดี สิ่งนี้ไม่ได้แปลว่าปากีสถานถูกปลดออกจากบทบาทผู้ไกล่เกลี่ยอย่างเป็นทางการ หลักฐานจากรายงานที่มีอยู่ชี้ไปในขอบเขตที่แคบกว่าแต่สำคัญกว่า นั่นคือข้อกล่าวหานูร์ ข่านทำให้ผู้ไม่ไว้วางใจในวอชิงตันมีเหตุผลที่จับต้องได้มากขึ้นในการตั้งคำถามต่อความเป็นกลางของปากีสถาน .

สิ่งที่ยังไม่ชัด

รายงานที่มีอยู่ยังไม่ได้พิสูจน์เจตนาทางนโยบายทั้งหมดของปากีสถาน และจากแหล่งข้อมูลที่อ้างถึง ยังไม่ปรากฏว่าปากีสถานหรืออิหร่านยอมรับต่อสาธารณะว่ามีข้อตกลงดังกล่าว ข้อกล่าวหาหลักยังอิงเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ที่ไม่เปิดชื่อ ขณะที่เจ้าหน้าที่ปากีสถานรายหนึ่งปฏิเสธข้อกล่าวหาเรื่องฐานทัพนูร์ ข่าน .

สรุป

หากรายงานนี้ถูกต้อง การที่ปากีสถานถูกกล่าวหาว่าให้เครื่องบินทหารอิหร่านจอดที่ฐานทัพอากาศนูร์ ข่าน ย่อมบั่นทอนความน่าเชื่อถือของท่าที “คนกลางที่เป็นกลาง” อย่างหนัก ความเสียหายหลักไม่ได้อยู่ที่การเปลี่ยนแปลงสถานะทางการทูตทันที แต่อยู่ที่การรับรู้และความไว้วางใจ: ผู้ไกล่เกลี่ยอาจติดต่อได้ทั้งสองฝ่าย แต่หากถูกมองว่าช่วยหลบภัยให้ทรัพย์สินทางทหารของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง ความเป็นกลางก็ยากจะยืนอยู่ได้.

ข้อสรุปที่มีหลักฐานรองรับมากที่สุดในตอนนี้จึงควรจำกัดแต่มีนัยสำคัญ: รายงานดังกล่าวทำลายภาพลักษณ์ความเป็นกลางของปากีสถาน และเปิดช่องให้ฝ่ายวิจารณ์ในสหรัฐฯ ตั้งคำถามต่อบทบาทคนกลางของอิสลามาบัด โดยยังไม่พิสูจน์ว่ามีการตัดขาดทางการทูตอย่างเป็นทางการ หรือพิสูจน์เจตนาทั้งหมดของปากีสถาน .