เกาหลีเหนือยิงขีปนาวุธ 10 ลูก สัญญาณว่าการเจรจาทรัมป์–คิมจะเริ่มต้นด้วยเงื่อนไขที่แข็งกร้าวกว่าเดิม

อย่างไรก็ตาม เหตุการณ์ดังกล่าวจำเป็นต้องอาศัยการแลกเปลี่ยนข่าวกรองอย่างรวดเร็วระหว่างสหรัฐฯ เกาหลีใต้ และญี่ปุ่น การติดตามร่วมกันช่วยให้ทั้งสามประเทศตรวจสอบจำนวนการยิง เส้นทางบิน ระยะทาง และจุดตกได้แม่นยำขึ้น ก่อนตัดสินใจว่าจะตอบสนองอย่างไร ต่อมารัฐบาลทั้งสามได้จัดการหารือทางโทรศัพท์เพื่อพูดคุยถึงการยิงระลอกดังกล่าวและประสานท่าที

การประสานงานเช่นนี้มีความสำคัญ แม้ขีปนาวุธจะไม่ตกในดินแดนของประเทศใดหรือไม่เข้าสู่เขตเศรษฐกิจจำเพาะของญี่ปุ่นก็ตาม การยิงเป็นชุดสามารถทดสอบระบบเตือนภัยและเผยให้เห็นความแตกต่างในการตรวจจับหรือประเมินเหตุการณ์เดียวกันของแต่ละประเทศ สำหรับโซลและโตเกียว เหตุการณ์นี้ยังตอกย้ำคุณค่าของช่องทางสื่อสารในช่วงที่สถานการณ์การทูตไม่แน่นอน

เหตุใดพันธมิตรจึงประณามการยิงขีปนาวุธ

เกาหลีใต้ระบุว่าการยิงดังกล่าวเป็นการละเมิดมติคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติอย่างร้ายแรง เนื่องจากมติดังกล่าวห้ามเกาหลีเหนือดำเนินกิจกรรมเกี่ยวกับขีปนาวุธทิ้งตัว โซลจัดประชุมความมั่นคงฉุกเฉินและสั่งให้กองทัพรักษาความพร้อมเต็มระดับ

ญี่ปุ่นก็ถือว่าการยิงเป็นประเด็นด้านความมั่นคงและสันติภาพในภูมิภาค แม้ขีปนาวุธที่ตรวจพบคาดว่าตกนอกเขตเศรษฐกิจจำเพาะของประเทศก็ตาม ข้อมูลที่มีอยู่ยืนยันว่าญี่ปุ่นตรวจพบการยิงและประเมินจุดตกของขีปนาวุธ แต่ยังไม่เพียงพอที่จะยืนยันถ้อยคำหรือช่องทางทางการทูตที่ญี่ปุ่นใช้ประท้วงอย่างละเอียด

ประเด็นสำคัญคือ การไม่มีความเสียหายเฉพาะหน้าไม่ได้ทำให้ข้อกังวลด้านกฎหมายหรือความมั่นคงหมดไป สิ่งที่พันธมิตรคัดค้านคือกิจกรรมขีปนาวุธทิ้งตัวซึ่งถูกห้ามตามมติสหประชาชาติ และความเสี่ยงต่อเสถียรภาพในภูมิภาคที่เพิ่มขึ้นจากการทดสอบซ้ำ ๆ

การยิงสะท้อนอะไรเกี่ยวกับการลดขนาดการซ้อมรบ

เดิมสหรัฐฯ และเกาหลีใต้วางแผนจัดการซ้อมรบ Ulchi Freedom Shield ระหว่างวันที่ 17–27 สิงหาคม แต่เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม ทั้งสองประเทศประกาศยกเลิกช่วงครึ่งหลังตามคำขอของสหรัฐฯ ทำให้ขอบเขตการซ้อมรบลดลง

การตัดสินใจดังกล่าวดูเหมือนมีเป้าหมายเพื่อเปิดพื้นที่ให้การทูตเดินหน้า แต่คิม โย จอง น้องสาวของคิม จง อึน ปัดการลดขนาดการซ้อมรบว่าไม่คู่ควรแม้แต่จะแสดงความเห็น พร้อมกล่าวว่าความสัมพันธ์ระหว่างคิม จง อึน กับทรัมป์ยังอยู่ในระดับยอดเยี่ยม การยิงขีปนาวุธในวันถัดมาจึงยิ่งตอกย้ำว่า เปียงยางไม่ได้มองการลดการซ้อมรบบางส่วนว่าเป็นข้อเสนอที่เพียงพอ

ทั้งนี้ ยังไม่มีหลักฐานว่าการตัดสินใจเรื่องการซ้อมรบเป็นสาเหตุโดยตรงของการยิงขีปนาวุธ แต่เหตุการณ์แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่า การลดขนาดการซ้อมรบไม่ได้ทำให้กิจกรรมด้านอาวุธของเกาหลีเหนือหยุดลงอย่างเห็นได้ชัด เปียงยางยังคงใช้การแสดงแสนยานุภาพทางขีปนาวุธควบคู่กับการส่งสารทางการเมือง แทนที่จะตอบรับข้อเสนอของสหรัฐฯ ด้วยการลดความตึงเครียดแบบต่างตอบแทน

เงื่อนไขที่ทำให้การพบกันระหว่างทรัมป์กับคิมเป็นเรื่องยาก

เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม ทรัมป์กล่าวว่าเขาวางแผนจะพบคิมในช่วงต่อมาของปี 2026 และอ้างว่าเกาหลีเหนือมีอาวุธนิวเคลียร์ที่ “ทรงพลังมาก” จำนวน 57 ลูก อย่างไรก็ตาม รัฐบาลสหรัฐฯ ไม่ได้เปิดเผยบัญชีจำนวนอาวุธนิวเคลียร์ของเกาหลีเหนืออย่างเป็นทางการและชัดเจนต่อสาธารณะ

หนึ่งวันต่อมา อัน กยู-แบ็ก รัฐมนตรีกลาโหมเกาหลีใต้กล่าวว่า เกาหลีเหนืออาจมีหัวรบนิวเคลียร์ประมาณ 80–120 หัวรบ โดยย้ำว่าช่วงตัวเลขนี้มาจากองค์กรวิจัยเอกชน ไม่ใช่การประเมินที่กองทัพเกาหลีใต้ยืนยันอย่างเป็นทางการ

ดังนั้น ตัวเลขทั้งสองชุดไม่ควรถูกมองว่าเป็นจำนวนที่ยุติแล้ว ความสำคัญของข้อมูลนี้อยู่ที่นัยทางการเมืองและยุทธศาสตร์ เพราะสะท้อนความยากลำบากในการเจรจากับโครงการนิวเคลียร์ที่ไม่สามารถตรวจสอบขนาดและขีดความสามารถได้อย่างแม่นยำจากภายนอก แม้ใช้ตัวเลขต่ำสุดที่ทรัมป์อ้าง เกาหลีเหนือก็ยังมีศักยภาพนิวเคลียร์ที่ฝังรากลึกแล้ว ขณะที่ตัวเลขประเมินของโซลชี้ว่าสภาพแวดล้อมในการเจรจาอาจท้าทายยิ่งกว่าเดิม

นัยต่อความหวังเรื่องการปลดอาวุธนิวเคลียร์

การยิงระลอกนี้ชี้ว่า การประชุมสุดยอดเพียงครั้งเดียวไม่สามารถแก้ความขัดแย้งหลักได้ ทรัมป์อาจพร้อมกลับมาใช้การติดต่อระดับผู้นำ แต่พฤติกรรมของเปียงยางสะท้อนว่าเกาหลีเหนือยังมองขีดความสามารถทางทหารเป็นเครื่องมือสร้างอำนาจต่อรอง และยังไม่ได้ยอมรับว่าการหยุดทดสอบอาวุธควรเป็นเงื่อนไขแลกเปลี่ยนสำหรับการเจรจา

จุดยืนดังกล่าวทำให้การหวนกลับไปสู่รูปแบบการเจรจาในช่วงปี 2018–2019 เป็นเรื่องยาก รายงานที่มีอยู่ระบุว่า เปียงยางต้องการให้สหรัฐฯ ยอมรับสถานะนิวเคลียร์ของเกาหลีเหนือและยุตินโยบายที่มองว่าเป็นปฏิปักษ์ มากกว่าจะยอมรับการปลดอาวุธนิวเคลียร์เป็นจุดเริ่มต้นของการพูดคุย ขณะเดียวกัน ความสัมพันธ์เชิงยุทธศาสตร์ระหว่างเกาหลีเหนือกับรัสเซียก็มีความสำคัญมากขึ้น รวมถึงการสนับสนุนรัสเซียในสงครามยูเครนตามรายงานต่าง ๆ

ด้วยเหตุนี้ เป้าหมายระยะใกล้ที่เป็นไปได้จริงจึงอาจแคบกว่าการปลดอาวุธนิวเคลียร์ทั้งหมด ได้แก่ การเปิดช่องทางสื่อสารทางทหารและการทูตอีกครั้ง ลดความเสี่ยงจากการคำนวณผิดพลาด กำหนดข้อจำกัดการทดสอบ และสำรวจความเป็นไปได้ของการหยุดพัฒนาอาวุธที่ตรวจสอบได้

การพบกันระหว่างทรัมป์กับคิมยังอาจเปิดโอกาสให้เกิดมาตรการเหล่านี้ แต่การยิงเมื่อวันที่ 20 สิงหาคมทำให้เห็นว่า การทูตจะเริ่มต้นจากการบริหารจัดการภัยคุกคามด้านนิวเคลียร์และขีปนาวุธที่มีอยู่แล้ว ไม่ใช่จากความคาดหวังว่าเกาหลีเหนือพร้อมจะยอมสละอาวุธเหล่านั้น